Từ ngày 1/7, lương cơ sở đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang sẽ tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng, theo Nghị định 161/2026 của Chính phủ. Mức tăng này không chỉ ảnh hưởng đến tiền lương thực nhận mà còn kéo theo sự điều chỉnh của nhiều loại bảo hiểm và trợ cấp xã hội.
Lương cơ sở tăng, nhiều khoản trợ cấp tăng theo
Chị Nguyễn Nhung (Hoàng Mai, Hà Nội), chuyên viên chính tại cơ quan nhà nước với hệ số lương 4,4, cho biết mức tăng lương cơ sở sẽ giúp chị có thêm gần 800.000 đồng mỗi tháng. Chị chia sẻ: “Giá cả hàng hóa sinh hoạt như thực phẩm, bỉm sữa liên tục tăng. Tăng lương giúp tôi bù đắp phần nào trượt giá. Chúng tôi rất phấn khởi.”
Bên cạnh lương, nhiều khoản trợ cấp tính theo lương cơ sở cũng tăng. Cụ thể, trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 6 tháng tuổi tăng từ 4,68 triệu đồng lên 5,06 triệu đồng. Trợ cấp mai táng tăng từ 23,4 triệu đồng lên 25,3 triệu đồng. Trợ cấp tuất hàng tháng cho mỗi thân nhân tăng từ 1,17 triệu đồng lên 1,26 triệu đồng.
Khoảng 3,4 triệu người hưởng lương hưu cũng được điều chỉnh. Kinh phí tăng thêm so với năm 2025 là 10.773 tỷ đồng. Với mức tăng 8%, những người có mức hưởng dưới 3,8 triệu đồng/tháng sẽ được tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng hoặc điều chỉnh lên mức 3,8 triệu đồng/người/tháng.
Tác động đến người dân và đơn vị tự chủ tài chính
Chị Lê Thị Tiến, phụ trách bảo hiểm tại một phường ở Hà Nội, cho biết mức đóng bảo hiểm y tế tự nguyện cũng tăng. Với bảo hiểm y tế hộ gia đình, người thứ nhất đóng thêm 190.000 đồng/năm, lên 2.322.540 đồng; người thứ hai tăng gần 72.000 đồng. Chị Tiến nói: “Nhiều người dân lao động tự do, thu nhập bấp bênh, người già không lương hưu lo lắng vì phát sinh thêm chi phí.”
Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính, việc tăng lương cơ sở tạo áp lực lên quỹ lương. Chị T.N, nhân viên một đơn vị tại Hà Nội, giải thích: “Lương gồm hai phần: lương theo hệ số nhà nước và lương tăng thêm. Khi tổng quỹ lương không đổi, phần hệ số và đóng bảo hiểm tăng, phần lương tăng thêm giảm. Người lao động có thể nhận lương thấp hơn, nhưng khoản đóng bảo hiểm cao hơn sẽ giúp họ có lương hưu tốt hơn khi về già.”
Góc nhìn chuyên gia về lộ trình cải cách tiền lương
Ông Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ), cho rằng mức tăng 2,53 triệu đồng/tháng được tính toán dựa trên nguồn lực hiện có. Nếu tăng quá mạnh khi chưa đảm bảo nguồn chi sẽ gây áp lực lớn lên ngân sách.
Với lương cơ sở mới, chuyên gia cao cấp có mức lương từ 22,2 đến 25,3 triệu đồng. Công chức nhóm A3.1 có mức cao nhất 20,24 triệu đồng, thấp nhất 15,6 triệu đồng. Công chức A1 bậc 1 (hệ số 2,34) nhận 5,92 triệu đồng, bậc 9 (hệ số 4,98) nhận 12,59 triệu đồng.
Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, nhận định chi phí giáo dục, y tế, nhà ở, điện nước tăng cao, phần lương tăng thêm giúp giảm bớt áp lực tài chính cho nhiều gia đình. Tuy nhiên, mức tăng này chủ yếu giúp thích ứng với mặt bằng giá mới, chưa tạo thay đổi lớn về mức sống, đặc biệt tại các đô thị lớn.
Ông Huy cũng cho rằng chính sách tăng lương cơ sở tạo hiệu ứng tích cực cho nền kinh tế: “Khi thu nhập khu vực công cải thiện, sức mua nội địa phục hồi, hỗ trợ tiêu dùng các mặt hàng thiết yếu. Các lĩnh vực bán lẻ, dịch vụ, giáo dục, y tế có thể hưởng lợi.” Về dài hạn, Việt Nam cần xây dựng lộ trình cải cách tiền lương hiện đại, minh bạch, gắn với vị trí việc làm và hiệu quả công vụ để nâng cao chất lượng bộ máy và thu hút nhân tài.
