Giá nhiênên liệu tăng đột biến, phá vỡ kế hoạch tài chính ngành hàng không
Thị trường hàng không Việt Nam bước vào năm 2026 với kỳ vọng phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ sau giai đoạn khó khăn kéo dài. Tuy nhiên, biến động giá nhiên liệu Jet A1 leo thang nhanh chóng đã đảo chiều toàn bộ các dự báo lạc quan trước đó. Tại Tọa đàm "Hàng không, du lịch ứng phó với bão xăng dầu" diễn ra vào ngày 31/3, đại diện các hãng hàng không cho biết, mức giá nhiên liệu hiện tại đã vượt xa mọi kịch bản được xây dựng từ đầu năm.
Áp lực chi phí khổng lồ từ giá nhiên liệu
Có thời điểm, giá Jet A1 chạm ngưỡng hơn 240 USD/thùng, cao gấp nhiều lần so với mức dự tính ban đầu. Điều này khiến chi phí vận hành tăng vọt, tạo áp lực cực lớn lên hiệu quả kinh doanh của toàn ngành. Với quy mô khai thác lớn, chỉ cần giá dầu tăng thêm 1 USD/thùng cũng khiến chi phí của các hãng bay tăng hàng trăm tỷ đồng mỗi năm. Nếu xu hướng này kéo dài, tổng chi phí phát sinh có thể lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, đe dọa trực tiếp đến khả năng duy trì hoạt động ổn định.
Ông Đào Đức Vũ, Phó tổng giám đốc Sun PhuQuoc Airways, mô tả biến động giá nhiên liệu hiện nay là một "cú sốc đầu đời" rất lớn. Theo ông Vũ, với một hãng hàng không trẻ như Sun PhuQuoc Airways, đây là cú sốc ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ kế hoạch tài chính và vận hành. Chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 40% tổng chi phí vận hành của hãng. Khi giá nhiên liệu tăng đột biến, toàn bộ bài toán kinh doanh bị xáo trộn, vượt ngoài mọi kịch bản dự báo thông thường.
Điều chỉnh kế hoạch và nguy cơ tăng giá vé
Ông Vũ thừa nhận việc điều chỉnh giá vé là khó tránh khỏi trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng mạnh. Dù vậy, hãng vẫn nỗ lực cân đối để không gây áp lực quá lớn lên người tiêu dùng. Ông Võ Huy Cường, Phó tổng giám đốc Bamboo Airways, cho biết mục tiêu chiến lược giai đoạn 2026 - 2030 của hãng là khôi phục và mở rộng đội bay, tập trung tăng quy mô thêm 8 - 10 tàu bay mỗi năm, hướng tới mục tiêu đưa đội bay trở lại quy mô 40 tàu bay vào năm 2030.
Trước áp lực chi phí, nhiều hãng hàng không đã tính đến phương án điều chỉnh kế hoạch khai thác. Một số đường bay kém hiệu quả có thể bị tạm dừng, trong khi tần suất các chuyến bay được cắt giảm hoặc gộp lại để tối ưu chi phí nhiên liệu. Việc thu hẹp nguồn cung chỗ ngồi diễn ra đúng thời điểm nhu cầu đi lại tăng cao, đặc biệt trong dịp lễ 30/4 – 1/5/2026 và mùa du lịch hè sắp tới.
Ông Đặng Anh Tuấn, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), nhận định việc giá nhiên liệu biến động là một "cơn lốc ngược" với ngành hàng không, với mức độ tác động chưa từng có kể từ sau đại dịch. Theo đánh giá của các chuyên gia, việc nhiên liệu biến động khiến thị trường đứng trước nguy cơ mất cân đối cung cầu, từ đó tạo áp lực tăng giá vé. Tuy nhiên, hiện nay các hãng bay sẽ không tăng giá vé một cách đột ngột mà áp dụng cơ chế điều chỉnh linh hoạt. Mục tiêu là vừa đảm bảo hoạt động kinh doanh, vừa hạn chế tác động tiêu cực đến nhu cầu đi lại của người dân.
Tác động dây chuyền đến ngành du lịch
Không chỉ ảnh hưởng đến hàng không, giá vé tăng còn gây áp lực lớn lên ngành du lịch. Với hơn 70% du khách quốc tế đến Việt Nam bằng đường hàng không, chi phí vận chuyển đóng vai trò then chốt trong cấu thành giá tour. Khi giá vé máy bay tăng, giá tour du lịch cũng buộc phải điều chỉnh theo, có thể làm giảm sức hấp dẫn của điểm đến và ảnh hưởng đến nhu cầu du lịch, đặc biệt trong mùa cao điểm.
