Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, nhận định rằng bước sang năm 2026, bài toán vốn đầu tư sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều. Mục tiêu tăng trưởng cho 5 năm tới đã được đặt ở mức 10% mỗi năm, trong khi lạm phát dự kiến là 4,5% mỗi năm. Để đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP 40% và kiểm soát lạm phát, tổng vốn đầu tư trong 5 năm có thể lên tới gần 40 triệu tỉ đồng. Trong đó, đầu tư công chiếm 20-22%, tương ứng khoảng 8-9 triệu tỉ đồng, hay 8-9% GDP.
Giải pháp huy động vốn từ nhiều kênh
Để huy động số vốn đầu tư khổng lồ này, ông Đỗ Thiên Anh Tuấn đề xuất sáu giải pháp chính:
- Đầu tư công: Có thể nâng lên khoảng 10% GDP, nhưng cần tập trung vào hạ tầng chiến lược, có sức lan tỏa cao, tránh dàn trải và mở rộng thiếu kiểm soát.
- Tín dụng ngân hàng: Duy trì ở mức hợp lý, đáp ứng khoảng 12% GDP cho đầu tư xã hội, ưu tiên sản xuất, hạn chế đầu cơ.
- Cải cách thị trường vốn: Nâng quy mô huy động qua cổ phiếu và trái phiếu lên ít nhất 4% GDP.
- Thúc đẩy kinh tế tư nhân: Cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ khởi nghiệp và nâng tỷ phần vốn tự có cho đầu tư lên khoảng 6% GDP.
- Thu hút FDI có chất lượng: Phấn đấu đóng góp ít nhất 6% GDP vào tổng vốn đầu tư nền kinh tế.
- Phát triển kênh tài chính mới: Thông qua Trung tâm tài chính quốc tế, fintech và các mô hình huy động vốn hiện đại, mục tiêu bổ sung khoảng 0,5-1,0% GDP cho đầu tư phát triển trong 5 năm tới.
Áp lực lên hệ thống tài chính - ngân hàng
Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo thống kê, ổn định tiền tệ tài chính (Ngân hàng Nhà nước), cho biết áp lực đối với hệ thống tài chính - ngân hàng đang gia tăng. Chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn có xu hướng mở rộng, trong khi tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam hiện ở mức rất cao so với nhiều quốc gia trong khu vực. Điều này phản ánh sự phụ thuộc lớn của nền kinh tế vào vốn tín dụng ngân hàng, đồng thời tiềm ẩn rủi ro đối với thanh khoản và an toàn hệ thống nếu xuất hiện các cú sốc từ bên ngoài hoặc chất lượng tài sản suy giảm.
Trong bối cảnh dư địa điều hành chính sách tiền tệ không còn nhiều, yêu cầu cần phát triển cân bằng hơn giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn, đa dạng hóa các kênh dẫn vốn cho nền kinh tế, giảm dần sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng. Ông Nguyễn Phi Lân nhấn mạnh: "Doanh nghiệp cần thay đổi tư duy phụ thuộc quá lớn vào vốn vay ngân hàng, chủ động đa dạng hóa nguồn vốn thông qua thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư, hợp tác công - tư và các hình thức huy động vốn trung dài hạn khác. Việc phát triển cân bằng giữa tín dụng ngân hàng và các kênh dẫn vốn khác không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng chống chịu tài chính mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng và tăng tính bền vững của nền kinh tế."
