Giá sầu riêng rơi xuống đáy
Tại vùng Đồng Tháp Mười thuộc tỉnh Tây Ninh, không khí thu hoạch năm nay trầm lắng hơn hẳn so với năm trước. Chỉ trong khoảng hai tuần, giá sầu riêng giảm mạnh từ 30.000 - 45.000 đồng/kg. Hiện giống Ri6 chỉ còn khoảng 30.000 – 37.000 đồng/kg, còn Musang King dao động 60.000 – 65.000 đồng/kg.
Đứng giữa vườn sầu riêng đang vào vụ, anh Lê Quốc Cường tại xã Bình Thành, Tây Ninh không giấu được sự lo lắng: "Giá sầu riêng so với mấy tháng trước giảm nhiều lắm. Chi phí đầu tư thì cao, mà giá như hiện tại thì nông dân chắc không còn lời bao nhiêu, thậm chí lỗ. Thương lái giờ mua cũng chậm, không còn sôi động như trước. Hồi trước họ đặt cọc rồi cắt liền, giờ còn phải đắn đo, suy nghĩ".
Thực ra thương lái cũng trong cảnh "tiến thoái lưỡng nan". Ông Nguyễn Thanh Duy, một thương lái thường thu mua sầu riêng ở khu vực Đồng Tháp Mười thừa nhận, giá phải nhích lên chút thì nhà vườn mới đỡ. Vì chi phí tăng quá, lợi nhuận không còn bao nhiêu. Ở góc độ thu mua, ông Duy bày tỏ lo lắng, thời tiết ảnh hưởng, trái không đạt chất lượng thì càng khó bán. Cơm không ngon thì không mua giá cao được.
Diện tích tăng, sản lượng tăng gây áp lực
Theo ngành nông nghiệp Tây Ninh, hiện toàn tỉnh có hơn 5.100 ha sầu riêng, trong đó diện tích cho trái hơn 3.100 ha, tăng hơn 14% so với cùng kỳ. Sản lượng tăng nhưng thị trường tiêu thụ không theo kịp đang tạo áp lực lớn lên giá thu mua.
Tại Đồng Tháp, tình hình còn khó khăn hơn khi giá sầu riêng Ri6 giảm xuống mức thấp kỷ lục. Nhiều nhà vườn cho biết giá bán tại vườn chỉ còn 25.000 – 35.000 đồng/kg, thấp hơn một nửa so với cùng kỳ năm trước.
Gia đình chị Trần Thị Xuân Đào tại xã Hiệp Đức, Đồng Tháp có hơn 1 ha sầu riêng, đang chuẩn bị thu hoạch khoảng 2 tấn Ri6. Tuy nhiên, niềm vui chưa thấy thì nỗi lo đã hiện hữu: "Vườn tôi nửa tháng nữa thu hoạch mà nghe giá xuống còn khoảng 30.000 đồng/kg. Từ lúc trồng sầu riêng tới giờ chưa thấy giá thấp như vậy bao giờ".
Không khí ảm đạm cũng lan tới các hợp tác xã. Ông Lê Hồng Hải, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp Mỹ Lợi A xác nhận, hiện sầu riêng đang vào mùa thuận nhưng giá Ri6 chỉ hơn 30.000 đồng/kg, có vườn dưới 30.000 đồng/kg. Mọi năm thời điểm này giá tốt, còn năm nay chạm đáy nên nhà vườn rất khó khăn.
Ách tắc khâu kiểm nghiệm
Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp cho biết, nguyên nhân chính là do phòng test đóng cửa, doanh nghiệp không xuất khẩu được nên ngưng thu mua. Theo ông Lợi, khâu kiểm nghiệm đang trở thành "nút thắt" của toàn ngành. Bởi chỉ cần phòng test đóng cửa vài ngày là tê liệt hết.
Các thương lái cũng khẳng định, nguyên nhân chính khiến giá giảm sâu là do ách tắc ở khâu kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu. Anh Huỳnh Thanh Nhã, thương lái tại Đồng Tháp bức xúc: Khoảng 2-3 ngày nay giá giảm mạnh vì các phòng test Cadimi, Vàng O tạm ngừng nhận mẫu. Vì thế, nhiều kho đóng cửa, không thu mua nữa. "Giờ cắt sầu riêng phải báo trước cho kho, không là họ không nhận. Không bán được thì chỉ còn cách đưa đi tách múi, giá còn thấp hơn nữa. Nếu năm ngoái cùng thời điểm, giá Ri6 khoảng 55.000 – 60.000 đồng/kg, thì hiện tại chỉ bằng một nửa. Đợt này nhà vườn với thương lái đều khó, nhưng thiệt nhất vẫn là nông dân", anh Nhã nói.
Thời gian qua, chi phí sản xuất cũng tăng đáng kể do giá phân bón tăng mạnh.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp thông tin, toàn tỉnh hiện có hơn 32.000 ha sầu riêng với sản lượng trên 556.000 tấn. Việc tiêu thụ khó khăn một phần là do thiếu cơ sở kiểm nghiệm. Nhiều đơn vị dừng nhận mẫu do quá tải, bảo trì dẫn đến ùn tắc kiểm nghiệm. Đến giữa tháng 4.2026, cả nước có 13 cơ sở kiểm nghiệm Cadimi và 17 cơ sở kiểm nghiệm Vàng O được phía Trung Quốc phê duyệt. Khi tiến hành thu mua, doanh nghiệp phải đặt lịch cho các phòng kiểm nghiệm từ 7-10 ngày. Khi phòng test nhận lịch thì các vựa mới tiến hành thu mua. Bên cạnh đó, các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng sầu riêng, tiêu chuẩn đóng gói ngày càng khắt khe cũng khiến nhiều cơ sở chưa kịp thích ứng. Hàng chục cơ sở đóng gói bị tạm dừng hoạt động, làm chuỗi tiêu thụ thêm ách tắc.
Khi một mắt xích trong chuỗi xuất khẩu gặp trục trặc, toàn bộ hệ thống bị ảnh hưởng và nông dân vẫn là người chịu thiệt hại lớn nhất, khi vừa gánh chi phí sản xuất, vừa phải bán sản phẩm với giá thấp.