Ông Trần Ngọc Đông Quân, Trưởng phòng Quản lý lữ hành, Sở Du lịch Tp.HCM, cho biết các doanh nghiệp du lịch đang ứng phó linh hoạt và kịp thời. Thay vì cạnh tranh về giá, họ chuyển sang phát triển mạnh sản phẩm, nhất là các sản phẩm theo hướng tối ưu hành trình, đa dạng hóa sản phẩm du lịch nhằm nâng cao giá trị. Đồng thời, doanh nghiệp chủ động tách chi phí nhiên liệu ra khỏi chi phí tour, điều này tạo được độ tin cậy với khách hàng.
Sở Du lịch Tp.HCM xác định bốn hướng trọng tâm để ứng phó:
- Thích ứng linh hoạt trong ngắn hạn và dài hạn, bao gồm tái cấu trúc sản phẩm và thị trường.
- Triển khai chương trình kích cầu thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các sự kiện lớn như Ngày hội du lịch Tp.HCM năm 2026.
- Đa dạng hóa sản phẩm du lịch, tập trung phát triển các sản phẩm nội đô, nội địa, sản phẩm về đường thủy và khai thác hiệu quả hệ thống giao thông công cộng như metro.
- Tái định hướng thị trường, tập trung vào các thị trường gần và phân khúc khách chi tiêu cao ít bị tác động bởi biến động giá cả, như khách MICE hay du lịch y tế.
Triển vọng và giải pháp cho tương lai
Trong bối cảnh nền kinh tế đang kỳ vọng tăng trưởng mạnh, sự chững lại của các ngành dịch vụ như hàng không và du lịch có thể kéo theo tác động lan tỏa đến nhiều lĩnh vực khác. Các chuyên gia cho rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Ngành hàng không cần tiếp tục tối ưu chi phí, nâng cao năng lực quản trị, trong khi cơ quan quản lý nên linh hoạt về chính sách giá và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn. Một vấn đề quan trọng khác là các hãng hàng không dù lớn hay nhỏ đều mong muốn tiếp cận nguồn xăng dầu một cách bình đẳng, minh bạch và công khai.
Về phía người tiêu dùng, việc giá vé tăng trong ngắn hạn có thể là điều khó tránh. Tuy nhiên, nếu thị trường được điều tiết hợp lý, mức tăng sẽ được kiểm soát để không gây "cú sốc" lớn đến nhu cầu đi lại. Trong thời gian tới, giá vé máy bay nhiều khả năng vẫn sẽ là yếu tố nhạy cảm, tác động trực tiếp đến cả doanh nghiệp lẫn người dân, đồng thời phản ánh rõ những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu.
Đại diện Sở Du lịch Tp.HCM cho biết, năm 2025, ngành du lịch thành phố tăng trưởng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Cụ thể, lượng khách quốc tế đến thành phố ước đạt 8,5 triệu lượt, tăng trên 39%; khách du lịch nội địa đạt 45 triệu lượt, tăng 18,4%; tổng thu du lịch năm 2025 đạt 260.000 tỉ đồng, tăng 36%. Trong 2 tháng đầu năm 2026, du lịch tiếp tục đà tăng trưởng này. Tuy nhiên, từ tháng 3, phí nhiên liệu tăng đã ảnh hưởng đến không chỉ hàng không mà cả ngành hàng hải.
Tại tọa đàm, một số hãng hàng không cho biết dù khó khăn với "bài toán" nhiên liệu, họ vẫn đang triển khai nhiều chương trình thu hút khách du lịch đến Việt Nam. Đại diện Vietnam Airlines cũng cho biết, đối với các đường bay quốc tế, hãng này vẫn tiếp tục triển khai nhiều chương trình, kết hợp với công ty du lịch và tour lữ hành để đảm bảo lượng khách du lịch, tránh đứt gãy. Sun PhuQuoc Airways cho biết, để thu hút khách du lịch, hãng vừa mở đường bay quốc tế Đào Viên (Trung Quốc) đưa hàng trăm hành khách tới Phú Quốc để du lịch và ngược lại.
