Hệ thống điện quốc gia chịu áp lực kép từ cung và cầu
Tại tọa đàm "Tiết kiệm điện mùa cao điểm: Trách nhiệm và giải pháp", ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho biết công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia thời gian gần đây đã vượt 58.000 MW, trong khi sản lượng điện có ngày đạt trên 1 tỷ kWh. Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới sẽ kéo theo nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng mạnh, đặt ra áp lực lớn đối với hệ thống điện trong việc bảo đảm đủ nguồn cung cho sản xuất, kinh doanh và đời sống dân sinh.
EVN đối mặt với biến động nhiên liệu và biến đổi khí hậu
Ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), nhấn mạnh những biến động trên thị trường năng lượng thế giới đang tác động trực tiếp tới tiến độ cung ứng cũng như giá nhiên liệu đầu vào cho phát điện. Nhiều nhà máy điện vẫn phụ thuộc vào than và khí, dù EVN đã chủ động làm việc với các đơn vị cung cấp nhiên liệu từ đầu năm để điều chỉnh kế hoạch. Nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng hoặc biến động giá nhiên liệu vẫn là yếu tố cần tính đến trong vận hành hệ thống.
Biến đổi khí hậu tiếp tục tạo thêm sức ép. Nguy cơ xuất hiện El Nino có thể ảnh hưởng đến nguồn nước cho thủy điện, trong khi nắng nóng kéo dài làm nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, khiến hệ thống điện đối mặt đồng thời áp lực từ cả phía cung và cầu.
Chuyển dịch năng lượng tái tạo đặt ra thách thức mới
Theo ông Đặng Hải Dũng, quá trình chuyển dịch sang năng lượng tái tạo đặt ra nhiều thách thức. Khi tỷ trọng điện gió và điện mặt trời ngày càng lớn, công tác dự báo nguồn điện và điều độ hệ thống trở nên phức tạp hơn do phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Hệ thống điện phải được đầu tư và nâng cấp liên tục để đáp ứng yêu cầu vận hành linh hoạt hơn.
Áp lực đầu tư nguồn điện mới cũng rất lớn. Theo EVN, với tốc độ tăng trưởng phụ tải hiện nay, mỗi năm hệ thống điện Việt Nam cần bổ sung khoảng 4.000-5.000 MW công suất mới. Tuy nhiên, các dự án điện thường mất nhiều năm để hoàn thiện thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và xây dựng.
Nguồn điện ổn định là yếu tố quyết định sức hấp dẫn đầu tư
Ông Đặng Nguyễn Ngữ, Tổng Giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia, nhận định nguồn điện ổn định đang trở thành một trong những yếu tố quyết định sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. Những ngành sử dụng nhiều năng lượng như điện tử, bán dẫn, trung tâm dữ liệu hay công nghiệp nặng đều yêu cầu nguồn điện liên tục và đáng tin cậy. Bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể gây thiệt hại lớn cho sản xuất và ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Tiết kiệm điện - giải pháp chiến lược giảm áp lực đầu tư
Các chuyên gia cho rằng tiết kiệm điện cần được nhìn nhận như một giải pháp chiến lược. Theo ông Ngô Sơn Hải, mỗi năm hệ thống điện cần bổ sung hàng nghìn MW công suất mới, nhưng chỉ cần tiết kiệm khoảng 2% sản lượng điện tiêu thụ đã tương đương với việc giảm nhu cầu đầu tư khoảng 1.000 MW nguồn điện mới. Điều này cho thấy hiệu quả kinh tế rất lớn của việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả.
Ông Ngô Sơn Hải khuyến nghị người dân nên cài ứng dụng theo dõi mức dùng điện hằng ngày, hằng tháng; đặt nhiệt độ điều hòa ở mức phù hợp (khoảng 26 độ C), kết hợp dùng quạt; kiểm soát bức xạ nhiệt vào phòng bằng rèm che, rèm chắn nắng. Nếu có điều kiện, hộ gia đình có thể lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ theo tinh thần Chỉ thị 20/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Chính phủ và công nghệ hỗ trợ sử dụng năng lượng hiệu quả
Đại diện Bộ Công Thương cho biết Chính phủ đang triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, từ hoàn thiện cơ chế chính sách, xây dựng tiêu chuẩn mới về hiệu suất năng lượng đến việc hình thành Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả để hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ.
Các chuyên gia cũng cho rằng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), lưới điện thông minh và các hệ thống quản lý năng lượng theo thời gian thực sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tiêu thụ điện mà vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế.
Theo đánh giá chung tại tọa đàm, bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn tới không chỉ phụ thuộc vào khả năng phát triển thêm nguồn điện mà còn đòi hỏi sự tham gia của doanh nghiệp và người dân trong việc sử dụng điện hiệu quả. Đây là một trong những giải pháp quan trọng để giảm áp lực đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và hướng tới phát triển bền vững.
