Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam vừa chính thức ban hành Sổ tay phối hợp xử lý giao dịch nghi ngờ gian lận, lừa đảo, nhằm tăng cường an toàn trong hệ thống thanh toán. Đây được xem là một bước đi chủ động, mạnh mẽ và cần thiết để tạo ra cơ chế phối hợp thống nhất, kịp thời và hiệu quả giữa các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và các tổ chức trung gian thanh toán. Mục tiêu là ngăn chặn và xử lý các giao dịch gian lận, bảo vệ tối đa quyền lợi của khách hàng, đồng thời góp phần làm trong sạch và an toàn hệ thống thanh toán quốc gia.
Điểm sáng của Sổ tay
Một trong những điểm nổi bật của Sổ tay là việc cung cấp "Tài liệu tham khảo dấu hiệu nhận diện tài khoản/thẻ nghi ngờ có liên quan đến gian lận giả mạo, lừa đảo". Tài liệu này giúp các tổ chức tín dụng nhanh chóng nhận diện các hành vi bất thường, chẳng hạn như tài khoản thanh toán nhận tiền từ nhiều tài khoản khác nhau và được chuyển đi hoặc rút ra ngay trong thời gian rất ngắn. Ngoài ra, một thông tin định danh duy nhất của thiết bị (địa chỉ MAC) được sử dụng để giao dịch cho nhiều hơn một tài khoản thanh toán cũng là dấu hiệu đáng ngờ. Các giao dịch thanh toán khống tại đơn vị chấp nhận thẻ, hay tài khoản của ĐVCNTT nhận tiền có nội dung chuyển tiền chứa các thuật ngữ như "chuyển tiền cho Tòa án, Viện kiểm sát, Công an..." cũng nằm trong danh sách cảnh báo.
Dấu hiệu nghi ngờ theo quy định
Theo Thông tư số 17/2024/TT-NHNN, các dấu hiệu nghi ngờ liên quan đến giả mạo, gian lận, lừa đảo bao gồm:
- Thông tin trong hồ sơ mở tài khoản thanh toán của chủ tài khoản không trùng khớp với thông tin của cá nhân đó trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
- Tài khoản thanh toán nằm trong danh sách được quảng cáo, mua, bán, trao đổi trên các website, hội nhóm trên không gian mạng.
- Tài khoản thanh toán nhận tiền từ nhiều tài khoản thanh toán khác nhau và được chuyển đi hoặc rút ra ngay trong thời gian rất ngắn (không để lại số dư hoặc để lại rất ít).
- Tài khoản thanh toán có hơn 3 giao dịch nhận tiền từ các tài khoản thanh toán nằm trong danh sách có dấu hiệu nghi ngờ liên quan đến lừa đảo, gian lận, giả mạo.
- Khách hàng thuộc danh sách cảnh báo của Ngân hàng Nhà nước, cơ quan công an hoặc các cơ quan có thẩm quyền khác.
- Tài khoản thanh toán phát sinh giao dịch bất thường (ví dụ: giá trị, số lượng giao dịch lớn, bất thường không phù hợp với nghề nghiệp, độ tuổi, địa chỉ cư trú, lịch sử giao dịch và hành vi của chủ tài khoản; phát sinh các giao dịch với địa điểm, thời gian, tần suất bất thường).
- Một thông tin định danh duy nhất của thiết bị (địa chỉ MAC) được sử dụng để thực hiện giao dịch cho nhiều hơn một tài khoản thanh toán.
Cam kết chống tội phạm tài chính
Việc ban hành Sổ tay thể hiện cam kết mạnh mẽ của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và các hội viên trong cuộc chiến chống tội phạm tài chính. Đây là bước tiến quan trọng hướng tới xây dựng một môi trường thanh toán không dùng tiền mặt an toàn, minh bạch và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng. Sau quá trình kiểm tra, nếu tài khoản không có dấu hiệu vi phạm hoặc cảnh báo ban đầu được xác định là chưa chính xác, các biện pháp hạn chế sẽ được gỡ bỏ và giao dịch trở lại bình thường.
