Doanh nghiệp TP.HCM linh hoạt ứng phó với xung đột Trung Đông
Theo thông tin từ Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM, trước tác động kép từ xung đột Trung Đông và tình trạng khan hiếm nguồn cung xăng dầu, nhiều doanh nghiệp đã phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất, giãn tiến độ giao hàng để thích ứng với thực tế mới.
Ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất
Một cuộc khảo sát nhanh với 231 doanh nghiệp trong các khu chế xuất, khu công nghiệp TP.HCM cho thấy, dù mức độ chưa lan rộng, đã có doanh nghiệp bị tác động đến hoạt động sản xuất và kinh doanh. Trong trung và dài hạn, nhiều doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với nguy cơ khan hiếm nguyên liệu sản xuất khi chuỗi cung ứng linh kiện, nguyên - nhiên vật liệu và thị trường tiêu thụ bị đứt gãy.
Các doanh nghiệp nhập khẩu linh kiện, nguyên nhiên vật liệu từ Trung Đông, EU qua eo biển Hormuz buộc phải đi vòng Mũi Hảo Vọng (Nam Phi), làm tăng thời gian vận chuyển thêm 3-4 tuần và đẩy chi phí lên cao.
Chi phí logistics tăng mạnh
Hiện tại, 52 doanh nghiệp đã thực hiện biện pháp điều chỉnh kế hoạch sản xuất để ứng phó với tình hình tăng vọt của chi phí nhiên liệu, logistics và giá nguyên vật liệu. Các doanh nghiệp chủ động điều chỉnh sản xuất tập trung nhiều tại khu vực Bình Dương (25 doanh nghiệp), Bà Rịa - Vũng Tàu (14 doanh nghiệp) và trung tâm TP.HCM (13 doanh nghiệp).
Ngoài việc điều chỉnh kế hoạch sản xuất, các doanh nghiệp cũng tính toán thay đổi thời gian giao nhận hàng. Đã có 27 doanh nghiệp trong nhóm khảo sát cho biết họ bị ảnh hưởng do kéo dài thời gian giao hàng trên 10 ngày, đẩy phí logistics tăng cao, nhiều nơi mức tăng đến trên 30%.
Nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu nhận thông báo giá cước tăng 2.000-4.000 USD mỗi container, tùy loại 20 feet hoặc 40 feet, thậm chí có tuyến tăng gần gấp đôi so với trước đây. Điều này buộc cả doanh nghiệp xuất khẩu và nhà nhập khẩu phải tính toán lại phương án kinh doanh, đàm phán với đối tác để chia sẻ chi phí phát sinh.
Ngành may mặc và giày da đối diện nguy cơ hủy đơn hàng
Ngành hàng may mặc và giày da đang đối diện với nguy cơ bị hủy đơn hàng mùa hè từ đối tác EU, do không đảm bảo thời gian giao hàng. Ông Phạm Quang Anh, Tổng giám đốc Công ty May mặc Dony, cho biết Trung Đông là thị trường quan trọng, đặc biệt Jordan chiếm hơn 20% kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp trong nhiều năm qua.
Ảnh hưởng của xung đột đang khiến chi phí vận chuyển tăng và thời gian giao hàng kéo dài, khiến nhiều đối tác lo nguy cơ lỡ mùa bán hàng. Hiện Dony đang tăng công suất để kịp tiến độ, nhưng dù sản xuất xong cũng chưa chắc đặt được tàu hoặc tàu đến đúng lịch.
Các doanh nghiệp cũng lên phương án đàm phán với đối tác để chia sẻ chi phí phát sinh do nguyên nhân bất khả kháng, duy trì đơn hàng đã ký kết. Ông Quang Anh chia sẻ: "Trường hợp không may biến động kéo dài, doanh nghiệp cũng đã có phương án dự phòng là đa dạng hóa thị trường. Bên cạnh Mỹ và Trung Đông, chúng tôi đang mở rộng sang châu Phi, châu Âu, Đông Nam Á và đẩy mạnh thị trường nội địa từ năm 2025."
Nhiều ngành nghề chịu tác động
Thống kê cho thấy các ngành, lĩnh vực bị ảnh hưởng trực tiếp bao gồm:
- Xăng dầu, hóa chất, phân bón
- Điện tử và linh kiện
- May mặc và giày da
- Thực phẩm và thủy hải sản
Các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu thực phẩm và thủy hải sản cũng bị ảnh hưởng nặng nề do không phận khu vực bị hạn chế, các chuyến bay vận tải bị hủy hoặc thay đổi lộ trình, làm tăng cước phí hàng không và gây rủi ro hư hỏng hàng, nhất là nhóm thực phẩm tươi sống, đông lạnh.
Hiện container lạnh trở nên cực kỳ khó khăn và đắt đỏ, tôm, cá tra xuất đi EU hoặc các nước Trung Đông (như Jordan, UAE) đang bị kẹt tại các cảng trung chuyển. Ngành chế biến nông sản xuất khẩu cũng gặp khó khăn, nhất là các doanh nghiệp có thị trường xuất khẩu sang khu vực Trung Đông và Bắc Phi.
Chiến lược thích ứng và hỗ trợ từ thành phố
Doanh nghiệp nhận định biến động địa chính trị trong vài năm gần đây đã buộc họ phải thay đổi cách tiếp cận thị trường và hướng sản xuất, không nên phụ thuộc quá lớn vào một thị trường hay chuỗi cung ứng nhất định. Chiến lược của nhiều doanh nghiệp là tập trung tích hợp nguồn lực, hợp tác với các đối tác vệ tinh để sản xuất.
Các mô hình sản xuất linh hoạt sẽ giúp duy trì việc làm ổn định cho người lao động, giảm áp lực chi phí vận hành trong giai đoạn thị trường biến động khó lường.
Theo Sở Tài chính TP.HCM, xung đột hiện tại có thể tác động đến một số lĩnh vực như chi phí logistics, sản xuất công nghiệp, hoạt động phân phối trong lĩnh vực thực phẩm - bán lẻ. Thành phố đang tăng cường nắm bắt tình hình hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu và logistics, để kịp thời đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn, ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh.
TP.HCM cũng tiếp tục triển khai nhiều giải pháp cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các dòng vốn đầu tư mới, đặc biệt là các dự án trong lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất thông minh và logistics. Cùng với đó, thành phố sẽ tập trung phát huy vai trò là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, tăng cường kết nối với các địa phương để hình thành chuỗi cung ứng ổn định, nâng cao khả năng thích ứng của nền kinh tế trước những biến động từ bên ngoài.
