Chương trình Nông thôn mới đạt thành tựu ấn tượng sau hơn một thập kỷ triển khai
Theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) sau hơn 10 năm thực hiện đã ghi nhận những kết quả hết sức tích cực. Tính đến thời điểm tháng 6/2025, trước khi chính thức chuyển sang mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, cả nước đã có 6.084 trên tổng số 7.669 xã đạt chuẩn nông thôn mới, tương đương với tỷ lệ ấn tượng 79,3%.
Những con số biết nói về thành tựu nông thôn mới
Không dừng lại ở mức đạt chuẩn cơ bản, chương trình còn ghi nhận những bước tiến vượt bậc khi hơn 42% số xã đã đạt chuẩn NTM nâng cao và trên 12% số xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu. Nhiều địa phương trên khắp cả nước đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới, góp phần cải thiện rõ rệt diện mạo nông thôn và nâng cao chất lượng đời sống của người dân.
Việc xây dựng dự thảo Quyết định mới được thực hiện theo trình tự, thủ tục rút gọn nhưng vẫn đảm bảo bám sát các chủ trương lớn của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Đồng thời, dự thảo cũng đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh mới khi tổ chức chính quyền địa phương chuyển sang mô hình hai cấp.
Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu điều chỉnh quy định
Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn phát triển mới 2026-2030, bối cảnh đã thay đổi đáng kể và đặt ra nhiều yêu cầu mới. Các quyết định của giai đoạn 2021-2025 đã hết thời hạn thực hiện và nhiều nội dung không còn phù hợp với thực tế hiện nay.
Việc sắp xếp lại đơn vị hành chính với việc không còn cấp huyện, cùng với sự khác biệt về trình độ phát triển giữa các vùng miền đòi hỏi phải có sự điều chỉnh quy định xét công nhận nông thôn mới theo hướng phù hợp, linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo tính chặt chẽ và thực chất.
Dự thảo Quyết định mới: Hành lang pháp lý cho giai đoạn phát triển tiếp theo
Dự thảo Quyết định được xây dựng nhằm tạo hành lang pháp lý thống nhất để các địa phương triển khai công tác đánh giá, công nhận nông thôn mới trong giai đoạn mới. Đồng thời, văn bản này hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng các tiêu chí, từ đó phát triển nông thôn hiện đại và bền vững.
Cấu trúc và nội dung chính của dự thảo
Về mặt nội dung cơ bản, dự thảo Quyết định quy định rõ:
- Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng đối với cấp xã và cấp tỉnh trên toàn quốc
- Nguyên tắc thực hiện đảm bảo công khai, minh bạch, khách quan và đúng quy định pháp luật
Dự thảo được bố cục thành 4 chương với 16 điều, tập trung vào các nhóm nội dung chính:
- Quy định chung
- Trình tự, thủ tục xét công nhận và công bố
- Trình tự, thủ tục thu hồi quyết định công nhận
- Tổ chức thực hiện
Quy trình xét công nhận được chi tiết hóa
Đối với quy trình xét công nhận xã đạt chuẩn NTM và NTM hiện đại, dự thảo quy định cụ thể theo các bước:
- Tự đánh giá của địa phương
- Thẩm tra của các sở, ngành liên quan
- Tổ chức thẩm định chuyên sâu
- Lấy ý kiến hài lòng của người dân
- Hoàn thiện hồ sơ và tiến hành công nhận, công bố kết quả
Đối với cấp tỉnh, quy trình được bổ sung thêm bước lấy ý kiến các bộ, ngành trung ương và tổ chức đoàn công tác liên ngành kiểm tra thực tế tại địa phương.
Cơ chế thu hồi quyết định công nhận
Về việc thu hồi quyết định công nhận, dự thảo quy định rõ điều kiện, căn cứ và trình tự thực hiện. Một điểm mới đáng chú ý là việc bổ sung yêu cầu đánh giá sau ít nhất 24 tháng kể từ khi được công nhận. Đồng thời, dự thảo cũng cho phép địa phương có thời gian khắc phục những tồn tại trước khi xem xét việc thu hồi quyết định.
Những đổi mới quan trọng trong dự thảo Quyết định
Ứng dụng công nghệ và tinh gọn thủ tục
Dự thảo quy định cụ thể về hồ sơ theo hướng tinh gọn, linh hoạt, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin. Các địa phương sẽ được phép nộp hồ sơ qua hệ thống điện tử, giúp giảm đáng kể chi phí và thời gian thực hiện các thủ tục hành chính.
Phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp
Một điểm mới đáng chú ý khác là việc lược bỏ hoàn toàn cấp huyện trong toàn bộ quy định, phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp đang được triển khai. Đồng thời, dự thảo tăng cường vai trò của cấp tỉnh và các sở, ngành trong công tác thẩm tra, thẩm định.
Điều chỉnh tiêu chí và nhấn mạnh hậu kiểm
Quy định về điều kiện công nhận cũng được điều chỉnh hợp lý, loại bỏ một số tiêu chí trùng lặp không cần thiết, đảm bảo sự thống nhất với Bộ tiêu chí quốc gia giai đoạn 2026-2030.
Đặc biệt, dự thảo nhấn mạnh yêu cầu hậu kiểm, duy trì và nâng cao chất lượng sau khi đã được công nhận. Trách nhiệm cụ thể của các bộ, ngành và địa phương được gắn kết chặt chẽ nhằm đảm bảo kết quả xây dựng nông thôn mới thực chất và bền vững theo thời gian.
Lộ trình ban hành dự thảo
Theo Quyết định số 125 ngày 16/01/2026 của Thủ tướng Chính phủ về ban hành Chương trình công tác năm 2026 của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, dự thảo Quyết định này sẽ được trình Thủ tướng Chính phủ xem xét và ban hành trong tháng 4/2026. Đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc tiếp tục thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn phát triển mới 2026-2030.
