Sứa Biển Hà Tĩnh: Hành Trình 'Lột Xác' Thành Đặc Sản OCOP Vươn Ra Thị Trường
Vào mùa sứa biển từ tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch, những khoang thuyền của ngư dân Hà Tĩnh lại đầy ắp sứa tươi rói. Ngay lập tức, sản vật này được vận chuyển đến cơ sở sứa ép Mai Dung tại xã Đồng Tiến để trải qua hành trình chế biến công phu, biến từ nguyên liệu thô thành sản phẩm có giá trị cao, sẵn sàng tung ra thị trường.
Từ Ý Tưởng Đến Hiện Thực: Khởi Nguồn Của Một Nghề Mới
Ông Nguyễn Đình Dung, chủ cơ sở, chia sẻ rằng trước đây, sứa biển chỉ được bán thô với giá trị kinh tế thấp, khiến ngư dân không mấy mặn mà. "Ngày xưa, sứa nhiều lắm, bắt về ăn không hết. Tôi nghĩ tại sao không tìm cách bảo quản và chế biến để tiêu thụ quanh năm, đặc biệt trong dịp lễ Tết", ông Dung kể lại. Năm 2008, ông đã lặn lội ra các tỉnh phía Bắc để học nghề chế biến sứa, và chỉ vài tháng sau, mở xưởng đầu tiên, mở ra hướng đi mới cho sản vật địa phương.
Quy Trình Chế Biến: Một Cuộc Khổ Luyện Tinh Tế
Quy trình làm sứa được ví như một cuộc khổ luyện, đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm. Đầu tiên, sứa được đưa vào máy quay ly tâm liên tục trong 8 giờ để loại bỏ hoàn toàn nhớt và tạp chất. Sau đó, chúng được ngâm trong muối tinh để săn chắc, rồi trải qua quy trình ngâm nước sôi để nguội khép kín. Cuối cùng, sứa đạt chuẩn được đóng hũ hoặc hút chân không, kết hợp với nước dùng gia vị từ ớt, tỏi.
Ông Dung nhấn mạnh: "Công đoạn khó nhất không nằm ở máy móc mà ở sự nhạy bén của người thợ. Sứa ngâm từ 8-10 ngày mới chín. Chỉ cần sai lệch nhỏ là hỏng cả mẻ. Lượng muối cũng phải chuẩn xác để giữ độ giòn và khử mùi tanh".
Phát Triển Bền Vững: Thành Lập Tổ Hợp Tác Và Đạt Chuẩn OCOP
Năm 2013, ông Dung cùng bạn bè thành lập Tổ hợp tác sứa ép Mai Dung, đầu tư hàng tỷ đồng vào nhà xưởng và máy móc. Điều này giúp nghề chế biến sứa duy trì quanh năm, thay vì chỉ theo mùa. Đến năm 2020, sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao, nâng tầm giá trị và mở rộng thị trường.
Sản lượng tăng từ 50-70 tấn/năm lên 100-120 tấn/năm, tiêu thụ toàn quốc. Tổ hợp tác tạo việc làm ổn định cho 20 lao động, tăng lên 35-40 người vào mùa cao điểm, đồng thời thu mua nguyên liệu từ 30-40 thuyền đánh bắt địa phương. Thu nhập bình quân đạt 8-10 triệu đồng/tháng, cao hơn trong mùa vụ.
Vươn Xa Thị Trường: Từ Nội Địa Đến Quốc Tế
Không dừng lại ở thị trường nội địa, ông Dung đã chuẩn hóa quy trình, nâng cấp cơ sở vật chất để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. "Trước đây, sứa ép chủ yếu bán ở chợ, giờ đã có mặt tại siêu thị và bắt đầu xuất khẩu", ông phấn khởi cho biết. Theo lãnh đạo xã Đồng Tiến, mỗi thuyền đánh bắt trung bình 5-10 tấn sứa, doanh thu 4-10 triệu đồng, lãi ròng khoảng 55-60% sau khi trừ chi phí.
Các cơ sở chế biến sứa tại Hà Tĩnh không chỉ nâng cao giá trị nguồn lợi biển mà còn góp phần tạo sinh kế ổn định, thúc đẩy kinh tế cộng đồng vùng biển. Việc duy trì thương hiệu OCOP và hướng ra thị trường quốc tế thể hiện sự linh hoạt và nỗ lực đổi mới của người dân nơi đây trong hành trình xây dựng sản phẩm đặc trưng quê hương.
