160.000 chủ xe điện Trung Quốc bị bỏ rơi: Bảo hành trọn đời thành giấy lộn sau phá sản
Ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc đang trải qua một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng khi hàng loạt hãng sản xuất phá sản, để lại gần 160.000 chủ xe trong tình trạng bấp bênh. Những lời hứa bảo hành trọn đời bỗng chốc trở thành vô giá trị, hệ thống dịch vụ hậu mãi tan rã, và nguồn cung phụ tùng biến mất hoàn toàn.
400 hãng sập trong 7 năm: Cuộc thanh lọc không hồi kết
Theo dữ liệu từ EVBoosters, hơn 400 hãng xe điện Trung Quốc đã ngừng hoạt động trong giai đoạn từ 2018 đến 2025. Con số này không bao gồm các doanh nghiệp đang trong quá trình tái cơ cấu hoặc trên bờ vực sụp đổ. Thị trường xe điện Trung Quốc từng là miền đất hứa với sự bùng nổ của hàng trăm thương hiệu, được thúc đẩy bởi trợ cấp chính phủ và dòng vốn đầu tư mạo hiểm. Tuy nhiên, khi nguồn tài chính này co lại, nhiều hãng đã nhanh chóng lộ ra điểm yếu và không thể tồn tại.
Neta, HiPhi, WM Motor: Khi tên tuổi lớn cũng không thoát khỏi phá sản
Neta, một thương hiệu thuộc tập đoàn Hozon New Energy Automobile, là ví dụ điển hình cho sự bấp bênh này. Từ năm 2018 đến 2024, Neta bán được gần 500.000 xe và từng là hãng xe điện khởi nghiệp bán chạy nhất Trung Quốc. Tuy nhiên, doanh số cao không đủ để cứu công ty khỏi phá sản. Hàng trăm nghìn chủ xe Neta đột ngột mất đi điểm tựa hậu mãi khi các trung tâm sửa chữa ủy quyền đóng cửa hàng loạt.
WM Motor, từng được định giá 5 tỷ USD, đã nộp đơn phá sản vào tháng 10/2023 sau khi thất bại trong việc huy động vốn mới. HiPhi, thương hiệu xe điện hạng sang của Human Horizons, ngừng sản xuất đầu năm 2024 và chính thức vào quy trình phá sản tháng 8/2024. Ji Yue, liên doanh giữa Geely và Baidu, cũng đóng cửa vào tháng 12/2024 dù có sự hỗ trợ từ hai tập đoàn lớn. Mỗi hãng sụp đổ kéo theo một cộng đồng chủ xe rơi vào cảnh bơ vơ, không còn nơi để bảo hành hay sửa chữa.
Khi hãng phá sản, xe điện trở thành cục sắt vô dụng
Điều đáng lo ngại là sự sụp đổ diễn ra cực kỳ nhanh chóng. Khi một hãng xe điện ngừng hoạt động, hệ thống phần mềm xe thường bị ảnh hưởng ngay lập tức. Các tính năng như điều khiển từ xa, cập nhật hệ thống, hay khởi động xe qua ứng dụng có thể ngừng hoạt động khi máy chủ bị tắt. Chủ xe WM Motor đã phản ánh tình trạng lỗi hệ thống liên tục mà không có ai xử lý sau khi hãng phá sản.
Phụ tùng vật lý cũng trở nên khan hiếm. Kho linh kiện nhà máy bị đóng băng, chuỗi cung ứng bị cắt đứt, và không còn đơn vị nào có thẩm quyền cung cấp phụ tùng chính hãng. Khác với xe xăng có tính tiêu chuẩn hóa cao, xe điện sử dụng các linh kiện thiết kế riêng như pin, hệ thống quản lý pin, và phần mềm điều khiển động cơ. Không có hãng sản xuất, những phụ tùng này trở nên không thể thay thế, biến chiếc xe thành một cục sắt vô dụng.
50 hãng khác trên bờ vực phá sản năm 2026
Hiện tại, khoảng 50 nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đang thua lỗ kéo dài và có nguy cơ phải thu hẹp hoặc đóng cửa trong năm 2026. Nguyên nhân chính đến từ ba yếu tố: từ tháng 1/2026, xe điện tại Trung Quốc chịu thuế mua hàng 5% sau nhiều năm được miễn, sức mua nội địa dự kiến giảm thêm 5%, và tình trạng dư thừa năng lực sản xuất ngày càng trầm trọng.
Bài học từ 160.000 chủ xe Trung Quốc không chỉ là câu chuyện của một thị trường nước ngoài, mà còn là tấm gương cảnh báo cho người mua xe tại Việt Nam. Trước khi quyết định đầu tư vào xe điện, đặc biệt là các thương hiệu non trẻ, người tiêu dùng cần cân nhắc kỹ lưỡng về khả năng tồn tại lâu dài của hãng sản xuất và hệ thống hậu mãi đi kèm.
