Thổ Nhĩ Kỳ đề xuất mở rộng đường ống dầu ITP đến Basra, Iraq để đối phó với rủi ro eo Hormuz
Trong cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình NTV vào ngày 18/3, Bộ trưởng Năng lượng Thổ Nhĩ Kỳ Alparslan Bayraktar đã công bố một đề xuất quan trọng: Ankara muốn mở rộng đường ống dầu ITP (Iraq-Turkey Pipeline), vốn hiện kết nối Kirkuk ở miền bắc Iraq với cảng Ceyhan của Thổ Nhĩ Kỳ, để kéo dài đến tận Basra - trung tâm sản xuất dầu mỏ lớn nhất ở miền nam Iraq. Động thái này được đánh giá có thể đáp ứng một phần đáng kể lượng dầu xuất khẩu của Iraq, đồng thời mở ra các thị trường mới, đặc biệt là ở khu vực Địa Trung Hải.
Kế hoạch vận chuyển 1,5 triệu thùng dầu mỗi ngày
Theo Bộ trưởng Bayraktar, ước tính khoảng 1,5 triệu thùng dầu, tương đương gần 50% lượng dầu xuất khẩu hàng ngày của Iraq, có thể được vận chuyển an toàn qua đường ống mở rộng này. Điều này không chỉ giúp Iraq tiếp cận nhiều khách hàng mới mà còn giảm bớt sự phụ thuộc vào các tuyến vận chuyển truyền thống. Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh gián đoạn nghiêm trọng việc vận chuyển dầu thô qua eo Hormuz, một điểm nghẽn chiến lược đã từng được Thổ Nhĩ Kỳ cảnh báo từ nhiều năm trước.
Ông Bayraktar nhấn mạnh: "Thổ Nhĩ Kỳ đã cảnh báo từ lâu về nguy cơ tại các điểm nghẽn như Hormuz, và giờ là thời điểm để thực thi các phương án dự phòng." Sự phức tạp trong an ninh tại eo biển Hormuz, cùng với các diễn biến gần đây như việc Israel tiếp tục không kích Iran, đã thúc đẩy Ankara hành động nhanh chóng để đảm bảo ổn định nguồn cung năng lượng.
Lịch sử và phục hồi đường ống ITP
Đường ống ITP có chiều dài khoảng 970km, đã kết nối Kirkuk với Ceyhan từ năm 1976. Tuy nhiên, hệ thống này gần như tê liệt kể từ năm 2014 sau các cuộc tấn công của lực lượng khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Mới đây, chính quyền Baghdad thông báo công tác phục hồi đường ống đang gần hoàn tất, và đã ký kết một thỏa thuận với chính quyền tự trị Kurdistan để nối lại hoạt động xuất khẩu qua Thổ Nhĩ Kỳ. Việc kéo dài tuyến đường ống đến Basra sẽ tận dụng cơ sở hạ tầng này, biến nó thành một mạch máu năng lượng quan trọng hơn.
Một phần của dự án "Con đường Phát triển" đầy tham vọng
Kế hoạch mở rộng ITP không chỉ là một biện pháp đối phó ngắn hạn, mà còn là một phần trọng yếu trong đại dự án "Con đường Phát triển" của Thổ Nhĩ Kỳ. Dự án này nhằm xây dựng một mạng lưới vận tải và năng lượng xuyên suốt từ vịnh Ba Tư qua lãnh thổ Iraq đến Thổ Nhĩ Kỳ, với mục tiêu biến khu vực này thành cầu nối kinh tế mới giữa châu Á và phương Tây. Ankara đang tích cực thúc đẩy các kết nối năng lượng khác để củng cố vai trò là trung tâm trung chuyển năng lượng khu vực.
Bộ trưởng Bayraktar cũng tiết lộ rằng Thổ Nhĩ Kỳ đang tiến hành đàm phán với Saudi Arabia để xây dựng một đường dây truyền tải điện đến Thổ Nhĩ Kỳ và từ đó dẫn sang châu Âu. Điều này cho thấy chiến lược toàn diện của Ankara trong việc đa dạng hóa và tăng cường an ninh năng lượng, không chỉ cho bản thân mà còn cho cả khu vực.
Với những động thái này, Thổ Nhĩ Kỳ đang định vị mình như một nhân tố then chốt trong bức tranh năng lượng toàn cầu, đồng thời ứng phó linh hoạt với các thách thức địa chính trị đang nổi lên.
