Thị trường đang chứng kiến làn sóng tăng lãi suất huy động thông qua các chương trình ưu đãi, thỏa thuận riêng và phát hành trái phiếu với mức lãi suất lên tới 9-9,7%/năm. Theo các chuyên gia, nếu xu hướng này kéo dài, chi phí vốn của ngân hàng sẽ tăng mạnh, kéo theo áp lực lên lãi suất cho vay và tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sự ổn định của hệ thống tài chính.
Lãi suất huy động và trái phiếu cùng tăng
Thị trường tiền gửi đang ghi nhận những dấu hiệu "nóng" lên khi một số ngân hàng quy mô nhỏ âm thầm nâng lãi suất huy động thông qua các chương trình ưu đãi hoặc thỏa thuận ngoài biểu niêm yết. Theo khảo sát, có ngân hàng áp dụng mức lãi suất lên tới 9%/năm ngay từ kỳ hạn 6 tháng. Với kỳ hạn 12 tháng, lãi suất thực tế tại một số nơi đã lên 9,2-9,3%/năm. Trong khi đó, một số nhà băng công khai chương trình ưu đãi trong tháng 7 như SeABank với mức cao nhất 8,55%/năm, hay ngân hàng số Cake by VPBank lên tới 8,9%/năm ở một số kỳ hạn.
Không chỉ kênh tiền gửi, thị trường trái phiếu ngân hàng cũng chứng kiến làn sóng tăng lãi suất huy động vốn trong nửa cuối tháng 6. Nhiều ngân hàng phát hành trái phiếu với mức lãi suất cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Đáng chú ý, Vietbank dẫn đầu khi chào lãi suất 9,7%/năm cho hai lô trái phiếu có tổng giá trị 1.500 tỷ đồng. Ngân hàng Bảo Việt cũng phát hành thành công 2.000 tỷ đồng trái phiếu với lãi suất 9,63%/năm. Trong khi đó, nhóm ngân hàng có quy mô lớn hơn như MB, VPBank hay LPBank cũng chấp nhận mức lãi suất 8,6-8,7%/năm để hút vốn qua kênh trái phiếu.
Chuyên gia cảnh báo rủi ro méo mó cấu trúc lãi suất
Trao đổi với PV Tiền Phong, PGS.TS. Nguyễn Văn Phương - Giảng viên Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, trong điều kiện bình thường, lãi suất kỳ hạn dài phải cao hơn kỳ hạn ngắn để bù đắp việc người gửi tiền chấp nhận "khóa" dòng vốn trong thời gian dài. Tuy nhiên, khi lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6 tháng được đẩy lên 9-10%/năm, lãi suất cho vay dài hạn không tăng tương ứng, cấu trúc lãi suất bắt đầu xuất hiện sự méo mó.
Theo PGS, TS. Nguyễn Văn Phương, một hệ quả đáng lưu ý là tâm lý người gửi tiền sẽ trở nên nhạy cảm hơn với lãi suất. Điều này có thể dẫn đến dịch chuyển dòng tiền giữa các ngân hàng, gây bất ổn thanh khoản cục bộ.
Giải pháp: Minh bạch và kỷ luật thị trường
Để tránh cuộc đua lãi suất vượt khỏi tầm kiểm soát, ông Phương cho rằng trước hết cần minh bạch hóa lãi suất huy động thực tế. Cơ quan quản lý không chỉ theo dõi biểu lãi suất niêm yết mà cần nắm được toàn bộ các khoản ưu đãi, quà tặng hay thỏa thuận ngoài để đánh giá đúng mặt bằng lãi suất trên thị trường. Bên cạnh đó, cần tăng cường kỷ luật thị trường. Những ngân hàng huy động vốn với mức lãi suất bất thường, cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung cần được giám sát chặt chẽ hơn.
Đối với kênh trái phiếu ngân hàng, chuyên gia cũng kiến nghị hoàn thiện khung pháp lý theo hướng phân loại rõ mức độ rủi ro của từng loại trái phiếu, tăng cường công bố thông tin và khuyến khích xếp hạng tín nhiệm để nhà đầu tư hiểu rõ sản phẩm mình mua thay vì chỉ nhìn vào mức lãi suất hấp dẫn.
Ngân hàng Nhà nước cam kết ổn định mặt bằng lãi suất
Về phía cơ quan quản lý, tại cuộc họp báo mới đây, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cho biết, trong 6 tháng đầu năm, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp, qua đó hỗ trợ nền kinh tế. Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các tổ chức tín dụng triển khai các giải pháp ổn định mặt bằng lãi suất, tiếp tục công khai lãi suất cho vay trên website để khách hàng thuận tiện tham khảo.
Thông tư 25/2026 vừa được ban hành cho phép các ngân hàng thương mại bổ sung 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào hệ số dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR), qua đó hỗ trợ thanh khoản và tăng tính an toàn của hệ thống. Theo lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước, nếu cần thiết, cơ quan điều hành sẽ tiếp tục nghiên cứu các giải pháp phù hợp nhằm đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng, đồng thời giữ mặt bằng lãi suất huy động ở mức hợp lý trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng được dự báo sẽ tăng tốc trong nửa cuối năm.
