Trong những ngày đầu tháng 5, giá lúa gạo nội địa tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục xu hướng tăng. Theo các doanh nghiệp địa phương, giá lúa tăng từ 200 đến 300 đồng mỗi kg so với cuối tháng 4, trong khi giá gạo các loại tăng từ 300 đến 500 đồng mỗi kg tùy chủng loại. Không chỉ thị trường nội địa, giá xuất khẩu cũng ghi nhận mức tăng nhờ nhu cầu mạnh mẽ từ các thị trường truyền thống như Philippines, Trung Quốc, Malaysia và châu Phi.
Giá gạo xuất khẩu tăng mạnh
Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho biết, so với cuối tháng trước, giá gạo thơm xuất khẩu đã tăng thêm 20 USD, lên mức 520 USD mỗi tấn. Tương tự, giá gạo Jasmine tăng 17 USD, đạt 517 USD mỗi tấn. Nguyên nhân chính là nhu cầu tiêu thụ cao và mặt bằng giá gạo châu Á phục hồi sau một thời gian dài trầm lắng.
Hai yếu tố chính tác động đến giá gạo châu Á
Theo hãng tin Reuters, hai yếu tố quan trọng đang tác động đến giá gạo châu Á trong thời gian gần đây. Thứ nhất, dự báo hiện tượng El Nino có thể quay trở lại sớm vào năm 2026 với cường độ mạnh, gây ra thời tiết khô hạn tại nhiều vùng sản xuất lúa gạo quan trọng như Ấn Độ, Đông Nam Á và Úc. Thứ hai, xung đột tại Trung Đông không chỉ ảnh hưởng đến giá dầu mà còn tác động đến giá phân bón, tạo ra hiệu ứng kép đối với ngành nông nghiệp. Sự kết hợp của hai yếu tố này đang đe dọa sản xuất lúa gạo toàn cầu và làm gia tăng nguy cơ mất an ninh lương thực. Trước những rủi ro rõ ràng, nhiều quốc gia đã tăng cường nhập khẩu gạo, đặc biệt khi giá vẫn ở mức hợp lý.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, chỉ riêng trong tháng 4, Việt Nam đã xuất khẩu khoảng 1,1 triệu tấn gạo, đạt giá trị 493 triệu USD. Tính chung 4 tháng đầu năm, tổng sản lượng xuất khẩu đạt 3,3 triệu tấn, trị giá gần 1,6 tỉ USD. Đáng chú ý, giá trị xuất khẩu sang Philippines tăng 6,7% và sang Trung Quốc tăng 44,4% so với cùng kỳ năm trước.
Philippines: Chiêu 'tung hỏa mù' trên thị trường gạo
Trong bối cảnh thị trường gạo châu Á nóng lên, Philippines lại liên tục đưa ra các tuyên bố chính sách nhằm hạn chế nhập khẩu. Cụ thể, cơ quan chức năng nước này muốn phối trộn gạo nhập khẩu với gạo nội địa để giảm giá bán lẻ; đồng thời xem xét giới hạn lượng nhập khẩu từ tháng 5.2026 xuống còn 150.000 - 200.000 tấn mỗi tháng, thậm chí có thể tạm ngưng nhập khẩu trong 90 ngày như từng áp dụng cuối năm 2025. Tuy nhiên, thực tế cho thấy Philippines vẫn đang nhập khẩu theo hạn ngạch được cấp phép 150.000 - 200.000 tấn/tháng. Bộ Nông nghiệp nước này xác nhận lượng gạo nhập khẩu trong quý 1/2026 lên tới 1,26 triệu tấn, cao hơn 500.000 tấn so với mục tiêu đề ra.
Ở chiều ngược lại, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam cho biết trong 4 tháng đầu năm, có tới 48,5% lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam là vào Philippines, tương đương gần 1,5 triệu tấn. Theo các chuyên gia và doanh nghiệp, con số này phản ánh nhu cầu tiêu thụ gạo thực tế của Philippines rất lớn. Một số tổ chức dự báo quốc đảo này sẽ nhập khẩu lượng gạo kỷ lục từ 4,8 đến 5 triệu tấn trong năm nay. Do đó, những thông tin về chính sách hạn chế nhập khẩu chỉ là chiêu 'tung hỏa mù' nhằm kéo giảm giá gạo nhập khẩu. Philippines rất giỏi trong việc điều chỉnh giá bằng chính sách, và các doanh nghiệp Việt Nam cần cảnh giác trước những thông tin kiểu này.
