Vụ Lừa Đảo Không Gian: Theia Group Và Sự Sụp Đổ Của 'Thiên Tài' Erlend Olson
Từng được vinh danh là một trong mười dự án cơ sở hạ tầng quan trọng nhất nước Mỹ, Theia Group hứa hẹn xây dựng một mạng lưới vệ tinh giám sát toàn cầu "không kẽ hở". Tuy nhiên, đằng sau hào quang của những giấy phép từ Ủy ban Truyền thông Liên bang (FCC) và dàn cố vấn đầy sao, lại ẩn chứa một cấu trúc tài chính rỗng tuếch, được vận hành bởi một "thiên tài" có sở thích biến công quỹ thành túi tiền riêng.
Khởi Đầu Hào Nhoáng Và Lời Hứa Hấp Dẫn
Vào tháng 11 năm 2020, Thị trưởng thành phố Albuquerque, Tim Keller, đã hào hứng công bố một "mối quan hệ đối tác thay đổi cuộc chơi" với startup hàng không vũ trụ Theia Group Inc. Theo kế hoạch, Theia sẽ đầu tư hàng tỷ USD để xây dựng trung tâm Orion rộng 80 mẫu Anh, sản xuất hàng loạt vệ tinh quan sát với độ phân giải siêu cao. Lời hứa của họ vô cùng hấp dẫn: giám sát toàn bộ Trái đất gần như liên tục. Một đoạn video quảng cáo thậm chí tuyên bố: "Mọi cái cây trên Trái đất, mọi chiếc xe tải, mọi con cá voi đều sẽ bị giám sát".
Thế nhưng, chỉ một năm sau, dự án này đã "chết yểu". Erlend Olson, người sáng lập Theia, hiện đang đối mặt với án tù lên tới 160 năm vì cáo buộc lừa đảo hơn 200 nhà đầu tư với số tiền 250 triệu USD và trốn thuế hàng triệu USD.
Vẻ Ngoài Uy Tín Và Những Con Số Giả Mạo
Theia không phải là một startup vô danh tiểu tốt theo cách thông thường. Nhà sáng lập Erlend Olson, cựu kỹ sư NASA và người từng bán một công ty chip với giá 605 triệu USD, đã xây dựng cho Theia một vẻ ngoài không thể uy tín hơn. Trụ sở công ty đặt tại cùng tòa nhà với khách sạn Willard InterContinental sang trọng, đối diện Nhà Trắng. Dàn nhân sự và cố vấn của Theia khiến bất kỳ nhà đầu tư nào cũng phải choáng ngợp: CEO Stephen O’Neill từng lãnh đạo bộ phận vệ tinh của Boeing, Chủ tịch hội đồng quản trị là Ronald Fogleman, cựu Tham mưu trưởng Không quân Hoa Kỳ.
Năm 2019, Theia được FCC cấp phép triển khai 112 vệ tinh ở quỹ đạo thấp của Trái đất. Đây chính là "tấm bùa hộ mệnh" giúp Olson thuyết phục các văn phòng gia đình và các chính phủ nước ngoài rằng họ đang sở hữu một bất động sản không gian vô giá. Tuy nhiên, theo bản cáo trạng từ Bộ Tư pháp Mỹ, Theia đã sử dụng những con số giả mạo để giăng bẫy nhà đầu tư. Khi huy động vốn, con số 1 triệu USD vốn thực tế được "phù phép" thành 20 triệu USD. Dòng tiền mặt ròng hàng tháng từ mức 0 USD được báo cáo thành 3,8 triệu USD. Đỉnh điểm là các hợp đồng chính phủ trị giá 0 USD được Olson khẳng định lên tới 18,5 tỷ USD.
Quá Khứ Bất Hảo Và Sự Sụp Đổ
Đây không phải lần đầu Olson sử dụng kỹ năng bán hàng của mình để trục lợi. Trước Theia, Olson từng điều hành Terralliance Technologies, một công ty thăm dò dầu khí đã huy động được nửa tỷ USD từ Goldman Sachs và Kleiner Perkins. Hồ sơ tài chính từ thời kỳ đó cho thấy Olson đã dùng tiền công ty như một "con heo đất" cá nhân. Ông ta chi hơn 4 triệu USD cho các kỳ nghỉ gia đình, đồ trang sức, xe hơi và thậm chí là chi trả cho vụ ly hôn của chính mình. Kinh khủng hơn, Olson còn dùng 22 triệu USD tiền nhà đầu tư để mua hai chiếc máy bay chiến đấu Su-27 từ thời Liên Xô với lý do dùng để "thăm dò".
Sự sụp đổ của Theia Group diễn ra trong bối cảnh ngành công nghiệp không gian thương mại đang bùng nổ, với giá trị tăng gấp đôi trong thập kỷ qua lên mức hơn 600 tỷ USD. Cơn sốt vàng không gian đã khiến nhiều nhà đầu tư mất cảnh giác trước những lời hứa hẹn quá mức. Hiện tại, Erlend Olson đang bị giam giữ tại Virginia mà không được bảo lãnh. Nếu bị kết tội ở tất cả các cáo buộc, người đàn ông này có thể phải ngồi tù đến 160 năm.
Câu chuyện của Theia là một lời nhắc nhở sắc sảo rằng trong kinh doanh, khi một tầm nhìn trông có vẻ quá hoàn hảo và mang tính tương lai xa vời, hãy kiểm tra thật kỹ bảng cân đối kế toán trước khi quyết định xuống tiền. Vũ trụ có thể là giới hạn cuối cùng, nhưng những mánh khóe lừa đảo thì luôn có chung một kịch bản cũ kỹ dưới mặt đất.
