Biến động giá nhiên liệu đã làm gia tăng đáng kể áp lực lên các hãng bay Việt Nam, trực tiếp thu hẹp biên lợi nhuận và đặt ra thách thức lớn đối với hiệu quả sản xuất kinh doanh. Trước diễn biến phức tạp của xung đột quân sự tại Trung Đông, giá nhiên liệu bay tăng cao buộc các hãng hàng không phải thích ứng linh hoạt để duy trì hoạt động.
Áp lực chi phí gia tăng
Theo ông Đặng Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), trong các năm 2024-2025 và quý 1/2026, hãng đã đạt được những kết quả ấn tượng về doanh thu, lợi nhuận và mở rộng mạng bay, đặc biệt là đường bay quốc tế. Tuy nhiên, khi chiến sự Trung Đông bùng phát, nhiều hãng hàng không thế giới chưa kịp nhận diện rủi ro. Vietnam Airlines đã ngay lập tức kích hoạt hệ thống điều hành khủng hoảng ở mức cao nhất.
Ông Tuấn thừa nhận: “Với tình hình giá nhiên liệu bay và chiến sự hiện nay, những gì đạt được trong quý 1/2026 có khả năng sẽ bị ‘lấy đi’ trong các tháng 4-5 và tháng 6 tới đây.” Bước sang quý 2/2026, môi trường kinh doanh của ngành hàng không đối mặt với nhiều thách thức khi các yếu tố bất định bộc lộ rõ nét, đặc biệt là biến động giá nhiên liệu. Diễn biến phức tạp của xung đột tại Trung Đông tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu.
Trong cơ cấu chi phí khai thác của hãng hàng không, nhiên liệu chiếm khoảng 30-40%. Do đó, mỗi biến động giá nhiên liệu đều ảnh hưởng tức thời đến chi phí vận hành và hiệu quả kinh doanh. Tính đến cuối tháng 4, giá nhiên liệu hàng không Jet A1 duy trì ở mức cao, bình quân khoảng 190-220 USD/thùng, có thời điểm vượt trên 240 USD/thùng do tác động của các yếu tố địa chính trị. Mức giá này tăng mạnh so với ngưỡng thông thường 80-90 USD/thùng.
Với đặc thù ngành hàng không, mỗi khi giá nhiên liệu tăng thêm 1 USD/thùng so với kế hoạch, chi phí của Vietnam Airlines có thể tăng thêm hơn 300 tỷ đồng mỗi năm. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ riêng biến động giá nhiên liệu đã làm gia tăng đáng kể áp lực chi phí, trực tiếp thu hẹp biên lợi nhuận và đặt ra thách thức lớn đối với hiệu quả sản xuất kinh doanh của hãng trong các quý tiếp theo.
Báo cáo của Vietnam Airlines cho thấy, tùy theo kịch bản giá nhiên liệu, chi phí phát sinh thêm trong năm 2026 của hãng ước tính từ 11.000 đến 27.000 tỷ đồng. Trong khi đó, với giá nhiên liệu bay ở mức khoảng 195 USD/thùng, chi phí trong tháng 4/2026 của Vietjet tăng lên 24 triệu USD.
Các kịch bản điều hành và ứng phó linh hoạt
Để thích ứng với biến động thị trường, Vietnam Airlines đã chủ động xây dựng các kịch bản điều hành linh hoạt, tập trung tối ưu hóa mạng bay trên các trục nội địa và quốc tế trọng điểm, đồng thời kiểm soát chặt chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả khai thác đội bay. Cụ thể, hãng đã cắt giảm, giãn, hoãn chi phí và tiết kiệm 20% chi thường xuyên; làm việc với các bên liên quan trong và ngoài nước để điều chỉnh đường bay, tối ưu độ cao bay nhằm tiết kiệm nhiên liệu; tăng tần suất sử dụng tàu bay thân rộng để nâng cao hiệu quả khai thác và triển khai các giải pháp hợp lý về nguồn nhiên liệu.
Ông Tuấn khẳng định: “Vietnam Airlines đã kích hoạt cơ chế ứng phó khẩn nguy ở cấp độ cao nhất nhằm duy trì hoạt động và giữ vững vị thế của Hãng hàng không Quốc gia.” Bên cạnh đó, Vietnam Airlines tiếp tục đảm bảo vai trò hãng hàng không quốc gia trong việc duy trì kết nối, thúc đẩy giao thương, du lịch và hội nhập kinh tế quốc tế. Với định hướng điều hành bám sát tinh thần chỉ đạo của Đảng và Chính phủ theo Nghị quyết số 79-NQ/TW, Vietnam Airlines hướng tới mục tiêu duy trì đà tăng trưởng hai con số trong năm 2026, góp phần vào ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển bền vững của đất nước.
Trong thời gian tới, Vietnam Airlines tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường và các yếu tố địa chính trị, trên cơ sở đó điều hành hoạt động khai thác linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế. Trọng tâm được đặt vào việc bảo đảm an toàn tuyệt đối, duy trì ổn định mạng bay, kiểm soát chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, qua đó bảo đảm hoạt động vận tải hàng không thông suốt trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.
Chính sách hỗ trợ từ cơ quan quản lý
Ông Uông Việt Dũng, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, khẳng định các chính sách hỗ trợ của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền trong giai đoạn vừa qua về miễn thuế bảo vệ môi trường, thuế nhập khẩu xăng, dầu là rất kịp thời và có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các hãng hàng không giảm bớt áp lực chi phí. Ngoài ra, Cục Hàng không Việt Nam đã báo cáo và kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ ban hành Nghị quyết cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vận chuyển hành khách hàng không nội địa (ngoài mức giá tối đa quy định); giảm giá dịch vụ cất cánh, hạ cánh tàu bay đối với các chuyến bay nội địa trong thời gian 3 tháng.
Ông Dũng kiến nghị: “Các hãng hàng không Việt Nam cần được tiếp tục nhận được chính sách hỗ trợ của các cơ quan có thẩm quyền để có thể vượt qua giai đoạn khó khăn, cố gắng duy trì ổn định hoạt động khai thác và kết nối, đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân.”
