Xung đột Trung Đông đẩy chi phí logistics tăng cao, doanh nghiệp TP.HCM điều chỉnh sản xuất
Theo Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM, tác động kép từ xung đột Trung Đông và tình trạng khan hiếm nguồn cung xăng dầu đang đẩy cước vận tải tăng mạnh. Điều này buộc nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất và giãn tiến độ giao hàng để ứng phó.
Doanh nghiệp chủ động thay đổi kế hoạch
Khảo sát nhanh 231 doanh nghiệp trong các khu chế xuất và công nghiệp tại TP.HCM cho thấy, mặc dù mức độ ảnh hưởng chưa lan rộng, nhưng đã có doanh nghiệp bị tác động đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Cụ thể, 52 doanh nghiệp đã thực hiện biện pháp điều chỉnh kế hoạch sản xuất để đối phó với chi phí nhiên liệu, logistics và giá nguyên vật liệu tăng vọt.
Các doanh nghiệp chủ động điều chỉnh tập trung nhiều tại khu vực Bình Dương với 25 doanh nghiệp, phía Bà Rịa - Vũng Tàu có 14 doanh nghiệp, và trung tâm TP.HCM cũng có 13 doanh nghiệp thay đổi kế hoạch sản xuất kinh doanh.
Chi phí vận chuyển tăng mạnh, thời gian giao hàng kéo dài
Các doanh nghiệp nhập khẩu linh kiện, nguyên nhiên vật liệu từ Trung Đông và EU qua eo biển Hormuz buộc phải đi vòng Mũi Hảo Vọng ở Nam Phi. Điều này làm tăng thời gian vận chuyển thêm 3-4 tuần và đẩy chi phí lên cao. Nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu nhận thông báo giá cước tăng từ 2.000 đến 4.000 USD mỗi container, tùy loại 20 feet hoặc 40 feet, thậm chí có tuyến tăng gần gấp đôi so với trước đây.
Trong nhóm khảo sát, 27 doanh nghiệp cho biết họ bị ảnh hưởng do kéo dài thời gian giao hàng trên 10 ngày, khiến phí logistics tăng cao, nhiều nơi mức tăng đến trên 30%. Điều này buộc cả doanh nghiệp xuất khẩu và nhà nhập khẩu phải tính toán lại phương án kinh doanh, đàm phán với đối tác để chia sẻ chi phí phát sinh.
Ngành may mặc và giày da đối mặt nguy cơ hủy đơn
Ngành hàng may mặc và giày da đang đối diện với nguy cơ bị hủy đơn hàng mùa hè từ đối tác EU, do không đảm bảo thời gian giao hàng. Ông Phạm Quang Anh, Tổng Giám đốc Công ty May mặc Dony, chia sẻ rằng Trung Đông là thị trường quan trọng, đặc biệt Jordan chiếm hơn 20% kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp trong nhiều năm qua.
Ảnh hưởng của xung đột khiến chi phí vận chuyển tăng và thời gian giao hàng kéo dài, khiến nhiều đối tác lo nguy cơ lỡ mùa bán hàng. Dony đang tăng công suất để kịp tiến độ, nhưng dù sản xuất xong cũng chưa chắc đặt được tàu hoặc tàu đến đúng lịch. Doanh nghiệp sẵn sàng hỗ trợ 500 - 1.000 USD mỗi container để chia sẻ lợi nhuận và duy trì quan hệ lâu dài với đối tác.
Ông Quang Anh cũng tiết lộ kế hoạch dự phòng: "Trường hợp không may biến động kéo dài, doanh nghiệp cũng đã có phương án dự phòng là đa dạng hóa thị trường. Bên cạnh Mỹ và Trung Đông, chúng tôi đang mở rộng sang châu Phi, châu Âu, Đông Nam Á và đẩy mạnh thị trường nội địa từ năm 2025".
Nhiều ngành nghề bị ảnh hưởng trực tiếp
Thống kê cho thấy các ngành, lĩnh vực bị ảnh hưởng trực tiếp bao gồm:
- Xăng dầu, hóa chất, phân bón
- Điện tử và linh kiện
- May mặc và giày da
- Hóa chất
Các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu thực phẩm và thủy hải sản cũng bị ảnh hưởng nặng nề do không phận khu vực bị hạn chế, các chuyến bay vận tải bị hủy hoặc thay đổi lộ trình. Điều này làm tăng cước phí hàng không và gây rủi ro hư hỏng hàng, nhất là nhóm thực phẩm tươi sống, đông lạnh. Hiện container lạnh trở nên cực kỳ khó khăn và đắt đỏ, tôm, cá tra xuất đi EU hoặc các nước Trung Đông như Jordan, UAE đang bị kẹt tại các cảng trung chuyển.
Ngành chế biến nông sản xuất khẩu cũng gặp khó khăn, đặc biệt với các doanh nghiệp có thị trường xuất khẩu sang khu vực Trung Đông và Bắc Phi. Biến động địa chính trị trong vài năm gần đây đã buộc nhiều doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận thị trường và hướng sản xuất, không nên phụ thuộc quá lớn vào một thị trường hay chuỗi cung ứng nhất định.
Giải pháp từ thành phố và doanh nghiệp
Theo Sở Tài chính TP.HCM, xung đột hiện tại có thể tác động đến chi phí logistics, sản xuất công nghiệp, và hoạt động phân phối trong lĩnh vực thực phẩm - bán lẻ. Thành phố đang tăng cường nắm bắt tình hình hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu và logistics, để kịp thời đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn, ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh.
TP.HCM cũng tiếp tục triển khai nhiều giải pháp cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các dòng vốn đầu tư mới, đặc biệt là các dự án trong lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất thông minh và logistics. Cùng với đó, thành phố sẽ tập trung phát huy vai trò là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, tăng cường kết nối với các địa phương để hình thành chuỗi cung ứng ổn định, nâng cao khả năng thích ứng của nền kinh tế trước những biến động từ bên ngoài.
Chiến lược của nhiều doanh nghiệp hiện nay là tập trung tích hợp nguồn lực, hợp tác với các đối tác vệ tinh để sản xuất. Các mô hình sản xuất linh hoạt sẽ giúp duy trì việc làm ổn định cho người lao động, giảm áp lực chi phí vận hành trong giai đoạn thị trường biến động khó lường.
