Ông Trump đe dọa sa thải Chủ tịch Fed Jerome Powell, leo thang xung đột chính sách
Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tiếp tục gia tăng sức ép mạnh mẽ lên Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell, với lời đe dọa sẽ sa thải người đứng đầu Ngân hàng Trung ương Mỹ nếu ông không rời vị trí đúng hạn vào ngày 15/5 tới. Trong cuộc phỏng vấn với Fox Business ngày 15/4, ông Trump tuyên bố thẳng thừng: "Nếu ông ấy không rời đi đúng hạn, thì tôi sẽ phải sa thải ông ấy". Đây được xem là bước leo thang mới nhất trong cuộc xung đột kéo dài giữa Nhà Trắng và Fed, làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về tính độc lập của Ngân hàng Trung ương Mỹ.
Xung đột leo thang từ chỉ trích chính sách tiền tệ
Ông Trump đã nhiều lần chỉ trích ông Powell trong năm qua vì không cắt giảm lãi suất mạnh mẽ hơn. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, chính sách tiền tệ của Fed đang kìm hãm tăng trưởng kinh tế. Ông nhấn mạnh trên Fox Business: "Tôi đã kìm lại việc sa thải ông ấy. Tôi muốn sa thải ông ấy, nhưng tôi ghét gây tranh cãi". Tuy nhiên, tình hình đã trở nên căng thẳng hơn khi Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) mở cuộc điều tra hình sự đối với ông Powell liên quan đến dự án cải tạo trụ sở Fed tại Washington D.C. Dự án ban đầu có chi phí khoảng 2,5 tỷ USD nhưng đã đội vốn gần 80%, lên tới hàng tỷ USD.
Ông Trump cáo buộc có dấu hiệu tham nhũng hoặc năng lực yếu kém trong quản lý dự án, thậm chí đề cập đến khả năng nhà thầu có thể "kiếm hàng tỷ USD" từ đây. Ông khẳng định: "Tôi phải tìm hiểu xem chuyện gì đã xảy ra ở đó. Đây không phải trò đùa". Trong khi đó, phía Fed giải thích việc đội vốn xuất phát từ các yếu tố bất ngờ như phát hiện amiăng, đất nhiễm độc và mực nước ngầm cao hơn dự kiến. Ông Powell bác bỏ cuộc điều tra là mang tính chính trị và tuyên bố ông sẽ không rời vị trí Thống đốc Fed (hết hạn năm 2028) cho đến khi cuộc điều tra kết thúc "một cách minh bạch và dứt khoát".
Thách thức pháp lý và kịch bản kế nhiệm phức tạp
Về mặt pháp lý, việc sa thải Chủ tịch Fed không đơn giản như những lời đe dọa. Theo Đạo luật Fed, Tổng thống chỉ có thể cách chức Chủ tịch Fed với "lý do chính đáng". Ông Powell, một luật sư, khẳng định ông sẽ bảo vệ tính độc lập của Fed và có thể khởi kiện nếu bị sa thải. Trường hợp tương tự là nỗ lực sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook mà ông Trump đang thực hiện, hiện đang được Tòa án Tối cao Mỹ xem xét, cho thấy những rào cản pháp lý đáng kể.
Để thay thế ông Powell, ông Trump đã đề cử ông Kevin Warsh – cựu Thống đốc Fed. Tuy nhiên, tiến trình xác nhận tại Thượng viện đang bị trì hoãn. Thượng nghị sĩ Thom Tillis (Đảng Cộng hòa) tuyên bố sẽ không bỏ phiếu cho ông Warsh cho đến khi cuộc điều tra nhằm vào ông Powell kết thúc. Phiên điều trần xác nhận dự kiến diễn ra vào ngày 21/4. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent vẫn lạc quan rằng ông Warsh sẽ được bổ nhiệm "đúng hạn", khiến vấn đề sa thải ông Powell trở nên không cần thiết.
Kịch bản tạm quyền và tác động đến chính sách tiền tệ
Nếu không có người kế nhiệm được xác nhận trước ngày 15/5, ông Powell có thể tiếp tục giữ vai trò Chủ tịch tạm quyền theo quy định của Fed – một tiền lệ đã từng xảy ra trong lịch sử. Điều này có thể kéo dài cuộc đối đầu giữa Nhà Trắng và Fed, đồng thời gây ra bất ổn tiềm tàng cho chính sách tiền tệ Mỹ trong thời gian tới. Ông Powell lần đầu tiên nắm quyền điều hành Fed trong nhiệm kỳ Tổng thống đầu tiên của ông Trump vào năm 2018 và được bổ nhiệm lại dưới thời ông Joe Biden vào năm 2022, cho thấy sự phức tạp của mối quan hệ này.
Cuộc xung đột không chỉ làm nổi bật những căng thẳng chính trị nội bộ mà còn đặt ra câu hỏi lớn về tương lai của tính độc lập trong hoạch định chính sách tiền tệ tại Mỹ. Các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng bất kỳ động thái nào làm suy yếu Fed đều có thể ảnh hưởng đến niềm tin của thị trường tài chính toàn cầu.
