Thủy điện Hồi Xuân: Gần hai thập kỷ 'án binh bất động' vì khủng hoảng vốn
Dự án thủy điện Hồi Xuân, tọa lạc trên địa bàn các xã Hồi Xuân, Trung Sơn, Trung Thành, Phú Lệ, Phú Xuân thuộc tỉnh Thanh Hóa, đang trải qua gần 20 năm đầy trắc trở. Công trình do Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng điện Hồi Xuân VNECO làm chủ đầu tư theo hình thức BOO, được Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương) phê duyệt từ năm 2007.
Quy mô lớn nhưng tiến độ ì ạch
Thủy điện Hồi Xuân được xếp vào nhóm A với công suất thiết kế lên đến 102 MW, dự kiến sản xuất khoảng 328,49 triệu kWh điện mỗi năm. Bên cạnh mục tiêu phát điện, dự án còn kỳ vọng cung cấp nguồn nước cho sản xuất và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực miền núi phía tây Thanh Hóa. Tuy nhiên, từ khi khởi công trên dòng sông Mã vào năm 2007, tiến độ thực hiện liên tục gặp trở ngại.
Đến nay, dự án đã hoàn thành khoảng 90% khối lượng xây lắp các hạng mục chính và thu hồi hơn 88% diện tích đất cần thiết. Nhưng từ cuối năm 2017, công trình buộc phải dừng thi công do chủ đầu tư không thể bố trí đủ nguồn vốn. Ghi nhận mới đây cho thấy khu vực nhà máy gần như "án binh bất động", được rào chắn kỹ lưỡng, không có hoạt động xây dựng nào ngoài sự hiện diện của một số nhân viên bảo vệ và bảo trì thiết bị.
Hệ lụy kéo dài đối với đời sống người dân
Việc dừng thi công kéo dài đã để lại nhiều vấn đề dân sinh chưa được giải quyết triệt để. Ông Hà Văn Khuê, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Xuân, cho biết dự án khiến 338 hộ dân phải di dời. Trong đó, 307 hộ đã chuyển đến nơi ở mới, nhưng vẫn còn 31 hộ chưa di dời và 7 hộ đã di dời nhưng chưa nhận tiền đền bù với tổng kinh phí khoảng 8,1 tỷ đồng.
Ngoài ra, chủ đầu tư chưa hoàn trả các công trình công cộng bị ảnh hưởng như trường học, trạm y tế, trụ sở xã với tổng kinh phí ước tính 10 tỷ đồng. Nhiều hạng mục hạ tầng quan trọng bao gồm giao thông, cầu treo, hệ thống điện và khu tái định cư vẫn chưa được hoàn thiện. Các chính sách hỗ trợ đời sống người dân như cấp gạo, hỗ trợ giáo dục, đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm cho người mất đất sản xuất cũng chưa được thực hiện đầy đủ.
Nguyên nhân đình trệ và đề xuất chuyển nhượng
UBND tỉnh Thanh Hóa xác định nguyên nhân chính khiến dự án đình trệ là do chủ đầu tư gặp khó khăn trong việc thu xếp nguồn vốn, đặc biệt là quá trình đàm phán lại hợp đồng mua bán điện với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) kéo dài. Đến tháng 6/2021, hai bên đã ký lại hợp đồng với mức giá được cho là đủ điều kiện vận hành dự án, nhưng doanh nghiệp vẫn chưa hoàn tất đàm phán vay vốn với các ngân hàng.
Một trong những vướng mắc lớn nhất là khoản vay 758 tỷ đồng từ Agribank, đòi hỏi các điều kiện như xác nhận của EVN về khả năng trả nợ, chấp thuận của Bộ Tài chính về tài sản thế chấp, cùng phương án phân chia dòng tiền trả nợ. Sau khi nghe báo cáo của tỉnh Thanh Hóa, ngày 10/12/2025, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc đã tổ chức cuộc họp và kết luận giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan thực hiện việc bán đấu giá tài sản thế chấp từ dự án để thu hồi nợ cho Chính phủ.
Hiện nay, UBND tỉnh Thanh Hóa đang đề xuất Thủ tướng và Ban Chỉ đạo 751 xem xét phương án chuyển nhượng dự án cho nhà đầu tư mới. Theo tỉnh, việc chuyển giao cần được thực hiện trong thời gian ngắn nhất để đưa nhà máy vào vận hành, giải quyết các vấn đề tồn đọng và phát huy tiềm năng của công trình.
