Làn Sóng Giảm Lãi Suất Ngân Hàng: Kỳ Vọng Và Thực Tế
Sau cuộc họp chỉ đạo của tân Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn, làn sóng giảm lãi suất huy động đã lan rộng với 26 ngân hàng thương mại tham gia, chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Động thái này dấy lên kỳ vọng về một chu kỳ lãi suất thấp mới, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định đây chủ yếu là bước điều chỉnh nhằm ổn định mặt bằng lãi suất, thay vì dấu hiệu nới lỏng mạnh chính sách tiền tệ.
Giảm Lãi Suất Để Ổn Định Thị Trường
Theo đánh giá từ Công ty Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, việc giảm lãi suất đồng loạt nên được hiểu là một động thái kỹ thuật. Mục tiêu chính là hạn chế cuộc đua lãi suất không lành mạnh giữa các ngân hàng, vốn có thể dẫn đến rủi ro cho hệ thống tài chính. Thực tế, NHNN đã duy trì lãi suất điều hành ở mức thấp trong thời gian dài và linh hoạt điều tiết lượng tiền. Trước đó, lãi suất huy động tăng nhanh do tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn, nhưng tốc độ này vượt quá kỳ vọng và chưa giải quyết được sự mất cân đối.
Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng tại Trường Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng xu hướng giảm lãi suất hiện nay là giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và kích thích tiêu dùng. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh đây cũng là một "phép thử", bởi lãi suất không thể giảm bền vững chỉ nhờ quyết định điều hành. Quan trọng hơn là các ngân hàng cần tạo dư địa thực thông qua giảm chi phí vốn, tối ưu vận hành và điều chỉnh kỳ vọng lợi nhuận.
Áp Lực Thanh Khoản Và Các Yếu Tố Kinh Tế
Câu chuyện lãi suất gắn chặt với bài toán thanh khoản của hệ thống ngân hàng. Số liệu từ Cục Thống kê cho thấy đến hết quý I, tín dụng tăng khoảng 2,4% so với cuối năm trước, trong khi huy động vốn chỉ tăng 0,8%. Khoảng cách này phản ánh tình trạng "lệch pha" giữa cung và cầu vốn, gây áp lực lên lãi suất. Dữ liệu từ Mirae Asset cũng chỉ ra rằng thanh khoản hệ thống chưa cải thiện rõ rệt dù lãi suất huy động đã tăng.
Nguyên nhân sâu xa nằm ở nhiều yếu tố kinh tế. Thị trường bất động sản, dù được bơm tín dụng trở lại từ năm 2023, vẫn chưa phục hồi mạnh với lượng giao dịch giảm đáng kể, khiến dòng tiền bị "kẹt" trong các dự án. Bên cạnh đó, tiêu dùng trong nước chưa phục hồm mạnh, doanh thu bán lẻ chỉ tăng ở mức một chữ số. Áp lực thanh khoản buộc các ngân hàng vừa và nhỏ phải tăng lãi suất với biên độ lớn hơn để giữ chân khách hàng.
Giải Pháp Cho Lãi Suất Giảm Bền Vững
Để lãi suất có thể giảm một cách bền vững, ông Nguyễn Quang Huy đề xuất các giải pháp dài hạn. Tập trung tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên như sản xuất, xuất khẩu, công nghệ, kinh tế xanh và tiêu dùng là hướng đi quan trọng, giúp cải thiện chất lượng tín dụng và giảm rủi ro. Các ngân hàng cần cân đối tốt hơn giữa nguồn vốn huy động và cho vay, tránh dùng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn để giảm áp lực thanh khoản.
Nâng cao tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) thông qua phát triển ngân hàng số và hệ sinh thái thanh toán cũng là giải pháp hiệu quả để giảm chi phí vốn. Đồng thời, việc đẩy mạnh số hóa, tinh gọn bộ máy và điều chỉnh kỳ vọng lợi nhuận sẽ tạo thêm dư địa giảm lãi suất. Trong ngắn hạn, các ngân hàng có thể phải chấp nhận lợi nhuận thấp hơn để hỗ trợ nền kinh tế, đây là chiến lược dài hạn nhằm phát triển bền vững.
Cam Kết Từ Phía Nhà Điều Hành
Tại cuộc họp báo quý I, ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN), khẳng định nhà điều hành sẽ đảm bảo thanh khoản cho hệ thống ngân hàng thời gian tới. NHNN sẽ áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp, bao gồm nghiệp vụ thị trường mở, tái cấp vốn và hoán đổi ngoại tệ, với mục tiêu đảm bảo an toàn thanh khoản. Động thái này cho thấy sự linh hoạt trong điều hành chính sách tiền tệ, nhằm ổn định thị trường và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh còn nhiều thách thức.
