Kinh tế tư nhân bứt phá với các dự án công nghệ cao quy mô lớn
Trong những năm gần đây, khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ, chủ động đầu tư vào các phân khúc công nghệ cao với quy mô và tiêu chuẩn kỹ thuật đạt đẳng cấp quốc tế. Điều này không chỉ thể hiện sự năng động mà còn đặt ra những tiêu chuẩn mới cho toàn bộ nền kinh tế.
Những ví dụ điển hình trong lĩnh vực y tế và sản xuất
Trong lĩnh vực y tế, Hệ thống Bệnh viện đa khoa Tâm Anh đã ký hợp đồng với Tập đoàn Thiết bị y tế Mevion của Mỹ để mua và chuyển giao công nghệ vận hành hệ thống máy điều trị ung thư Proton MEVION S250-FIT hiện đại hàng đầu thế giới, với trị giá lên đến gần 2.000 tỷ đồng. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam.
Đồng thời, Công ty Vaccine Việt Nam (VNVC) cũng đã ký hợp đồng với Tập đoàn Syntegon của Đức để mua bán dây chuyền sản xuất vaccine công suất lớn, tự động hóa cao. Nhà máy mới của VNVC chính thức được đưa vào nhóm 20 nhà máy hiện đại nhất thế giới, sở hữu công nghệ sản xuất vaccine tương đương các trung tâm hàng đầu toàn cầu. Ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc VNVC, chia sẻ: "Chúng tôi xác định đây không chỉ là đầu tư cho một nhà máy, mà là đầu tư cho năng lực tự chủ của quốc gia trong lĩnh vực đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe cộng đồng."
Sự mở rộng sang các lĩnh vực robot và tự động hóa
Không dừng lại ở y tế, nhiều doanh nghiệp tư nhân khác cũng đang đầu tư mạnh mẽ vào robot và tự động hóa. Công ty cổ phần Phenikaa-X phát triển robot tự hành và các giải pháp tự động hóa thông minh phục vụ sản xuất và logistics. Trong lĩnh vực xe điện, VinFast xây dựng các tổ hợp sản xuất với mức độ tự động hóa cao, tích hợp robot hàn, sơn và lắp ráp theo chuẩn công nghiệp 4.0.
Điều đáng chú ý là sự chuyển mình này không chỉ dừng lại ở việc nhập khẩu máy móc hiện đại, mà còn bao gồm việc xây dựng năng lực vận hành công nghệ cao thông qua chuẩn hóa quy trình, đào tạo nhân lực và tích hợp hệ thống số hóa.
Doanh nghiệp nhà nước đối mặt với yêu cầu cấp thiết về cải cách
Những chuyển động tích cực từ khu vực tư nhân đã đặt ra yêu cầu rõ ràng cho doanh nghiệp nhà nước. Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh tại Hội nghị toàn quốc rằng kinh tế nhà nước phải trở thành điểm tựa dẫn dắt cho khu vực tư nhân và đổi mới sáng tạo công nghệ lõi.
Thách thức trong quản trị và cơ chế đầu tư
Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường, nguyên Phó Hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân, chỉ ra rằng nhiều doanh nghiệp nhà nước đang gặp phải điểm nghẽn trong khả năng quản trị và cơ chế đầu tư. "Trong đổi mới về tư duy quản lý, chúng ta phải chấp nhận rủi ro, đồng thời việc đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp phải tổng thể", ông nhấn mạnh.
Một vấn đề lớn khác là cơ chế mua sắm và đầu tư công nghệ. Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp nhà nước phải đấu thầu theo quy trình mua sắm công, điều này thường chỉ cho phép lựa chọn những công nghệ phổ biến hoặc đã lạc hậu. Giáo sư Cường đề xuất: "Mua công nghệ mới có thể thông qua hội đồng thẩm định gồm các nhà khoa học và chuyên gia, thay vì đấu thầu theo quy trình thông thường."
Vai trò chủ đạo trong bối cảnh mới
Bà Nguyễn Thị Thành Thực, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công nghệ phần mềm AutoAgri, cho rằng khu vực tư nhân, do chịu áp lực cạnh tranh thị trường, thường buộc phải đổi mới nhanh và chuẩn hóa quản trị. Sự mạnh dạn của tư nhân vừa là tín hiệu tích cực, vừa là thước đo cho doanh nghiệp nhà nước.
Vai trò chủ đạo của doanh nghiệp nhà nước trong bối cảnh mới cần được hiểu theo hai chiều: chủ đạo về công nghệ lõi trong các lĩnh vực chiến lược như hạ tầng số, năng lượng mới, bán dẫn, và chủ đạo về cơ chế tài chính, quản trị minh bạch, phân quyền rõ ràng. Thiếu một trong hai, vai trò này sẽ chỉ dừng lại ở quy mô tài sản và thị phần.
Kết luận: Cần tập trung vào tầng sáng tạo và cải cách thể chế
Doanh nghiệp nhà nước cần tập trung tăng tốc ở tầng sáng tạo, không phải để cạnh tranh với tư nhân, mà để thực sự trở thành điểm tựa chiến lược và hình mẫu quản trị cho toàn bộ nền kinh tế. Việc nâng cao năng lực quản trị và cải cách thể chế để tháo gỡ cơ chế vốn là điều kiện tiên quyết để đầu tư công nghệ có hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.
