TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, đã có những chia sẻ sâu sắc về ý nghĩa của việc ưu tiên tuyển dụng lao động địa phương tại các dự án lớn, đặc biệt là trường hợp của Vingroup. Ông nhấn mạnh rằng cách làm này không chỉ giải quyết vấn đề việc làm trước mắt mà còn tạo ra sự chuyển đổi căn bản trong tư duy phát triển.
Chuyển từ 'người bị ảnh hưởng' thành 'người hưởng lợi'
Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, trong bối cảnh phát triển kinh tế, nhiều người dân vùng ven và nông thôn phải nhường đất nông nghiệp cho các dự án trọng điểm. Sau khi nhận tiền đền bù, một bộ phận gặp khó khăn trong chuyển đổi sinh kế do thiếu kỹ năng nghề mới và cơ hội tham gia nền kinh tế mới. Ông chỉ ra rằng nguyên nhân sâu xa là chúng ta mới chú trọng giải phóng mặt bằng mà chưa thực sự giải phóng năng lực phát triển cho người dân sau thu hồi đất.
Việc Vingroup triển khai tuyển dụng giai đoạn 1 hơn 20.000 lao động tại dự án Khu đô thị Thể thao Quốc tế Hà Nội, ưu tiên người dân 11 xã vùng dự án, được TS. Nguyễn Sĩ Dũng đánh giá là cách tiếp cận đáng chú ý. Ông cho rằng đây là bước chuyển từ logic 'đền bù đất đai' sang logic 'tái tạo sinh kế', một bước tiến lớn về tư duy.
Ba tác động tích cực
TS. Nguyễn Sĩ Dũng phân tích ba tác động tích cực của mô hình này:
- Giảm cú sốc chuyển đổi xã hội: Người dân không bị đẩy ra ngoài tiến trình đô thị hóa mà có cơ hội trở thành lực lượng lao động của chính khu đô thị mới trên quê hương mình, thể hiện tinh thần 'ly nông bất ly hương'.
- Chuyển hóa 'người bị ảnh hưởng' thành 'người hưởng lợi': Khi người dân thấy con em có việc làm, kỹ năng mới và cơ hội tham gia nền kinh tế hiện đại, sự đồng thuận xã hội sẽ bền vững hơn.
- Tạo chuẩn mực mới cho trách nhiệm phát triển của doanh nghiệp: Doanh nghiệp không chỉ được đánh giá bằng quy mô vốn đầu tư mà còn ở năng lực tạo giá trị xã hội và nâng cấp nguồn nhân lực.
Mô hình phát triển bền vững
TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh rằng đây là mô hình phát triển bền vững nhất, khi người dân trở thành một phần của dự án, không đứng ngoài dự án. Giá trị tạo ra không chỉ là kinh tế mà còn là giá trị xã hội và niềm tin. Nếu người dân cảm thấy mình là người trong cuộc, họ sẽ bảo vệ và đồng hành cùng dự án.
Trên thế giới, doanh nghiệp không chỉ được đánh giá bằng doanh thu mà còn bằng khả năng tạo tác động xã hội tích cực. Mô hình này không chỉ tạo đô thị mới mà còn tạo tầng lớp cư dân mới, lực lượng lao động và cơ hội mới cho địa phương, qua đó củng cố giá trị thương hiệu.
Cần nhân rộng mô hình
Từ góc nhìn chính sách, TS. Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng mô hình của Vingroup nên được tổng kết và nhân rộng. Ông nhấn mạnh cần tổng kết khách quan với tiêu chí rõ ràng, đo được kết quả thực chất. Một mô hình đáng nhân rộng khi chứng minh người dân có việc làm ổn định, thu nhập tốt hơn, kỹ năng cao hơn và cơ hội dài hạn.
Nếu mô hình ưu tiên tuyển dụng, đào tạo và tạo sinh kế tại chỗ của Vingroup đạt được những kết quả như vậy, đây sẽ là kinh nghiệm quý cho quá trình phát triển hạ tầng của Việt Nam, một điển hình về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong bối cảnh đô thị hóa.
TS. Nguyễn Sĩ Dũng kết luận: 'Tinh thần không để ai bị bỏ lại phía sau không nên chỉ là khẩu hiệu mà phải được thể chế hóa thành cơ chế vận hành của phát triển. Một mô hình phát triển tốt là mô hình không để người dân đứng bên lề, mà giúp họ cùng bước lên.'
