Đúng dịp kỷ niệm 71 năm tiếp quản và phát triển Than Hòn Gai (15/5/1955-15/5/2026), lò chợ cơ giới hóa đầu tiên của đơn vị đã chính thức được đưa vào vận hành, ghi thêm một mốc son mới đầy tự hào cho thợ mỏ Hòn Gai. Đây là lò chợ cơ giới hóa đầu tiên của Than Hòn Gai được đưa vào sản xuất, đánh dấu bước đột phá về công nghệ khai thác than hầm lò.
Định hướng chiến lược và lựa chọn công nghệ
Đồng chí Lê Trung Toán, Giám đốc Công ty, cho biết: Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Quốc gia, cùng với Chiến lược “3 hóa” (Cơ giới hóa - Tự động hóa - Tin học hóa) của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Than Hòn Gai đã lựa chọn đầu tư lò chợ cơ giới hóa hạng nhẹ. Công nghệ này thay thế các công nghệ đang áp dụng phổ biến như giá thủy lực di động liên kết xích, giá khung phân thể ZH 1600/16/24F,... nhằm hiện đại hóa sản xuất, nâng cao năng suất lao động, giảm sức người và cải thiện điều kiện làm việc tại mỏ hầm lò.
Ông Lê Trung Toán, Giám đốc Than Hòn Gai, nhấn mạnh: “Giai đoạn 2020-2025, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đã triển khai sâu rộng Chiến lược 3 hóa tại các đơn vị, góp phần nâng cao tỷ lệ cơ giới hóa ở các khâu sản xuất. Khi lò chợ cơ giới hóa BM 5-1 đi vào hoạt động, được kỳ vọng sẽ đóng góp tích cực vào sản lượng chung của toàn Công ty và trong tương lai gần, sẽ tiếp tục có thêm lò chợ cơ giới hóa phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế của công ty.”
Kết quả cơ giới hóa toàn Tập đoàn giai đoạn 2020-2025
Trong giai đoạn 2020-2025, TKV đã đầu tư 7 dây chuyền cơ giới hóa hạng nhẹ tại các mỏ: Than Mông Dương, Hạ Long, Uông Bí, Dương Huy, Khe Chàm, Nam Mẫu và Núi Béo. Đến hết năm 2025, toàn Tập đoàn có 14 dây chuyền lò chợ cơ giới hóa đồng bộ, sản lượng dự kiến đạt 4,5 triệu tấn, chiếm 16% tổng sản lượng than hầm lò.
Đối với 7 dây chuyền cơ giới hóa hạng nhẹ, TKV đã xác định được trữ lượng khoảng 9 triệu tấn tại các đơn vị: Vàng Danh, Nam Mẫu, Mạo Khê, Uông Bí, Thống Nhất, Quang Hanh và Mông Dương. Những con số này thể hiện tiềm năng và bước đi mang tính đột phá, đặt nền móng cho mục tiêu giai đoạn 2026-2030, khi TKV đưa sản lượng than khai thác bằng cơ giới hóa lên 25-30% tổng sản lượng than hầm lò.
Ưu điểm vượt trội của cơ giới hóa hạng nhẹ
Không giống các dây chuyền cơ giới hóa hạng trung hoặc hạng nặng vốn yêu cầu vỉa dày, ổn định và trữ lượng lớn, cơ giới hóa hạng nhẹ được thiết kế với kích thước và khối lượng thiết bị nhỏ hơn, linh hoạt hơn. Công nghệ này phù hợp với các diện có trữ lượng từ 80.000 tấn trở lên, điều kiện địa chất trung bình, vỉa thoải đến nghiêng, không gian lắp đặt hạn chế. Lực chống của các hệ thống chống giữ này có thể đạt tới 3.900 kilonewton. Chính những đặc điểm này mở ra khả năng cơ giới hóa tại những diện khai thác tưởng như khó áp dụng công nghệ lớn, qua đó tăng tỷ lệ cơ giới hóa toàn Tập đoàn.
Tác động tích cực đến điều kiện làm việc và hiệu quả khai thác
Một trong những hiệu quả quan trọng nhất của cơ giới hóa hạng nhẹ là thay đổi căn bản điều kiện làm việc trong lò chợ. Các loại giàn chống đồng bộ có sức kháng tải cao, thân giàn ổn định, không gian làm việc rộng rãi. Các khâu chính như chống giữ, vận tải, khấu than,... được thực hiện bằng thiết bị cơ giới, hạn chế tối đa lao động thủ công và tiếp xúc với các vị trí nguy hiểm.
Không chỉ năng suất tăng vọt, tỷ lệ thu hồi tài nguyên tại các lò chợ cơ giới hóa đạt 85-98%, cao hơn nhiều so với công nghệ truyền thống. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng khi nguồn tài nguyên dễ khai thác đang dần cạn kiệt, các mỏ ngày càng xuống sâu và địa chất ngày càng phức tạp.
Các dự án trọng điểm và định hướng tương lai
Giữa năm 2025, TKV đã khởi công 5 dự án, công trình trọng điểm với tổng mức đầu tư gần 6.000 tỷ đồng. Các dự án bao gồm: Dự án khai thác hầm lò phần mở rộng Hà Ráng của Công ty Than Hòn Gai; dự án đầu tư xây dựng nhà tập thể công nhân hầm lò của Công ty Than Núi Béo; Dự án khai thác cụm mỏ Cọc Sáu - Đèo Nai; dự án khai thác hầm lò khu Tân Yên, mỏ Đông Tràng Bạch của Công ty Than Uông Bí và dự án đầu tư xây dựng Nhà máy sàng tuyển than Nam Mẫu.
Dự án khai thác hầm lò phần mở rộng mỏ Hà Ráng có công suất khai thác 900.000 tấn/năm, tổng mức đầu tư khoảng 1.413 tỷ đồng và được triển khai thực hiện trong 4 năm (2025-2029). Theo quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, dự án này cần được đầu tư để ra than trước năm 2030.
Trong quá trình thực hiện và khai thác dự án, Công ty Than Hòn Gai sẽ chủ động nghiên cứu, áp dụng các công nghệ khai thác mới phù hợp điều kiện địa chất mỏ để tăng năng suất lao động, giảm lao động trực tiếp, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc nổ trong khai thác hầm lò, bảo đảm an toàn, cải thiện đáng kể môi trường và điều kiện làm việc của công nhân. Dự án hoàn thành sẽ sử dụng tối đa công nghệ vận chuyển bằng băng tải có hệ thống mái che và áp dụng tối đa tự động hóa trong công tác vận hành hệ thống băng tải, giúp ngành than hướng đến mục tiêu “mỏ xanh, mỏ sạch và mỏ ít người”.
