Từ Drone Cứu Hộ Đến Căn Cước Chip: Kinh Tế Tư Nhân Việt Bước Vào Không Gian Chiến Lược
Vào sáng sớm ngày 20/11, một cuộc gọi khẩn cấp đã thúc đẩy hành động nhanh chóng. Một người bạn mất liên lạc với người thân tại vùng ngập sâu. Ông Lương Việt Quốc - Tổng giám đốc công ty công nghệ RTR - cùng các cộng sự lập tức hành động. Họ chất đồ cứu trợ và bốn chiếc drone lên xe, vừa di chuyển vừa liên lạc với chính quyền địa phương, vẽ lại lộ trình trên bản đồ số giữa những con đường sạt lở và cầu bị phong tỏa.
Đến chiều ngày 22/11, drone Hera của RTR đã tiếp cận thành công một điểm trường mầm non bị cô lập hoàn toàn, nơi có 7 trẻ nhỏ và 11 người lớn đang mắc kẹt. Chiếc drone truyền trực tiếp hình ảnh về trung tâm chỉ huy, hỗ trợ định hướng cho lực lượng mặt đất tiếp cận một cách an toàn. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng: các drone sản xuất bởi người Việt Nam chính thức tham gia vào các lĩnh vực bảo vệ sinh mạng, cứu hộ khẩn cấp và ứng phó thiên tai với công nghệ tiên tiến, tinh thần chủ động và hành động quyết liệt.
Drone Hera Và Căn Cước Công Dân Gắn Chip: Hai Mặt Của Một Xu Hướng
Hoạt động cứu hộ bằng drone Hera trong đợt lũ lụt nghiêm trọng tại một số tỉnh miền Trung và Tây Nguyên cuối năm 2025 đã cho thấy sự khác biệt rõ rệt so với trước đây. Những chiếc drone này đã xuyên qua mưa gió, vận chuyển hàng hóa cứu trợ đến những khu vực mà mọi phương tiện cứu hộ truyền thống đều bất lực.
Ở một chiều hướng khác, liên quan mật thiết đến an ninh quốc gia, một doanh nghiệp tư nhân Việt Nam khác đã tiến sâu vào hạ tầng thể chế cốt lõi: sản xuất thẻ căn cước công dân gắn chip, định danh số và bảo vệ chủ quyền dữ liệu. Trong gần hai thập kỷ, Chủ tịch Nguyễn Trọng Khang của Tập đoàn MK đã xây dựng năng lực sản xuất thẻ bảo mật, phát triển giải pháp đối sánh sinh trắc học và hệ thống xác thực danh tính số cho hàng chục triệu công dân.
Có thời điểm, MK Group tự hào rằng họ đã sản xuất hàng chục triệu thẻ căn cước công dân gắn chip. Loại thẻ này không chỉ đơn thuần là một thủ tục hành chính, mà còn là nền tảng thiết yếu cho quản lý Nhà nước số - và hiện nay đang được một doanh nghiệp tư nhân Việt Nam làm chủ ở mức độ cao.
Nếu câu chuyện của RTR minh chứng rằng khu vực tư nhân có thể tham gia trực tiếp vào việc bảo vệ sinh mạng tại những nơi hiểm yếu nhất, thì câu chuyện của MK Group lại cho thấy tiềm năng tham gia xây dựng “hệ thần kinh số” của một nhà nước hiện đại. Cả hai ví dụ này đều khẳng định: doanh nghiệp tư nhân không chỉ đóng vai trò cung cấp dịch vụ phụ trợ hay làm thuê đơn thuần, mà đang trở thành đồng chủ thể trong những lĩnh vực nhạy cảm và chiến lược hàng đầu.
Thức Tỉnh Khu Vực Chiếm 50% GDP Nhưng Vẫn Còn Nhiều Rào Cản
Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp hơn 50% GDP, hơn 80% việc làm và gần 1/3 kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Tuy nhiên, cấu trúc nội tại vẫn còn mỏng manh và dễ tổn thương. Bình quân cả nước, cứ khoảng 10 người mới có một doanh nghiệp; gần 20 tỉnh chỉ có dưới ba doanh nghiệp trên 1.000 dân. Tỷ lệ doanh nghiệp có lãi chỉ dao động quanh 40%, với doanh nghiệp siêu nhỏ thậm chí dưới 30%.
Một nền kinh tế kỳ vọng tăng trưởng hai chữ số khó có thể yên tâm khi phần lớn doanh nghiệp vẫn vận hành theo mô hình nhỏ lẻ, thiếu vốn, thiếu dữ liệu, thiếu thị trường và đặc biệt là thiếu một cơ chế pháp lý an toàn để đầu tư dài hạn.
Điểm nghẽn lớn nhất không nằm ở ý chí kinh doanh, mà chủ yếu xuất phát từ thể chế và thủ tục hành chính. Doanh nghiệp vẫn phải xin giấy phép theo danh mục ngành nghề cố định; các mô hình kinh doanh mới dễ bị dừng lại vì “chưa có trong quy định”. Chi phí đất đai tăng cao khiến nhiều dự án sản xuất trở nên bất khả thi. Phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa gần như không thể tiếp cận nguồn vốn dài hạn và công nghệ tiên tiến.
