Chuyên gia hiến kế giúp nhà đầu tư làm chủ tài sản số giữa rủi ro lừa đảo
Thị trường tài sản số đang trở thành điểm nóng thu hút đông đảo nhà đầu tư, đặc biệt là giới trẻ. Tuy nhiên, thành công trong lĩnh vực này không chỉ phụ thuộc vào công nghệ hay cơ hội thị trường, mà còn ở năng lực nhận diện và quản trị rủi ro của chính người tham gia. Các chuyên gia cảnh báo, các mô hình lừa đảo tài sản số đang ngày càng trở nên tinh vi, đòi hỏi sự cảnh giác cao độ.
Từ tài sản hữu hình đến số hóa: Cơ hội và thách thức
Trước đây, tài sản thường gắn liền với các yếu tố hữu hình như đất đai, vàng bạc hay hàng hóa với thanh khoản thấp. Ngày nay, tài sản đã được số hóa, tồn tại dưới dạng dữ liệu, tài khoản hoặc nền tảng trực tuyến, cho phép giao dịch gần như tức thì trên phạm vi toàn cầu. Xu hướng mở rộng của các nền tảng số, theo ông Lê Hồng Ân, Chủ tịch kiêm nhà sáng lập Học viện Tài năng Á Châu, đang kéo theo sự bùng nổ đầu tư tài chính trong giới trẻ.
Mạng xã hội và các kênh trực tuyến góp phần lan tỏa nhanh chóng thông tin và cơ hội đầu tư, nhưng cũng khiến quá trình kiểm chứng trở nên khó khăn hơn. Nhiều người tham gia với kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn nhưng thiếu nền tảng để nhận diện rủi ro. Ông Ân chia sẻ tại chuỗi chương trình Làm chủ tài sản số do CTCP Tư vấn và Đầu tư New World Group Asset Management (NWG) tổ chức tại TP.HCM, rằng lừa đảo tài chính không còn là hiện tượng đơn lẻ mà đã được tổ chức với quy mô lớn hơn.
Rủi ro lừa đảo tinh vi và giải pháp từ chuyên gia
Vị chuyên gia này cảnh báo, các mô hình lừa đảo ngày càng tinh vi, từ việc xây dựng dự án giả, mô phỏng nền tảng giao dịch đến sử dụng chiến lược truyền thông để tạo niềm tin. Điều này khiến ranh giới giữa thông tin thật và sai lệch trở nên khó phân biệt, đặc biệt với những người mới tiếp cận thị trường. Ông Ân nhấn mạnh, vấn đề không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở năng lực tiếp nhận và xử lý thông tin của người dùng. Việc nâng cao nhận thức, khả năng phân tích và đánh giá rủi ro trở thành yếu tố quan trọng trong quá trình tham gia thị trường tài chính số.
Trong khi đó, bà Lê Mỹ Huyền, Quản lý phát triển kinh doanh nền tảng BingX, cho biết các công cụ tài chính thế hệ mới đang góp phần hỗ trợ người dùng tiếp cận thị trường thuận lợi hơn. Những nền tảng này giúp đơn giản hóa quy trình giao dịch, cung cấp nhiều công cụ phân tích và mở rộng khả năng tiếp cận thông tin. Tuy nhiên, theo bà Huyền, hiệu quả sử dụng các công cụ này phụ thuộc đáng kể vào cách tiếp cận của từng cá nhân. Việc sử dụng công cụ mà không đi kèm với hiểu biết đầy đủ về cơ chế vận hành và rủi ro có thể dẫn đến những hệ quả không mong muốn.
Bà Huyền khẳng định, làm chủ tài sản số không chỉ dừng ở yếu tố công nghệ hay cơ hội thị trường, mà gắn với năng lực tổng thể của người tham gia trong việc hiểu, kiểm soát và quản trị rủi ro. "Khi các giá trị ngày càng được số hóa, yêu cầu về kiểm soát và quản trị sẽ ngày càng trở nên rõ nét hơn đối với cả cá nhân lẫn doanh nghiệp", bà nói.
Quản lý tài sản số: Thực tiễn và khuyến nghị
Cũng tại sự kiện, ông Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm đào tạo quản trị và an ninh mạng ATHENA, cho biết Việt Nam đang trong giai đoạn xây dựng sàn tài sản số, nhưng cần có tài sản số để giao dịch. Trong khi đó, lực lượng tạo lập tài sản số ở nước ta chưa đủ mạnh, do đó cần xây dựng quy trình để cá nhân, tổ chức có thể tạo ra tài sản số. Ông Thắng giải thích, tài sản số bao gồm toàn bộ hệ sinh thái tài khoản và dữ liệu, từ email, tài khoản ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội đến tên miền, mã nguồn, API key và dữ liệu khách hàng.
