EVN chủ động đàm phán, tìm giải pháp cho các dự án năng lượng sạch
Trước những thách thức từ khủng hoảng năng lượng toàn cầu và yêu cầu phát triển kinh tế bền vững, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã có động thái tích cực nhằm tháo gỡ các vướng mắc kéo dài trong thanh toán cho các nhà đầu tư năng lượng tái tạo. Thông tin này được Nikkei Asia đưa tin, cho thấy nỗ lực của Việt Nam trong việc duy trì môi trường đầu tư hấp dẫn cho lĩnh vực năng lượng sạch.
Nguyên nhân tranh chấp và đề xuất mới từ EVN
Trong những năm qua, Việt Nam đã thực hiện chính sách giá điện ưu đãi (FIT) với thời hạn 20 năm để khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, nhiều dự án đã gặp phải tình trạng chậm thanh toán hoặc bị giảm thanh toán từ EVN. Nguyên nhân chính xuất phát từ việc thiếu văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu hoàn thành công trình (CCA) - một thủ tục hành chính quan trọng. Chính phủ đã yêu cầu EVN tạm dừng thanh toán theo mức giá FIT cho đến khi có quyết định cuối cùng về vấn đề này.
Để giải quyết bế tắc, EVN đã mời hơn 150 chủ dự án năng lượng tái tạo tham gia các cuộc họp thương lượng vào đầu tuần này. Tại đây, EVN đưa ra đề xuất cụ thể: thanh toán đầy đủ theo mức giá FIT (có thể lên tới 9,35 cent/kWh) tính từ ngày dự án được cấp văn bản CCA. Tuy nhiên, đối với giai đoạn trước khi có CCA, các nhà đầu tư sẽ chỉ nhận được mức "giá chuyển tiếp", có thể thấp hơn một nửa so với mức giá FIT ban đầu.
Phản ứng trái chiều từ cộng đồng đầu tư
Đề xuất của EVN nhận được những phản ứng khác nhau từ các nhà đầu tư. Một số tỏ ra hài lòng vì đã ký kết thỏa thuận và đang chờ đợi thanh toán, coi đây là bước tiến tích cực. Trong khi đó, nhiều nhà đầu tư khác bày tỏ sự không đồng tình, lo ngại về việc mất doanh thu trong thời gian chờ đợi CCA - có thể kéo dài từ 1 đến 2 năm. Sự bất đồng này phản ánh tính phức tạp của vấn đề và áp lực tài chính mà các dự án đang phải đối mặt.
Tác động đến đầu tư trong nước và quốc tế
Các vướng mắc thanh toán không chỉ ảnh hưởng đến các nhà đầu tư trong nước mà còn tác động sâu sắc đến các nhà đầu tư nước ngoài đang rót vốn vào lĩnh vực năng lượng của Việt Nam. Danh sách này bao gồm các tập đoàn lớn như:
- Fujiwara Energy và Toho Gas (Nhật Bản)
- B.Grimm Renewable (Thái Lan)
- ACEN Vietnam (Philippines)
- Các công ty từ Bồ Đào Nha và Hà Lan
Tháng trước, một liên minh các phòng thương mại đại diện cho doanh nghiệp Nhật Bản, châu Âu, Anh, Hàn Quốc và Thái Lan đã lên tiếng cảnh báo về nguy cơ "vỡ nợ tài chính". Các tổ chức này nhấn mạnh rằng các nhà đầu tư có thể phải chịu thiệt hại nặng nề đối với các dự án năng lượng tái tạo trị giá hàng tỷ USD tại Việt Nam. Trong một bức thư gửi tới các nhà lãnh đạo cấp cao, họ cho rằng vướng mắc thanh toán đang đe dọa sự tồn tại của khoảng 12 GW công suất phát điện - một phần quan trọng trong hệ thống năng lượng quốc gia.
Vai trò then chốt của năng lượng tái tạo trong hệ thống điện quốc gia
Theo dữ liệu từ EVN, tính đến cuối năm 2025, tổng công suất điện quốc gia đạt khoảng 87,6 GW. Cơ cấu nguồn điện được phân bổ như sau:
- Năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, sinh khối): 27,9% (24,5 GW)
- Nhiệt điện than: 32,1% (28,1 GW)
- Thủy điện: 28,1% (24,6 GW)
Việc tận dụng tối đa công suất từ các nguồn năng lượng tái tạo là yếu tố then chốt để Việt Nam đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế, đặc biệt khi quốc gia này đặt mục tiêu nâng tỷ trọng năng lượng mặt trời lên 34% vào năm 2050 (từ mốc 23% của năm 2022). Đồng thời, giải quyết các vướng mắc thanh toán cũng là nhiệm vụ cấp bách để duy trì niềm tin của nhà đầu tư và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.
