Lạm phát Mỹ bùng nổ tháng 3/2026 do ảnh hưởng từ xung đột Iran
Theo báo cáo mới nhất từ Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố ngày 10/4, giá tiêu dùng tại Hoa Kỳ đã tăng mạnh trong tháng 3/2026, chủ yếu do cuộc xung đột với Iran đẩy chi phí năng lượng tăng vọt. Sự gia tăng này khiến Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) càng xa rời mục tiêu kiểm soát lạm phát, mặc dù lạm phát cơ bản vẫn duy trì ở mức tương đối ổn định.
Chi tiết số liệu CPI và tác động từ năng lượng
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ đã tăng 0,9% trong tháng 3/2026 sau khi điều chỉnh theo mùa, đưa tỷ lệ lạm phát hàng năm lên 3,3%. Con số này chủ yếu được thúc đẩy bởi chi phí năng lượng tăng 10,9%, phù hợp với dự báo trước đó của Dow Jones. Đây là mức lạm phát cao nhất kể từ tháng 4/2024 và tăng đáng kể so với mức 2,4% ghi nhận trong tháng 2.
Tuy nhiên, khi loại trừ các yếu tố biến động như thực phẩm và năng lượng, lạm phát cơ bản chỉ tăng 0,2% trong tháng và 2,6% so với cùng kỳ năm trước. Cả hai con số này đều thấp hơn dự báo khoảng 0,1 điểm phần trăm, cho thấy áp lực lạm phát nền vẫn được kiểm soát chặt chẽ. Thậm chí, một số lĩnh vực còn ghi nhận mức giá giảm, bao gồm chăm sóc y tế, dịch vụ cá nhân và ô-tô đã qua sử dụng.
Nguyên nhân chính từ xung đột Iran và phản ứng của Fed
Theo phân tích từ BLS, xung đột với Iran là yếu tố chính chi phối số liệu lạm phát trong tháng, khi giá xăng tăng vọt 21,2%, chiếm gần ba phần tư mức tăng của CPI. Tuy nhiên, giá năng lượng đã bắt đầu hạ nhiệt trong tháng 4 sau khi Mỹ và Iran đạt được lệnh ngừng bắn, tạo ra một trạng thái hòa bình mong manh cho cuộc xung đột bắt đầu từ cuối tháng 2.
Nhờ sự ổn định này, Fed có thể "bỏ qua" mức tăng đột biến trong tháng 3 và tập trung nhiều hơn vào xu hướng lạm phát cơ bản - vốn vẫn cao hơn mục tiêu trong suốt 5 năm qua. Hiện tại, thị trường gần như không kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất trong phần còn lại của năm 2026, dù tại cuộc họp tháng 3, các quan chức Fed đã nghiêng về khả năng giảm 0,25 điểm phần trăm, nhưng thời điểm cụ thể vẫn rất chưa chắc chắn.
Phản ứng thị trường và nhận định từ chuyên gia
Phản ứng ban đầu của thị trường khá hạn chế: hợp đồng tương lai chứng khoán tăng nhẹ, trong khi lợi suất trái phiếu biến động trái chiều. Alexandra Wilson-Elizondo, Đồng Giám đốc đầu tư toàn cầu mảng giải pháp đa tài sản tại Goldman Sachs Asset Management, nhận định rằng số liệu hôm nay giúp Fed có thêm thời gian, nhưng thử thách thực sự vẫn còn ở phía trước.
Các nhà hoạch định chính sách đặc biệt chú ý đến giá dịch vụ như một chỉ báo quan trọng của lạm phát cơ bản, loại trừ tác động từ thuế quan và chiến tranh. Giá dịch vụ (không bao gồm năng lượng) tăng 0,2% trong tháng và tăng 3% so với cùng kỳ năm trước. Tương tự, chi phí nhà ở tăng 0,3% theo tháng và 3% theo năm - đây là mức thấp nhất kể từ tháng 8/2021.
Biến động giá trong các lĩnh vực cụ thể
Giá thực phẩm không thay đổi trong tháng và tăng 2,7% so với cùng kỳ năm trước, trong đó thực phẩm tiêu dùng tại nhà giảm 0,2%. Cụ thể, giá thịt giảm 0,6%, giá trứng giảm thêm 3,4% và đã giảm tới 44,7% trong một năm qua. Giá xe mới chỉ tăng nhẹ 0,1%.
Tuy nhiên, vẫn có những dấu hiệu ảnh hưởng từ thuế quan và chiến tranh: giá vé máy bay tăng 2,7% và giá quần áo tăng 1%. Đà tăng mạnh của CPI đã khiến thu nhập thực tế của người lao động giảm 0,6% trong tháng, do thu nhập theo giờ trung bình chỉ tăng 0,2%. Trong vòng 12 tháng, thu nhập thực theo giờ chỉ tăng 0,3%, phản ánh áp lực từ lạm phát cao.
