Trong bối cảnh công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), đang thay đổi từng ngày các quy tắc kinh doanh, năng lực lãnh đạo không chỉ dừng lại ở việc tăng trưởng doanh thu hay quản trị nguồn lực, mà còn đòi hỏi khả năng thích ứng linh hoạt để duy trì sự ổn định trong một môi trường đầy biến động. Tại hội thảo “Lãnh đạo kiểu Cụ Hồ – Bản lĩnh doanh nhân Việt thời đại mới” dành cho học viên và cựu học viên của Viện Quản trị & Công nghệ FSB (Tập đoàn FPT), ông Nguyễn Thành Nam, nguyên Tổng giám đốc FPT, đã đưa ra một góc nhìn sâu sắc: nếu tiếp cận đúng bản chất, tư tưởng Hồ Chí Minh có thể được xem như một hệ thống nguyên tắc lãnh đạo thực tiễn, mang nhiều giá trị tham chiếu cho doanh nghiệp Việt Nam hiện nay. Ông Nam đã rút ra những bài học này từ chính kinh nghiệm thực tế khi được giao trọng trách triển khai chiến lược toàn cầu hóa của FPT, tập trung vào xuất khẩu phần mềm.
Chiến thuật “châu chấu đá voi” và nghệ thuật tạo thế
Trong hội thảo, ông Nguyễn Thành Nam đã chia sẻ những bài học quản trị đúc kết từ thực tiễn kinh doanh và quá trình nghiên cứu tư tưởng lãnh đạo Hồ Chí Minh. Ông kể rằng, trong những ngày đầu đưa FPT ra thị trường quốc tế, doanh nghiệp Việt gần như không có lợi thế về quy mô, thương hiệu hay nguồn lực so với các tập đoàn công nghệ toàn cầu. Nếu chọn cách đối đầu trực diện, cơ hội chiến thắng gần như bằng không. Thay vào đó, ông áp dụng chiến thuật “châu chấu đá voi” – một cách tiếp cận thông minh dựa trên việc tận dụng thế mạnh của đối thủ để tạo lợi thế cho mình. Theo ông Nam, “thế” không chỉ đơn thuần là sự nhanh nhạy, mà là khả năng định vị chiến lược, biết chọn đúng điểm để cạnh tranh, tận dụng bối cảnh và tạo lợi thế thông qua quan hệ, luật chơi hoặc sự linh hoạt.
Ông Nam nhấn mạnh rằng, nếu chỉ dựa vào “thế” thì chưa đủ, mà cần phải biết kết nối con người. Bán hàng thực chất là “chạm đến tâm hồn khách hàng”. Nhiều doanh nghiệp thất bại không phải vì sản phẩm kém, mà vì họ chỉ tập trung nói về bản thân mình, thay vì hiểu điều gì thực sự quan trọng với khách hàng. Năng lực lãnh đạo không nằm ở việc nói hay, mà ở khả năng giao tiếp với nhiều nhóm đối tượng khác nhau: nói với nhân viên theo cách họ hiểu, với đối tác bằng ngôn ngữ của đối tác, và với khách hàng bằng những điều họ quan tâm. Những bài học từ Bác Hồ như “mình yếu thì phải đánh thế chứ không dùng lực”, “phải dựa vào nhân dân và nhân dân sẽ là người đưa ra lời giải chứ không phải lãnh đạo”, “đi tiếp thị thì phải có người danh tiếng giới thiệu trước” đã được ông Nam áp dụng triệt để trong sự nghiệp xuất khẩu phần mềm.
Giữ mục tiêu bất biến giữa một thế giới luôn biến động
Khi thế giới kinh doanh bị cuốn vào vòng xoáy chuyển đổi số, AI và những biến động địa chính trị, nhiều doanh nghiệp dễ rơi vào hai thái cực: hoặc bảo thủ đến mức tụt lại phía sau, hoặc chạy theo mọi xu hướng đến mức đánh mất bản sắc. Theo ông Nguyễn Thành Nam, đây chính là lúc bài học về sự kiên định với mục tiêu cốt lõi nhưng linh hoạt trong phương pháp trở nên đặc biệt giá trị. Ông dẫn chứng, Bác Hồ rất linh hoạt nhưng không bao giờ đánh mất mục tiêu cuối cùng: “không có gì quý hơn độc lập, tự do” của dân tộc. Tại hội thảo, ông Nam nhấn mạnh rằng phương pháp có thể thay đổi, nhưng mục tiêu thì không. Một doanh nghiệp muốn đi đường dài trước hết phải xác định rõ mình tồn tại để giải quyết vấn đề gì. Khi mục tiêu đủ rõ, tổ chức mới biết đâu là thích ứng chiến lược, đâu chỉ là phản ứng ngắn hạn.
Trong hành trình phát triển của FPT, tư duy này đã nhiều lần được kiểm chứng. Có những giai đoạn doanh nghiệp buộc phải linh hoạt để tồn tại, nhưng nếu thấy cơ hội nào cũng lao theo, tổ chức rất dễ đánh mất bản sắc. Trong bối cảnh hiện nay, đây là năng lực sống còn. AI có thể khiến một mô hình kinh doanh trở nên lỗi thời chỉ sau vài quý, thậm chí vài tháng. Nhưng không phải cứ công nghệ mới xuất hiện là doanh nghiệp phải lao vào. Điều quan trọng hơn là: công nghệ đó có giúp tổ chức tiến gần hơn tới mục tiêu cốt lõi hay không? Chính vì vậy, năng lực lãnh đạo thời AI không chỉ đo bằng doanh thu, lợi nhuận, mà còn là tư duy thực chiến, ra quyết định nhanh, chính xác để giữ cho doanh nghiệp bất biến giữa môi trường kinh doanh đầy biến động.
Những giá trị này cũng được lan tỏa thông qua chương trình đào tạo Thạc sĩ Quản trị kinh doanh định hướng STEM và tích hợp AI (SEMBA in AI) của Viện Quản trị & Công nghệ FSB (Tập đoàn FPT). Chương trình không chỉ trang bị kiến thức quản trị, mà còn giúp các nhà lãnh đạo phát triển tư duy điều hành trong kỷ nguyên AI, thông qua tri thức toàn cầu, trải nghiệm học tập thực chiến và năng lực ứng dụng công nghệ vào các quyết định kinh doanh thực tế.
