Bộ Công thương vừa công bố lộ trình chính thức sử dụng xăng E10 trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải. Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, cuối năm 2025, Bộ đã ban hành Thông tư số 50/2025/TT-BCT quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam. Theo đó, từ ngày 1/6/2026, xăng nhiên liệu sinh học sẽ được phân phối trên toàn quốc.
Cơ sở pháp lý vững chắc
Lộ trình này được xây dựng dựa trên các chủ trương của Đảng và Nhà nước, bao gồm Nghị quyết số 55-NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, và Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Các văn bản này đều yêu cầu giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó, Bộ Công thương cũng triển khai các quyết định của Thủ tướng Chính phủ như Quyết định 1658/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và Quyết định 215/QĐ-TTg về chiến lược phát triển năng lượng quốc gia. Đặc biệt, Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg đã quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học, trong đó xăng E5 được phân phối từ năm 2018, nhưng lộ trình xăng E10 chưa được thực hiện. Do đó, Bộ Công thương đã báo cáo Thủ tướng để tiếp tục triển khai theo đúng tinh thần của Quyết định 53.
Chuyển đổi không áp đặt
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh: “Việc triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học không phải là quyết định mang tính áp đặt hay nhằm hạn chế quyền lựa chọn của người dân, mà xuất phát từ yêu cầu phát triển bền vững, bảo đảm an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về giảm phát thải khí nhà kính.” Trong giai đoạn trước, Việt Nam đã áp dụng song song xăng khoáng và xăng sinh học để người dân làm quen, nhưng duy trì quá nhiều chủng loại nhiên liệu trong thời gian dài gây bất cập như tăng chi phí logistics, tồn chứa, phân phối và làm giảm hiệu quả chuyển đổi năng lượng xanh. Xăng E10 đã được nghiên cứu và thử nghiệm, phù hợp với phần lớn phương tiện đang lưu hành, giúp giảm phát thải, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, thúc đẩy tiêu thụ nguyên liệu sinh học trong nước và nâng cao tự chủ năng lượng quốc gia.
Chuẩn bị sẵn sàng cho lộ trình
Về công tác chuẩn bị, Thứ trưởng cho biết Bộ Công thương đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp triển khai đồng bộ các giải pháp để bảo đảm chuyển đổi ổn định. Đến nay, công tác chuẩn bị đã được triển khai ở ba khâu: nguồn cung ethanol E100, năng lực phối trộn và hệ thống phân phối bán lẻ. Về nguồn cung ethanol, với mức tiêu thụ xăng khoảng 1 triệu m³/tháng, lượng E100 cần khoảng 100.000 m³/tháng, từ sản xuất trong nước khoảng 25.000 m³/tháng và nhập khẩu khoảng 75.000 m³/tháng, đáp ứng đủ nhu cầu. Về năng lực phối trộn, tính đến cuối tháng 5/2026, cả nước có 13/26 thương nhân đầu mối đã và đang đầu tư hệ thống trạm phối trộn xăng sinh học với tổng công suất trên 1 triệu m³/tháng, vượt nhu cầu. Trong đó, 3 doanh nghiệp đã được cấp phép với công suất khoảng 890.000 m³/tháng và 10 doanh nghiệp đang chờ cấp phép với công suất khoảng 297.600 m³/tháng. Nhà máy lọc dầu Bình Sơn cũng có thể phối trộn xăng E5, E10 với công suất 20.000-40.000 m³/tháng trong tháng 5/2026 và 70.000-90.000 m³/tháng từ tháng 6/2026. Hệ thống phân phối hiện đã được đầu tư đồng bộ, việc chuyển đổi từ xăng RON95 sang E10 chủ yếu là nâng cấp vận hành, không đòi hỏi đầu tư hạ tầng mới quy mô lớn.
Lợi ích của xăng E10
Thứ trưởng nhấn mạnh ba lợi ích chính của xăng sinh học. Thứ nhất, lợi ích về môi trường: giảm phát thải CO₂, CO và các chất ô nhiễm, góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Thứ hai, lợi ích về an ninh năng lượng: giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao tự chủ năng lượng quốc gia. Thứ ba, lợi ích kinh tế-xã hội: thúc đẩy sản xuất nông nghiệp và công nghiệp chế biến etanol, tạo việc làm và đầu ra cho nông sản, phục hồi các nhà máy etanol đã đầu tư. Việc chuyển đổi sang xăng E10 không phải đột ngột mà đã được triển khai theo lộ trình từ năm 2018 với xăng E5.
Tương thích động cơ và kế hoạch duy trì xăng E5
Về lo ngại tương thích động cơ, Bộ Công thương đã phối hợp với các chuyên gia, trường đại học, hiệp hội sản xuất ô tô, xe máy để đánh giá. Kết quả cho thấy phần lớn ô tô, xe máy đang lưu hành tại Việt Nam có thể sử dụng xăng E10. E10 đã được sử dụng phổ biến tại Mỹ, Brazil, Thái Lan, Philippines. Việt Nam đã thử nghiệm và chưa ghi nhận phản ánh có cơ sở khoa học về ảnh hưởng đến động cơ. Đối với phương tiện quá cũ, Bộ khuyến cáo kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ. Thứ trưởng khẳng định: “Trong lộ trình Thông tư 50, chúng tôi chuyển sang dùng xăng E10 và tiếp tục duy trì xăng E5RON92 để phục vụ phương tiện cũ, chưa tương thích. Xăng E5 sẽ duy trì trong 5 năm nữa, đến năm 2030, bảo đảm tương thích với tất cả các dòng xe.”
Giải pháp đồng bộ trong thời gian tới
Bộ Công thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp triển khai các giải pháp: bảo đảm nguồn cung xăng E5, E10 ổn định; tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng nhiên liệu từ khâu phối trộn đến phân phối; rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp; đẩy mạnh truyền thông khoa học, minh bạch để người dân hiểu đúng về xăng sinh học. Bộ cũng nghiên cứu cơ chế tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ kỹ thuật cho người dân và doanh nghiệp trong giai đoạn đầu. Quan điểm của Bộ Công thương là bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu chuyển đổi năng lượng xanh, bảo vệ môi trường, ổn định thị trường và quyền lợi của người dân, doanh nghiệp.
