Ngành nông nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ để thích ứng với biến đổi khí hậu, xu hướng tiêu dùng mới và các mục tiêu phát triển trong giai đoạn tăng trưởng mới. Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tìm kiếm các mô hình phát triển mới thay thế cho lối đi truyền thống. Nông nghiệp ngày nay đòi hỏi một tư duy tích hợp hơn, xanh hơn và vận hành trên nền tảng công nghệ, dữ liệu cùng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.
Từ nhiều năm trước, AgriS đã nhận ra những giới hạn của mô hình nông nghiệp truyền thống và chủ động chọn một hướng đi khác: xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp tích hợp dựa trên công nghệ, dữ liệu và thương mại toàn cầu. Với gần 60 năm phát triển, AgriS (Công ty cổ phần Thành Thành Công – Biên Hòa, mã cổ phiếu SBT) không chỉ đi theo xu hướng chuyển đổi của thị trường mà còn tham gia định hình xu hướng đó từ rất sớm. Từ một doanh nghiệp sản xuất truyền thống, AgriS đã chuyển dịch sang vị thế doanh nghiệp tổ chức chuỗi giá trị nông nghiệp tích hợp, kết nối vùng nguyên liệu, sản xuất, thương mại, tài chính và dữ liệu trong cùng một hệ sinh thái vận hành xuyên suốt.
Trao đổi với Người Đưa Tin (NĐT), bà Đặng Huỳnh Ức My – Chủ tịch HĐQT AgriS chia sẻ về tư duy chiến lược phía sau quá trình chuyển đổi, những động lực tăng trưởng mới và tham vọng nâng vị thế nông nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Tư duy chiến lược tái định vị
NĐT: AgriS xuất phát từ nền tảng sản xuất truyền thống, hiện xác lập mô hình nông nghiệp tích hợp đa giá trị. Đâu là tư duy chiến lược đằng sau quá trình “tái định vị” này?
Bà Đặng Huỳnh Ức My: Sau hơn 50 năm hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, AgriS rút ra một điều: nông nghiệp Việt Nam không thiếu sản lượng, không thiếu chất lượng, không thiếu sự bền bỉ của người nông dân. Điểm cần tái cấu trúc nằm ở năng lực tổ chức và kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị. Với mô hình sản xuất truyền thống, AgriS từng đạt vị thế dẫn đầu ngành đường với khoảng 46% thị phần nội địa. Tuy nhiên, để đáp ứng mục tiêu đạt doanh thu 60.000 tỷ đồng và vốn hóa 2,7 tỷ USD vào năm 2030, chúng tôi cần một cấu trúc tăng trưởng rộng hơn.
Từ năm 2022, AgriS bước vào giai đoạn tái cấu trúc toàn diện mô hình tăng trưởng. Trọng tâm không còn nằm ở sản lượng. Trọng tâm nằm ở năng lực tổ chức chuỗi giá trị, kiểm soát dữ liệu, chuẩn hóa vận hành và kết nối thị trường toàn cầu. Tái định vị là tái cấu trúc năng lực cạnh tranh. Sức mạnh của doanh nghiệp được quyết định bởi chất lượng tài sản, dữ liệu, chuẩn vận hành, kỷ luật vốn và niềm tin thị trường.
Mô hình chuỗi giá trị thương mại tuần hoàn
AgriS đang triển khai Chuỗi giá trị thương mại tuần hoàn, tích hợp sản xuất, thương mại, AgTech, FoodTech, FinTech và ESG. Mô hình này tái cấu trúc cách nông nghiệp tạo giá trị ra sao?
Bà Đặng Huỳnh Ức My: Chuỗi giá trị nông nghiệp truyền thống thường vận hành theo từng khâu rời rạc. Giá trị dễ phân mảnh, chi phí phát sinh ở nhiều điểm, phụ phẩm chưa được khai thác đủ, dữ liệu chưa trở thành tài sản chung của chuỗi. AgriS thiết kế Chuỗi giá trị thương mại tuần hoàn theo cấu trúc “3 Trung tâm - 3 Dịch vụ - 1 Hệ thống”.
Mô hình 3 Trung tâm – Agriculture Center (AgriC - Trung tâm Nông nghiệp), Production Center (ProC - Trung tâm Sản xuất), Commercial Center (ComC - Trung tâm Thương mại) - thể hiện cụ thể cách AgriS tổ chức lại chuỗi giá trị. Ba trung tâm này kết nối với AgTech, FoodTech, FinTech trên nền tảng ESG để tạo một hệ sinh thái vận hành thống nhất. Trong cấu trúc mới, phụ phẩm bước vào chu kỳ giá trị mới, dữ liệu trở thành công cụ quản trị, thương mại kết nối vùng nguyên liệu với thị trường và tài chính. Doanh nghiệp tối đa hóa giá trị toàn chuỗi: giảm lãng phí, kiểm soát chất lượng, nâng truy xuất nguồn gốc và gia tăng khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
Ba cơ chế đóng góp cho nông nghiệp Việt Nam
NĐT: Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới tăng trưởng cao, AgriS xác định những cơ chế đóng góp nào để nâng cấp nông nghiệp Việt Nam từ lợi thế sản lượng sang năng suất, giá trị gia tăng và chuẩn mực vận hành?
Bà Đặng Huỳnh Ức My: Tăng trưởng hai con số không đến từ mở rộng sản lượng. Động lực tăng trưởng nằm ở dữ liệu, công nghệ, chế biến sâu và chất lượng quản trị. Với nông nghiệp, cuộc chuyển dịch lớn nhất nằm ở việc đưa ngành từ vai trò “trụ đỡ ổn định” thành ngành kinh tế tạo giá trị cao.
Chúng tôi xác định ba cơ chế đóng góp. Thứ nhất, nâng năng suất bằng dữ liệu. Khi vùng nguyên liệu được dữ liệu hóa, doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn giống, nước, phân bón, sâu bệnh, phát thải và rủi ro khí hậu. Thứ hai, gia tăng giá trị thông qua chế biến sâu và tổ chức lại chuỗi. Thứ ba, dẫn dắt dòng vốn bằng ESG, minh bạch dữ liệu và quản trị rủi ro. Ba cơ chế vận hành này khi được phối hợp nhuần nhuyễn bổ trợ cho nhau, tăng trưởng của doanh nghiệp sẽ được nhân rộng thành tăng trưởng ngành và đóng góp vào năng lực cạnh tranh quốc gia. Cửa thắng của nông nghiệp Việt Nam nằm ở năng lực kiểm soát nhiều lớp giá trị: vùng nguyên liệu, chế biến, thương mại, tiêu chuẩn, dữ liệu, vốn và đối tác quốc tế.
