Định hướng chiến lược và thành tựu nổi bật của chương trình nông thôn mới
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, được triển khai từ năm 2010, đã tạo ra những chuyển biến sâu sắc và toàn diện trên nhiều lĩnh vực. Đây là chủ trương, định hướng chiến lược của Đảng, nhằm tạo động lực và nền tảng để xây dựng nông thôn hiện đại, giàu đẹp, bản sắc và bền vững. Bộ mặt nông thôn đã khởi sắc rõ rệt, với kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội được đầu tư đồng bộ. Sản xuất nông nghiệp từng bước chuyển đổi theo hướng hàng hóa, ứng dụng khoa học và công nghệ, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân.
Ninh Bình: Điển hình với sự tham gia tích cực của cộng đồng
Tại Ninh Bình, xây dựng nông thôn mới được xác định là nhiệm vụ trọng tâm và xuyên suốt trong phát triển kinh tế-xã hội. Tỉnh ủy đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, ban hành đồng bộ các cơ chế và chính sách. Các cấp ủy và chính quyền được yêu cầu xây dựng nghị quyết, kế hoạch cụ thể, tổ chức thực hiện nghiêm túc các tiêu chí nông thôn mới nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu theo lộ trình đề ra.
Đến nay, tất cả 97 xã trong tỉnh đã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có 65 xã đạt chuẩn nâng cao và 4 xã đạt chuẩn kiểu mẫu. Một điểm nổi bật là tỉnh không trông chờ hoàn toàn vào ngân sách nhà nước, mà phát huy mạnh mẽ nguồn lực từ nhân dân. Trong giai đoạn 2020-2025, người dân đã hiến hơn 1,5 triệu mét vuông đất, đóng góp gần 650 tỷ đồng và hơn 590.000 ngày công lao động, cùng hàng chục tỷ đồng giá trị tài sản để tham gia xây dựng hạ tầng nông thôn hiện đại.
Theo nhận định của lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình, tỉnh luôn nằm trong nhóm đầu cả nước về xây dựng nông thôn mới. Nông nghiệp đang chuyển mạnh theo hướng sinh thái, hữu cơ, đa giá trị và gắn với phát triển du lịch. Kinh tế hợp tác và kinh tế tư nhân trong nông nghiệp tiếp tục phát triển, đời sống nhân dân và chất lượng sống của người dân nông thôn ngày càng tiệm cận khu vực đô thị.
Quảng Ninh: Đầu tư mạnh mẽ và hướng tới nông nghiệp xanh
Nhiều địa phương trong cả nước cũng chủ động tạo đột phá trong xây dựng nông thôn mới, điển hình là Quảng Ninh. Cấp ủy và chính quyền các cấp xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, đồng thời là giải pháp chiến lược nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn. Với cách làm bài bản và đồng bộ, tỉnh đã huy động hiệu quả nguồn lực từ ngân sách, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư.
Tổng vốn đầu tư trong giai đoạn 2021-2025 đạt hơn 146.000 tỷ đồng. Nguồn lực được tập trung ưu tiên phát triển hạ tầng nông thôn hiện đại, bao gồm giao thông, điện, nước sạch, thông tin truyền thông, thiết kế văn hóa và thể thao. Quảng Ninh định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, sinh thái, ứng dụng mạnh mẽ khoa học-công nghệ và chuyển đổi số, từng bước hình thành mô hình “nông nghiệp xanh, nông thôn thông minh, nông dân hạnh phúc”.
Vai trò chủ thể của người dân và tầm nhìn dài hạn
Thực tiễn cho thấy, khi người dân thật sự trở thành chủ thể, xây dựng nông thôn mới không còn là phong trào mang tính vận động mà trở thành nhu cầu tự thân, xuất phát từ lợi ích thiết thực của mỗi gia đình và cộng đồng. Ở cấp cơ sở, những kết quả đạt được càng thể hiện rõ vai trò chủ thể của nhân dân và sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của cấp ủy, chính quyền.
Tại xã Hải Thịnh, Bí thư Đảng ủy xã Trần Minh Đăng chia sẻ, hiện tại toàn bộ 39 xóm, tổ dân phố trong xã đã cơ bản đạt và đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Hạ tầng kinh tế-xã hội được đầu tư đồng bộ, từ điện, đường, trường, trạm đến nhà văn hóa và khu thể thao. Không gian nông thôn ngày càng tiệm cận tiêu chí đô thị văn minh, là nền tảng để địa phương tiếp tục hướng tới mục tiêu xây dựng nông thôn mới hiện đại, bản sắc và bền vững.
Nhiều địa phương trong tỉnh Quảng Ninh đã có cách làm sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tiễn. Với lợi thế đặc thù về biển đảo, xã Vĩnh Thực xác định phát triển du lịch và kinh tế biển là hướng đi trọng tâm nhằm tạo đột phá trong phát triển kinh tế-xã hội và nâng cao thu nhập cho người dân. Đồng chí Trần Quốc Nam, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã cho biết, cùng với phát triển du lịch, xã tập trung thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng xanh, sinh thái, gắn bảo vệ môi trường và khai thác bền vững nguồn lợi thủy sản.
Mục tiêu là xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu giàu bản sắc văn hóa và bảo tồn hệ sinh thái biển, đảo. Tại Kết luận số 219-KL/TW ngày 26/11/2025 về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW, khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Bộ Chính trị yêu cầu xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, bền vững và thích ứng linh hoạt với bối cảnh mới, khẳng định tầm quan trọng của chiến lược này trong phát triển đất nước.
