Hội thảo quốc tế về tài trợ rủi ro khí hậu trong nông nghiệp khu vực ASEAN
Ngày 8/4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Đại sứ quán Đức tại Việt Nam, Ban Thư ký ASEAN cùng các đối tác tổ chức hội thảo quan trọng với chủ đề "Chào mừng 80 năm ngày HTX Việt Nam và chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về tài trợ rủi ro khí hậu trong nông nghiệp". Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam và khu vực ASEAN đang đối mặt với những thách thức chưa từng có từ biến đổi khí hậu và các rủi ro thiên tai ngày càng phức tạp.
Phát biểu của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng nhấn mạnh rằng nông nghiệp Việt Nam và khu vực ASEAN đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc. Ngành nông nghiệp hiện nay đồng thời chịu tác động của biến đổi khí hậu, rủi ro thiên tai, biến động thị trường và các tiêu chuẩn ngày càng cao từ thị trường quốc tế.
Theo Thứ trưởng Võ Văn Hưng, trong bối cảnh này, phát triển nông nghiệp không thể tiếp cận theo các chính sách đơn lẻ mà cần một cách tiếp cận hệ thống và tích hợp toàn diện. Một nền nông nghiệp hiện đại phải dựa trên các trụ cột liên kết chặt chẽ, bao gồm:
- Tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị
- Thị trường minh bạch và ổn định
- Khoa học công nghệ và chuyển đổi số mạnh mẽ
- Hệ thống tài chính nông nghiệp gắn với quản lý rủi ro hiệu quả
"Các công cụ như bảo hiểm nông nghiệp, tín dụng, tài chính xanh và dữ liệu khí hậu cần được thiết kế đồng bộ trong một hệ sinh thái chính sách", Thứ trưởng khẳng định. Ông cũng nhấn mạnh rằng tài trợ rủi ro khí hậu đã trở thành yêu cầu tất yếu nhằm bảo vệ sinh kế nông dân và thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu.
Vai trò quan trọng của hợp tác xã
Trong chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững, hợp tác xã được xác định là thiết chế quan trọng, đóng vai trò kết nối nông dân với thị trường, công nghệ và các dịch vụ tài chính. Thông qua mô hình hợp tác xã, năng lực quản trị rủi ro có thể được nâng cao ngay từ cơ sở, giúp nông dân chủ động hơn trong ứng phó với các biến động của thị trường và khí hậu.
Góc nhìn từ khu vực ASEAN
Ông Phạm Quang Minh - Vụ trưởng Ban Nông lâm nghiệp (FAFD), Ban Thư ký ASEAN, cho rằng nông nghiệp vẫn là "xương sống" của các nền kinh tế ASEAN, đóng góp đáng kể vào sinh kế nông thôn và đảm bảo an ninh lương thực cho toàn khu vực. Tuy nhiên, các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt đang ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và thu nhập của hàng triệu nông dân.
Theo ông Minh, việc ứng phó với rủi ro khí hậu không thể thực hiện riêng lẻ ở từng lĩnh vực mà cần cách tiếp cận liên ngành và mang tính khu vực. ASEAN đã và đang thúc đẩy nhiều sáng kiến trong nông nghiệp, trong đó tài chính rủi ro khí hậu được xem là công cụ quan trọng, giúp nông dân phục hồi sau các cú sốc và hướng tới phát triển bền vững.
Một số mô hình triển khai tại Indonesia, Thái Lan và Việt Nam, như bảo hiểm nông nghiệp và bảo hiểm tham số, bước đầu cho thấy hiệu quả khi có sự tham gia của khu vực tư nhân và các tổ chức tài chính. Tuy nhiên, theo ông Minh, đây vẫn là lĩnh vực phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bộ, ngành, đặc biệt là giữa nông nghiệp và tài chính.
Hợp tác quốc tế và kinh nghiệm từ Đức
Ông Jens Schmid-Kreye, Bí thư thứ nhất về Hợp tác phát triển, Đại sứ quán Đức tại Việt Nam, cho biết nông nghiệp hiện chiếm khoảng 10-12% GDP của khu vực ASEAN và đảm bảo sinh kế cho hơn 100 triệu người. Tuy nhiên, ngành này đang chịu tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, với các hiện tượng như lũ lụt, hạn hán và nước biển dâng gia tăng cả về tần suất và mức độ.
Ông cho rằng một trong những thách thức lớn hiện nay là nhiều sản phẩm tài chính còn phức tạp, khó tiếp cận đối với nông dân quy mô nhỏ. Vì vậy, cần phát triển các giải pháp tài chính có tính bao trùm, dễ tiếp cận và có khả năng mở rộng trên diện rộng.
Theo đại diện phía Đức, các công cụ như bảo hiểm tham số, tín dụng khí hậu cùng với việc ứng dụng công nghệ, dữ liệu viễn thám có thể góp phần nâng cao hiệu quả và tính minh bạch của hệ thống tài chính nông nghiệp. Đồng thời, cần tăng cường vai trò của quan hệ đối tác công - tư, trong đó Nhà nước tạo khung chính sách thuận lợi, còn khu vực tư nhân và các tổ chức tài chính tham gia cung cấp giải pháp thiết thực.
Hướng đi cho tương lai
Trong thời gian tới, ASEAN dự kiến tiếp tục thúc đẩy các sáng kiến về bảo hiểm và tái bảo hiểm nông nghiệp, đồng thời tăng cường chia sẻ dữ liệu, công nghệ và kinh nghiệm quản trị rủi ro giữa các quốc gia thành viên. Đại diện phía Đức cũng nhấn mạnh vai trò của hợp tác xã trong việc hỗ trợ nông dân tiếp cận tài chính, giảm chi phí giao dịch và nâng cao khả năng áp dụng các công cụ quản lý rủi ro.
Với kinh nghiệm phát triển hợp tác xã lâu năm, Đức sẵn sàng chia sẻ mô hình và hỗ trợ các quốc gia trong khu vực nâng cao năng lực vận hành, từ đó xây dựng hệ thống nông nghiệp bền vững hơn.
Trong khi nhiều nguồn lực và sáng kiến đã được triển khai, việc xây dựng một hệ thống tài chính nông nghiệp hiệu quả, có khả năng ứng phó với rủi ro khí hậu vẫn là thách thức lớn đối với cả khu vực. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa các quốc gia, các tổ chức quốc tế và khu vực tư nhân, đồng thời cần những giải pháp chính sách phù hợp với thực tiễn sản xuất của người nông dân.
