Miễn thuế cho doanh nghiệp nhỏ: Doanh thu tỷ đồng vẫn cần hỗ trợ từ chính sách
Dù doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm, lợi nhuận của doanh nghiệp nhỏ vẫn được đánh giá là không cao, thậm chí chỉ đủ duy trì hoạt động và trả lương cho vài lao động. Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính đã đề xuất bổ sung quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có doanh thu theo mức quy định của Chính phủ, dự kiến áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
Đề xuất miễn thuế từ Bộ Tài chính
Tại hồ sơ thẩm định dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế giá trị gia tăng gửi Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính đã đưa ra đề xuất này. Hiện nay, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 67/2025/QH15 quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm liên tục kể từ khi có thu nhập chịu thuế đối với doanh nghiệp có quy mô không quá 50 tỷ đồng thành lập mới từ hộ kinh doanh. Ngoài ra, luật cũng áp dụng mức thuế suất thấp hơn:
- Doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng: thuế suất 15%.
- Doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng: thuế suất 17%.
Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có quy định miễn thuế đối với doanh nghiệp nhỏ như hộ, cá nhân kinh doanh. Cơ quan soạn thảo nhấn mạnh rằng nhóm doanh nghiệp có quy mô nhỏ luôn là đối tượng cần được hỗ trợ và khuyến khích phát triển, vì đây là nguồn nuôi dưỡng thu nhập lâu dài cho ngân sách nhà nước.
Ý kiến từ chuyên gia và doanh nghiệp
Trao đổi với phóng viên, TS Mạc Quốc Anh - Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (Hanoisme) - cho rằng đề xuất trên là một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy quản lý thuế. "Lần đầu tiên, Nhà nước không chỉ giảm thuế suất mà còn đặt vấn đề miễn thuế cho doanh nghiệp có doanh thu dưới một ngưỡng nhất định. Với khu vực chiếm gần 98% số doanh nghiệp đang hoạt động, chính sách này sẽ có độ lan tỏa lớn nếu thiết kế phù hợp", ông nói.
Theo ông Quốc Anh, cách tiếp cận này phù hợp với định hướng "nuôi dưỡng nguồn thu". Bởi lẽ, thuế thu nhập doanh nghiệp đánh vào phần lợi nhuận sau khi đã trừ chi phí. Với doanh nghiệp rất nhỏ, số thuế không lớn nhưng chi phí tuân thủ lại cao, từ kế toán, hóa đơn đến quyết toán và thanh tra. Miễn thuế cho nhóm cực nhỏ không chỉ giảm gánh nặng tài chính mà còn giúp họ có thời gian tích lũy, ổn định trước khi trở thành nguồn thu bền vững cho ngân sách.
Ngưỡng miễn thuế phù hợp
Hiện nay, hộ và cá nhân kinh doanh có ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế là 500 triệu đồng/năm. Tuy nhiên, doanh nghiệp và hộ kinh doanh là hai thực thể khác nhau về nghĩa vụ pháp lý, mức độ minh bạch, chi phí quản trị, lao động và trách nhiệm tuân thủ.
Ông Mạc Quốc Anh đề xuất ngưỡng miễn thuế nên từ 1,5-2 tỷ đồng/năm. "Mức này đủ tạo khoảng cách với bậc thuế suất 15% hiện hành, đồng thời tránh hiệu ứng chính sách quá hẹp nếu chỉ dừng ở 500 triệu đồng", ông giải thích. Ông đề xuất thiết kế chính sách theo "hình thang":
- Dưới 1,5-2 tỷ đồng: miễn thuế.
- Từ trên ngưỡng này đến 3 tỷ đồng: áp dụng thuế suất 15%.
- Từ trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng: áp dụng thuế suất 17%.
Cách làm này giúp doanh nghiệp phát triển theo từng nấc, tránh cú sốc chính sách. Ông Quốc Anh cũng cảnh báo, nếu đẩy ngưỡng miễn thuế quá sát 3 tỷ đồng, có thể phát sinh động cơ chia tách doanh nghiệp hoặc trì hoãn mở rộng để giữ ưu đãi. Do đó, cần có cơ chế kiểm soát, chống trục lợi và quy định rõ cách xác định doanh thu.
Phân tích từ góc độ thực tế
TS Tô Hoài Nam - Phó chủ tịch thường trực, kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (Vinasme) - đề xuất xem xét đối với doanh nghiệp nhỏ có doanh thu 3-5 tỷ đồng/năm. Ở mức này, doanh thu bình quân mỗi tháng của doanh nghiệp khoảng 250-400 triệu đồng. "Với mức doanh thu này, nếu biên lợi nhuận khoảng 10%, thì mỗi tháng doanh nghiệp chỉ lãi khoảng 30-40 triệu đồng; nếu 15% thì khoảng 50-60 triệu đồng. Mức này thực tế chỉ đủ duy trì doanh nghiệp, với 2-3 lao động", ông Nam phân tích.
Ông Nam nhấn mạnh rằng doanh nghiệp nhỏ không chỉ chờ miễn thuế "trên giấy", mà cần một chính sách thực sự giảm chi phí vận hành. Thực tế, doanh nghiệp nhỏ đã có ưu đãi nhất định, nhưng vẫn thiếu một "vùng đệm" đủ rõ để khuyến khích chuyển từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp chính thức. Đề xuất miễn thuế cần đi kèm với việc đơn giản hóa thủ tục kế toán và kê khai.
Chính sách miễn thuế cho doanh nghiệp nhỏ được kỳ vọng sẽ tạo động lực phát triển, góp phần vào sự ổn định kinh tế và tăng cường nguồn thu ngân sách trong tương lai.
