Doanh nghiệp Mỹ vẫn lo ngại bất ổn sau phán quyết thuế quan lịch sử của Tòa án Tối cao
Phán quyết lịch sử của Tòa án Tối cao Mỹ ngày 20/2, bác bỏ việc sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA) để áp thuế quan diện rộng, đã mở đường hoàn trả hơn 175 tỷ USD tiền thuế nhập khẩu. Tuy nhiên, quy trình pháp lý phức tạp và nguy cơ áp thuế mới khiến cộng đồng doanh nghiệp chưa thể thở phào nhẹ nhõm.
Niềm vui ngắn hạn và bất ổn dài hạn
Tòa án Tối cao khẳng định Tổng thống Donald Trump không có thẩm quyền dựa vào IEEPA để áp đặt thuế quan trên diện rộng. Cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp bị ảnh hưởng tăng mạnh ngay sau thông tin, nhưng đà tăng nhanh chóng thu hẹp do lo ngại về bất ổn chính sách. Cổ phiếu của tập đoàn bán lẻ Target và tập đoàn thời trang Tapestry chỉ nhích nhẹ trong phiên chiều.
Ngay sau phán quyết, ông Trump tổ chức họp báo thể hiện sự giận dữ, tuyên bố sẽ sử dụng các công cụ pháp lý khác để áp thuế bổ sung, bao gồm mức thuế tạm thời 10% đối với toàn bộ hàng nhập khẩu. Ông cũng nhấn mạnh vấn đề hoàn thuế sẽ còn phải giải quyết qua nhiều vòng kiện tụng kéo dài, cho thấy cuộc đối đầu giữa Nhà Trắng và doanh nghiệp có thể chưa dừng lại.
Quá trình hoàn thuế phức tạp và kéo dài
Theo các nhà kinh tế thuộc mô hình ngân sách Penn-Wharton, hơn 175 tỷ USD tiền thuế đã thu có thể nằm trong diện hoàn trả. Điều này đồng nghĩa hàng nghìn doanh nghiệp sẽ phải cân nhắc theo đuổi yêu cầu hoàn tiền. Rick Woldenberg, Giám đốc điều hành hãng đồ chơi Learning Resources, gọi đây là “chiến thắng cho tất cả mọi người” nhưng thừa nhận quá trình không hề đơn giản.
Giới chuyên gia cho rằng việc xử lý hồ sơ nhiều khả năng thuộc thẩm quyền của Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ, nơi đã tiếp nhận hơn 1.800 vụ kiện liên quan đến thuế quan kể từ tháng 4/2025. Tổng Thư ký Phòng Thương mại Quốc tế John Denton nhận định phán quyết “đáng lo ngại vì gần như im lặng” về cơ chế hoàn tiền, mở ra khả năng tiến trình hành chính phức tạp và kéo dài.
Olu Sonola, kinh tế trưởng Mỹ của Fitch Ratings, cảnh báo khả năng thuế quan quay trở lại dưới hình thức điều chỉnh là “đáng kể”. Ông cho rằng nếu cộng thêm quá trình hoàn thuế rối rắm, môi trường kinh tế sẽ bị bao phủ bởi “đám mây pháp lý và vận hành” kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Doanh nghiệp thận trọng trước nguy cơ thuế mới
Dù phán quyết mang lại hy vọng, không phải mọi mức thuế quan đều được tuyên vô hiệu. Ngành ôtô vẫn phải đối mặt với các mức thuế không bị ảnh hưởng, như thuế nhập khẩu 25% đối với xe vận chuyển từ Mexico và Canada dựa trên lý do an ninh quốc gia. Hội đồng Chính sách Ôtô Mỹ đã đề nghị duy trì cơ chế tránh thuế chồng lên nhau đối với xe và linh kiện.
Các doanh nghiệp trong lĩnh vực hàng hóa khác như tiêu dùng, may mặc, công nghiệp và linh kiện ôtô vẫn phải tính toán kỹ lưỡng trước nguy cơ thuế mới. Nhiều năm lạm phát hậu Covid-19 đã khiến người tiêu dùng Mỹ nhạy cảm hơn với biến động giá cả, trong khi chi phí nhập khẩu tăng cao có nguy cơ chuyển trực tiếp vào giá bán lẻ.
Theo ước tính của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, khoảng 90% gánh nặng thuế quan thực tế do doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ chi trả, làm gia tăng áp lực chi phí trong nền kinh tế.
Thách thức trong việc đòi hoàn thuế
Wade Kawasaki, CEO hãng sản xuất vành xe The Wheel Group tại California, cho biết công ty đã chịu thêm khoảng 20% chi phí dưới các mức thuế IEEPA. Để đòi hoàn tiền, đội ngũ của ông sẽ phải rà soát hàng nghìn giao dịch nhằm xác định số tiền được hoàn – một quy trình tốn kém thời gian và nhân lực.
Một số doanh nghiệp thậm chí bán quyền đòi hoàn thuế cho các nhà đầu tư bên ngoài, chấp nhận nhận trước 25-30 cent mỗi USD, đổi lại việc chuyển nhượng phần còn lại nếu thuế bị hủy bỏ. Giải pháp này giúp cải thiện dòng tiền trước mắt nhưng đồng nghĩa từ bỏ phần lợi ích tiềm năng lớn hơn trong tương lai.
Tập đoàn logistics DHL cho biết sẽ tận dụng công nghệ để hỗ trợ khách hàng xử lý hoàn thuế “chính xác và hiệu quả” nếu được chấp thuận. Bruce Smith, Chủ tịch kiêm CEO Voltava, nhấn mạnh: “Chúng ta có thể cứng rắn mà không cần tạo ra sự bất ổn”.
Hiện phán quyết của Tòa án Tối cao được xem là chiến thắng pháp lý quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, với cam kết áp thuế mới từ Nhà Trắng và hàng nghìn hồ sơ hoàn thuế đang chờ xử lý, môi trường thương mại Mỹ vẫn bị bao phủ bởi bất định.
