Sứ Mệnh 300: Bước Đột Phá Trong Điện Khí Hóa Châu Phi
Chương trình Sứ mệnh 300, do Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) đồng dẫn dắt, đã chính thức được công bố tại Hội nghị Năng lượng châu Phi tổ chức ở Dar es Salaam, Tanzania vào tháng 1/2025. Đến nay, chương trình này đã mang điện đến cho khoảng 44 triệu người, và dự báo con số này sẽ tiếp tục tăng mạnh vào cuối năm 2026, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực giải quyết cuộc khủng hoảng năng lượng tại lục địa.
Thách Thức Và Cam Kết Tài Chính
Hiện nay, gần 600 triệu người, tương đương khoảng một nửa dân số ở khu vực Nam sa mạc Sahara, vẫn đang sống trong cảnh thiếu điện. Đây là một rào cản lớn đối với tăng trưởng kinh tế, giáo dục, việc làm và năng suất lao động, đặc biệt khi khu vực này có cơ cấu dân số trẻ, với khoảng 70% dân số ở độ tuổi dưới 30. Sứ mệnh 300 tập trung khắc phục vấn đề này thông qua các cải cách ngành năng lượng, thu hút đầu tư tư nhân và mở rộng hạ tầng, bao gồm năng lượng tái tạo, lưới điện và các giải pháp phân tán.
Nguồn vốn cam kết cho chương trình bao gồm các khoản vay ưu đãi từ WB, AfDB, cùng các tổ chức tài chính phát triển khác, cộng với đóng góp từ khu vực tư nhân và các đối tác quốc tế. Điều này phản ánh sự hợp tác toàn cầu trong việc thúc đẩy phát triển bền vững tại châu Phi.
Kế Hoạch Chi Tiết Và Hỗ Trợ Quốc Tế
Đã có 30 quốc gia châu Phi tham gia xây dựng các Thỏa thuận Năng lượng Quốc gia, lập kế hoạch cụ thể về nhu cầu, tài trợ và cách thức thực hiện. WB cùng Quỹ Rockefeller hỗ trợ thành lập các Đơn vị Giám sát và Thực hiện Thỏa thuận, đồng thời cử chuyên gia kỹ thuật tư vấn để đảm bảo hiệu quả triển khai.
Trong khuôn khổ “Ngày Sứ mệnh 300” tại Hội nghị Năng lượng châu Phi 2026 ở thành phố Cape Town, Nam Phi, Quỹ Rockefeller đã công bố đầu tư thêm 10 triệu USD cho chương trình, hợp tác với Liên minh Năng lượng Toàn cầu vì Con người và Hành tinh. Khoản tiền này sẽ hỗ trợ nhanh chóng điện khí hóa ở ít nhất 15 quốc gia, tập trung vào Liberia và Malawi, đồng thời mở rộng chương trình học bổng “Mission 300 Fellows” đã hỗ trợ 13 quốc gia như Burundi, Chad, Côte d'Ivoire, Lesotho, Madagascar, Mozambique, Senegal, Sierra Leone và các nước khác.
Tác Động Và Tầm Nhìn Dài Hạn
Sứ mệnh 300 không chỉ mang lại điện mà còn thúc đẩy chuyển đổi kinh tế bền vững, tạo việc làm và cải thiện chất lượng cuộc sống cho hàng trăm triệu người trẻ châu Phi. WB và AfDB cam kết: WB sẽ kết nối 250 triệu người, AfDB 50 triệu, với trọng tâm là năng lượng tái tạo và tích hợp khu vực.
Trong bối cảnh quá trình chuyển đổi năng lượng tại châu Phi tăng tốc, Quỹ Năng lượng Bền vững cho châu Phi (SEFA) do AfDB quản lý dự kiến sẽ tăng gấp 2 lần nguồn tài trợ lên 2,5 tỷ USD trong 2 năm tới. Các khoản đóng góp cho quỹ năng lượng sạch hàng đầu châu Phi SEFA đã tăng đáng kể trong năm 2025, đạt 88 triệu USD so với 54,3 triệu USD của năm trước, chủ yếu từ các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu.
Tại Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP30) năm 2025, Đức cam kết đóng góp thêm 40,1 triệu USD và Italia 5,9 triệu USD cho các chương trình tiếp cận năng lượng và phát triển hydro xanh của quỹ.
Triển Vọng Đầu Tư Và Dự Án Cụ Thể
Theo ông Joao Duarte Cunha, Giám đốc Bộ phận Quỹ Năng lượng Tái tạo và Quỹ Năng lượng Bền vững cho châu Phi của ngân hàng, danh mục dự án hiện tại có thể huy động khoảng 2,5 tỷ USD vốn, và đến năm 2030 có khả năng thu hút hơn 10 tỷ USD vốn thương mại. Trong năm 2025, ngân hàng đã phê duyệt 13 dự án năng lượng tái tạo trị giá 97 triệu USD.
Trước đó, năm 2024, SEFA phê duyệt 14 dự án tại Kenya, Nigeria, Burkina Faso, Ethiopia và Chad, bổ sung khoảng 840 MW công suất phát điện và cung cấp 1,5 triệu kết nối điện mới. Trong đó:
- 8 dự án thuộc loại điện nền xanh - sản xuất năng lượng tối thiểu cần thiết để đáp ứng nhu cầu cơ bản của quốc gia.
- 2 dự án là lưới điện mini xanh.
- 4 dự án tập trung vào tiết kiệm năng lượng.
Sang năm 2025, hầu hết dự án được phê duyệt cũng thuộc loại điện nền xanh, trong khi số lượng lưới điện mini và hoạt động tiết kiệm năng lượng giảm. SEFA được thành lập nhằm thu hút đầu tư tư nhân vào năng lượng sạch tại châu Phi thông qua các khoản vay ưu đãi, bảo lãnh và hỗ trợ kỹ thuật, qua đó thúc đẩy mở rộng tiếp cận điện và chuyển đổi năng lượng bền vững trên toàn lục địa.