Không gian mới cho khu vực tư nhân vì thế còn là bài toán gỡ bỏ những rào cản mang tính hệ thống - nơi tư duy “không dám ký”, “đẩy lên trên cho an toàn” vẫn còn phổ biến; nơi các thủ tục chồng chéo khiến một dự án phải trải qua cả chục năm xử lý hồ sơ mới đủ điều kiện triển khai.
Bộ Tứ Nghị Quyết Và Tầm Nhìn Tháo Gỡ Điểm Nghẽn
Những rào cản này đang từng bước được tháo gỡ thông qua bộ tứ nghị quyết của Bộ Chính trị, thể hiện một tư duy phát triển rõ ràng: pháp luật hiện đại là nền tảng, công nghệ là động lực, hội nhập quốc tế là không gian thị trường và khu vực tư nhân là lực kéo trung tâm của mô hình tăng trưởng mới.
Trong cuộc làm việc với cộng đồng doanh nghiệp về Nghị quyết 68, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh: “Đảng đã chỉ đạo, Chính phủ thống nhất, Quốc hội đồng tình, Nhân dân ủy hộ thì chỉ bàn làm, không bàn lùi”. Tuyên bố này định vị rất rõ vị trí của kinh tế tư nhân: gần một triệu doanh nghiệp và hơn năm triệu hộ kinh doanh không còn là đối tượng khuyến khích đơn thuần, mà đã trở thành trụ cột mà mọi mục tiêu tăng trưởng cao đều phải dựa vào.
Bộ tứ nghị quyết cùng các kiến nghị từ chuyên gia cho thấy một tầm nhìn chung: Nhà nước không thể vừa làm trọng tài vừa tham gia trực tiếp; doanh nghiệp tư nhân không thể đứng ngoài những lĩnh vực chiến lược; và thể chế không thể vừa kêu gọi tư nhân đổi mới sáng tạo, vừa duy trì “rừng rậm thủ tục” trói buộc bước chân họ.
Khơi Thông Những Dự Án Tồn Đọng Và Bài Học Từ Aqua City
Không gian mới có một phần quan trọng nằm ở những nguồn lực đang bị “ngủ quên”. Tháng 7/2025, tại hội nghị toàn quốc về tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, con số được công bố lên đến 2.981 dự án bị đình trệ, với tổng vốn đầu tư ước tính 235 tỷ USD và khoảng 347.000ha đất liên quan. Đó là các dự án nhà ở, hạ tầng đô thị, logistics, khu công nghiệp, việc làm và nguồn thu ngân sách tương lai.
Tuy nhiên, chúng bị treo lại bởi nhiều nguyên nhân: sai phạm chưa được phân định rõ ràng, luật pháp thay đổi qua nhiều thời kỳ, hồ sơ chồng chéo và quan trọng nhất là tâm lý sợ trách nhiệm bao trùm.
Dự án Aqua City tại Đồng Nai là một ví dụ điển hình cho thấy thể chế chỉ phát huy ý nghĩa khi được vận hành đúng cách. Sau thời gian dài hồ sơ pháp lý bị vướng mắc và tâm lý e dè phổ biến, tỉnh Đồng Nai đã chọn cách tiếp cận khác: lãnh đạo tỉnh trực tiếp chịu trách nhiệm, thành lập tổ công tác liên ngành, tập trung toàn bộ vướng mắc về một đầu mối, rà soát định kỳ và xử lý dứt điểm.
Khi lãnh đạo chấp nhận đứng mũi chịu sào trong khuôn khổ pháp luật, cán bộ mới đủ an tâm để đề xuất giải pháp; khi các sở ngành ngồi lại cùng nhau giải quyết, quy trình không còn phải kéo dài từ năm này sang năm khác. Việc xử lý thành công dự án Aqua City gửi đi thông điệp mạnh mẽ: nếu thể chế được vận hành đúng đắn, nguồn lực bị đóng băng nhiều năm có thể được giải phóng chỉ trong vài tháng.
Khi cách làm này được nhân rộng, 2.981 dự án treo sẽ nhanh chóng trở thành danh mục cơ hội hấp dẫn cho khu vực tư nhân và thúc đẩy tăng trưởng từ phía cung.
Hướng Đến Tăng Trưởng Hai Chữ Số Và Vai Trò Động Lực Của Tư Nhân
Suy cho cùng, những sản phẩm như drone Hera, thẻ căn cước công dân gắn chip, hay các dự án như Aqua City và nhiều sản phẩm, dịch vụ khác sẽ tạo ra cú hích tăng trưởng mạnh mẽ chưa từng có nhờ vào việc tháo gỡ các rào cản thể chế.
Tất cả đang hội tụ về một câu hỏi then chốt: Chúng ta có dám thực sự trao và bảo vệ vai trò “động lực quan trọng nhất” cho kinh tế tư nhân hay không? Nếu câu trả lời là có, thì không gian mới của doanh nghiệp Việt Nam sẽ hiện diện rõ nét ở những công trường tái khởi động, trong những dự án được xử lý đến nơi đến chốn, trong những công nghệ do người Việt làm chủ và trong từng quyết định cụ thể tại chính quyền các cấp.
Khi đó, mục tiêu tăng trưởng hai con số và một Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới sẽ dần trở thành kết quả tự nhiên của một lựa chọn thể chế rõ ràng: nhìn nhận, đối xử và bảo vệ kinh tế tư nhân đúng như vị trí mà chính chúng ta đã xác định cho họ. Khi doanh nghiệp tư nhân “dám” lớn mạnh, nền kinh tế mới thật sự có thể bật lên mạnh mẽ.
