Hành Trình Biến Cà Phê Thành Cây 'Thoát Nghèo' Ở Sơn La
Trong quá khứ, người dân tại các bản vùng cao Sơn La thường có thói quen xen canh cây cà phê với các loại cây truyền thống như sắn, ngô, lúa. Phương pháp canh tác này dẫn đến việc thu hoạch cà phê không đồng đều, với quả xanh và chín lẫn lộn, chất lượng sản phẩm chưa được chú trọng, và giá cả phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Thu nhập bấp bênh từ cây cà phê khiến nhiều hộ gia đình quyết định chặt bỏ để chuyển sang trồng các loại cây ăn quả như cam, bưởi, mận, xoài, nhãn.
Quyết Tâm Giữ Lại Nương Cà Phê Và Sự Ra Đời Của Hợp Tác Xã
Giữa bối cảnh đó, chị Cầm Thị Mòn, cư dân bản Mảy, xã Chiềng Chung cũ, cũng không tránh khỏi những suy tư. Tuy nhiên, sau một chuyến tham quan đến Đắk Lắk, chị chứng kiến người dân nơi đây có thu nhập ổn định và cao từ việc trồng cà phê, nhiều hộ đã thoát nghèo và vươn lên làm giàu. Điều này thôi thúc chị Mòn quyết định giữ lại nương cà phê của gia đình. Chị bắt đầu cải tạo đất, cắt tỉa cây cẩn thận, và chăm bón phân đúng theo chu kỳ sinh trưởng của cây.
Hành trình này không đơn độc khi vào năm 2020, chị Mòn đã vận động 14 thành viên khác trong xã để thành lập Hợp tác xã Ara-Tay Coffee. Tên gọi này là sự kết hợp giữa giống cà phê Arabica nổi tiếng của vùng Tây Bắc và từ "Tay", có nghĩa là "người Thái", thể hiện bản sắc dân tộc.
Đào Tạo Và Chuyển Đổi Phương Pháp Canh Tác
Nhờ sự hỗ trợ tích cực từ cấp ủy, chính quyền địa phương, Sở Nông nghiệp - Môi trường tỉnh Sơn La và tổ chức CARE, các thành viên của hợp tác xã đã được tập huấn kiến thức toàn diện. Từ kỹ thuật trồng trọt, chăm sóc, thu hái, bảo quản, đến quy trình rửa, phơi, rang xay và đóng gói cà phê, tất cả đều được hướng dẫn chi tiết. Với sự say mê học hỏi, họ nhận ra đây chính là cơ hội đổi đời cho bản thân và cộng đồng.
Chị Cầm Thị Mòn chia sẻ: "Chúng tôi không chỉ trồng cà phê, mà còn dành trọn trái tim và tâm huyết của những người làm vườn cho từng quả cà phê trên nương nhà. Chúng tôi muốn kể câu chuyện để mọi người khi thưởng thức cà phê không chỉ xem đây là một thức uống, mà còn là câu chuyện về tình yêu và sự chăm sóc tận tình."
Cam Kết Về Chất Lượng Và Mở Rộng Thị Trường
Ara-Tay Coffee cam kết mang đến những gói cà phê "tử tế đến từng hạt". Để thực hiện lời hứa này, các thành viên đã từ bỏ thói quen canh tác cũ, chuyển từ phương pháp "hái xô" sang "hái chọn", chỉ thu hoạch những quả chín đỏ nhất, đảm bảo độ đường và hương vị tối ưu. Việc áp dụng kinh nghiệm học hỏi và canh tác thân thiện với môi trường, không sử dụng hóa chất độc hại, không chỉ bảo vệ sức khỏe người trồng mà còn gìn giữ thiên nhiên tươi đẹp của vùng đất Mường Chanh.
Vùng đất này được thiên nhiên ưu đãi với khí hậu mát mẻ quanh năm, độ cao trên 1.000 mét so với mực nước biển, và sự chênh lệch nhiệt độ trong ngày lên đến hơn 10 độ C. Những điều kiện lý tưởng này góp phần tạo nên hương vị đặc biệt và độ ngon vượt trội cho cà phê Sơn La.
Thành Tựu Và Tầm Nhìn Tương Lai
Từ diện tích ban đầu khoảng 14 ha của 14 thành viên, tổng diện tích vùng nguyên liệu của hợp tác xã Ara-Tay Coffee đã mở rộng lên hơn 70 ha. Sản phẩm hiện được bao tiêu ổn định theo đơn đặt hàng từ khách hàng trong nước và bước đầu xuất khẩu sang thị trường Hàn Quốc và Nhật Bản. Trong vụ sản xuất năm 2025, hợp tác xã đạt khoảng 90 tấn cà phê quả tươi, tương đương với 7 tấn cà phê nhân xanh và các sản phẩm khác.
Thương hiệu cà phê bột Honey và Natural, cùng trà cascara làm từ vỏ quả cà phê, đã nhận được sự đón nhận tích cực từ người tiêu dùng và nhiều năm liền được công nhận là sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của tỉnh Sơn La. Ara-Tay Coffee, dù là "tân binh" trong ngành, đã dần khẳng định vị thế như một điểm sáng chuyên sản xuất cà phê Arabica chất lượng cao do người Thái trồng tại Sơn La.
Những "người kể câu chuyện về cà phê Sơn La" vẫn tiếp tục cần mẫn làm việc, không chỉ sản xuất cà phê mà còn vun đắp niềm tự hào dân tộc, hướng đến xây dựng một thương hiệu bền vững cho các thế hệ tương lai.