Bất kỳ ai cũng có khả năng tạo ra tài sản số từ những giá trị thực của bản thân; và song hành với cơ hội là những rủi ro mất tài sản số có thể gia tăng khi các hoạt động số hóa diễn ra mạnh mẽ. Việc phân tán tài sản số trên nhiều nền tảng và hệ thống khác nhau cũng khiến quản lý trở nên phức tạp hơn. Ông cảnh báo, chỉ cần một lỗ hổng nhỏ, như mật khẩu bị lộ hoặc thiết bị nhiễm mã độc, có thể từng bước mở rộng quyền kiểm soát và chiếm quyền truy cập toàn bộ hệ thống.
Ông Thắng khuyến nghị người dùng cần tách biệt thiết bị sử dụng cho các giao dịch tài chính quan trọng, chẳng hạn dùng một điện thoại riêng chỉ để chuyển tiền và xác thực giao dịch, không cài đặt các ứng dụng lướt web hay nhận file từ nền tảng mạng xã hội. Đồng thời, không nên sử dụng chung một thiết bị cho ứng dụng ngân hàng và SIM nhận mã OTP, bởi trong trường hợp thiết bị bị nhiễm mã độc và bị kiểm soát, kẻ tấn công vẫn không thể chiếm được mã xác thực. Đối với doanh nghiệp, ông cho rằng cần giám sát chặt chẽ hệ thống mạng nội bộ và các phần mềm chạy trên trình duyệt web để phát hiện sớm các cổng sau hoặc phần mềm gián điệp, qua đó hạn chế rủi ro mất an toàn tài sản số.
Hành lang pháp lý: Yếu tố then chốt cho phát triển
Theo ông Phạm Hưởng, Giám đốc kiêm nhà sáng lập GFI Research, thị trường tài sản số hiện vẫn trong giai đoạn thử nghiệm và hoàn thiện. Để thu hút dòng vốn quốc tế, Việt Nam cần ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời xây dựng các startup đủ năng lực số hóa tài sản có giá trị thực - nền tảng quan trọng để hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài. Cùng với đó là các chính sách ưu đãi về thuế, phí và cơ chế hỗ trợ nhằm thu hút cả vốn và nhân lực, đi kèm một môi trường pháp lý minh bạch, linh hoạt để cân bằng giữa đổi mới và kiểm soát.
Trước đó, TS Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam, từng cho biết khung pháp lý cho kinh tế số Việt Nam đang từng bước hoàn thiện với 4 trụ cột quan trọng, bao gồm: Luật Công nghiệp Công nghệ số có hiệu lực từ 1/1/2026; cơ chế sandbox được triển khai theo Nghị định 94/2025; Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam được hình thành tại TP.HCM và Đà Nẵng với các chính sách ưu đãi nhằm thu hút nguồn lực; và các luật về thuế ngày càng minh bạch hơn. Ông nhấn mạnh, trong bối cảnh hành lang pháp lý rõ ràng, điều buộc phải thay đổi là thói quen, tư duy của các chủ thể tham gia thị trường, từ thói quen đầu tư tiền ảo sang đầu tư tài sản số trên nền tảng tài sản thực (RWA).
Luật sư điều hành Hãng luật Investpush Legal Đào Tiến Phong nhấn mạnh, cơ hội luôn đi kèm với nguy cơ, nhưng khi có hành lang pháp lý rõ ràng, cán cân sẽ nghiêng về phía cơ hội. Ông Phong nhận định, trong khi nhiều nước trên thế giới vẫn đang lúng túng chưa biết đưa tài sản thực vào luật như thế nào, Việt Nam đã đưa vào Nghị quyết 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 của Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, thể hiện tinh thần "đi sau nhưng về trước". Bên cạnh đó, khung chính sách còn có Quyết định 1236/QĐ-TTg ngày 22/10/2024 về Chiến lược quốc gia về ứng dụng và phát triển công nghệ chuỗi khối (blockchain) đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 và Luật Công nghiệp công nghệ số ngày 14/6/2025.
Tóm lại, thị trường tài sản số mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Để thành công, nhà đầu tư cần trang bị kiến thức, nâng cao nhận thức về quản trị rủi ro, đồng thời tuân thủ các khuyến nghị an ninh từ chuyên gia. Song song đó, việc hoàn thiện hành lang pháp lý sẽ tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của thị trường này tại Việt Nam.
