Lãi Suất Huy Động Đạt 10%/Năm: Xu Hướng Tăng Hay Giảm Trong Thời Gian Tới?
Gần đây, lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng đã tăng mạnh, có nơi đạt mức cao lên tới 10%/năm. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về xu hướng biến động của lãi suất trong thời gian sắp tới. Các chuyên gia tài chính đã đưa ra những nhận định sâu sắc về vấn đề này, đồng thời nhấn mạnh tác động của nó đến nền kinh tế.
Dự Báo Và Can Thiệp Chính Sách
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng, nếu lãi suất tiếp tục tăng và có nguy cơ cản trở đầu tư, tiêu dùng, nhiều khả năng Chính phủ sẽ có động thái can thiệp. Tuy nhiên, ông Huân giải thích rằng "can thiệp" trong bối cảnh hiện nay không mang nghĩa áp trần hành chính cứng nhắc, mà thiên về điều tiết thanh khoản, tín hiệu chính sách và định hướng thị trường để kéo mặt bằng lãi suất về vùng phù hợp với mục tiêu tăng trưởng.
Việt Nam đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao, thậm chí hướng tới quỹ đạo hai chữ số trong các năm tới. Trong một nền kinh tế mà kênh dẫn vốn chủ yếu vẫn là ngân hàng, việc lãi suất cao kéo dài sẽ trực tiếp làm tăng chi phí vốn của doanh nghiệp, đặc biệt là các lĩnh vực cần vốn lớn như bất động sản, hạ tầng, công nghiệp chế biến hay năng lượng.
Ông Huân nhận định: "Nếu chi phí vốn vượt quá khả năng sinh lời kỳ vọng, đầu tư tư nhân sẽ chậm lại, từ đó làm suy yếu động lực tăng trưởng. Vì vậy, về logic chính sách, khó có khả năng nhà điều hành để lãi suất tăng mạnh và kéo dài ngoài tầm kiểm soát."
Động Thái Của Ngân Hàng Nhà Nước
Mới đây, Ngân hàng Nhà nước đã có công văn yêu cầu các tổ chức tín dụng tập trung triển khai các giải pháp để ổn định mặt bằng lãi suất, góp phần ổn định thị trường tiền tệ theo đúng chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng. Các yêu cầu cụ thể bao gồm:
- Thực hiện nghiêm các quy định về lãi suất như niêm yết lãi suất tiền gửi, lãi suất tiền gửi tối đa.
- Tăng cường hoạt động kiểm soát, kiểm tra nội bộ, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về lãi suất.
- Cân đối nguồn vốn, sử dụng vốn đảm bảo thanh khoản và khả năng chi trả, không gây xáo trộn mặt bằng lãi suất thị trường.
- Hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng kinh tế.
Ngoài ra, ông Huân cũng chỉ ra rằng chu kỳ thanh khoản trong hệ thống ngân hàng có thể góp phần kìm hãm hoặc hạ nhiệt đà tăng lãi suất. Ông phân tích: "Khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động, lãi suất thường bị đẩy lên. Nhưng đến một ngưỡng nhất định, lãi suất cao sẽ tự làm chậm lại cầu tín dụng, doanh nghiệp trì hoãn vay mới, thị trường bất động sản và đầu tư giảm nhịp. Khi cầu vốn hạ nhiệt, áp lực thanh khoản cũng dịu xuống và lãi suất có xu hướng tự ổn định. Đây là cơ chế điều chỉnh nội sinh của thị trường tiền tệ."
Giải Pháp Tái Cấu Trúc Chi Phí Vốn
Theo ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Đại học Nguyễn Trãi), trong bối cảnh lãi suất vận hành ở vùng tương đối cao, câu chuyện điều hành không chỉ dừng ở việc "giữ hay giảm" lãi suất, mà sâu xa hơn là khả năng tái cấu trúc chi phí vốn của hệ thống ngân hàng. Ông nhấn mạnh rằng để duy trì mặt bằng lãi suất huy động ở mức hợp lý và bền vững, các tổ chức tín dụng cần chủ động hơn từ phía "đầu vào" - nơi quyết định chi phí và dư địa điều chỉnh.
Thực tế cho thấy khi phụ thuộc lớn vào tiền gửi có kỳ hạn với lãi suất cao, ngân hàng sẽ chịu áp lực chi phí vốn lớn, từ đó khó giảm lãi suất cho vay. Vì vậy, việc gia tăng các nguồn vốn chi phí thấp trở thành một hướng đi mang tính nền tảng. Các giải pháp được đề xuất bao gồm:
- Đẩy mạnh tiền gửi không kỳ hạn (CASA): Đây là nguồn vốn có chi phí thấp, ổn định và phản ánh mức độ gắn kết của khách hàng với ngân hàng. Khi CASA được cải thiện, áp lực nâng lãi suất huy động để cạnh tranh sẽ giảm đáng kể.
- Huy động nguồn vốn gắn với các dự án chuyển đổi xanh và phát triển bền vững: Trên thị trường quốc tế, các nguồn vốn này thường có chi phí thấp hơn, đi kèm với các tiêu chuẩn minh bạch và quản trị rủi ro cao hơn. Việc tham gia vào các chương trình tài chính xanh không chỉ giúp ngân hàng đa dạng hóa nguồn vốn mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các dòng vốn dài hạn với chi phí hợp lý.
Ông Huy nhấn mạnh: "Khi chi phí đầu vào được tối ưu, áp lực lên lãi suất sẽ giảm một cách tự nhiên, qua đó tạo điều kiện để dòng vốn đến với nền kinh tế với mức chi phí hợp lý hơn. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là một bước chuyển mang tính chiến lược - giúp thị trường tài chính vận hành ổn định hơn, đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho mục tiêu tăng trưởng trong trung và dài hạn."
Triển Vọng Và Định Hướng Điều Hành
Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 3, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cho biết mặt bằng lãi suất có sức ép tăng cao do tác động của nhiều yếu tố, bao gồm cạnh tranh từ các kênh đầu tư khác và tăng trưởng tín dụng cao hơn tăng trưởng huy động vốn. Trong thời gian tới, nhiều tổ chức quốc tế lớn đánh giá tình hình thế giới tiếp tục bất định, khó dự báo, với nhiều rủi ro tác động đến tăng trưởng, lạm phát và ổn định kinh tế toàn cầu.
Trước bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến tình hình kinh tế thế giới và trong nước để điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, đồng bộ, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa mở rộng hợp lý và các chính sách vĩ mô khác. Mục tiêu là kiên định ưu tiên kiểm soát lạm phát, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững.
Cụ thể, về lãi suất, NHNN sẽ theo dõi sát diễn biến kinh tế trong nước, quốc tế và lãi suất thị trường để điều hành lãi suất phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát và mục tiêu chính sách tiền tệ. Đồng thời, sử dụng linh hoạt các công cụ, biện pháp để hỗ trợ thanh khoản cho các tổ chức tín dụng và yêu cầu họ thực hiện nghiêm túc công khai lãi suất cho vay.
