Người Mỹ chìm trong nợ khi đổi xe cũ
Doug Horner, chủ đại lý Mercedes-Benz tại phía đông bắc Ohio, không còn lạ lẫm với cảnh khách hàng mang xe cũ đến đổi, nhưng giá trị chiếc xe thấp hơn cả khoản nợ ngân hàng. Tuy nhiên, một trường hợp gần đây khiến ông giật mình: một khách hàng muốn đổi chiếc Ford F-150 Lightning lấy Mercedes GLE Coupe, nhưng chiếc xe tải còn nợ 87.000 USD (khoảng 2,2 tỷ đồng), trong khi Horner định giá chỉ 47.000 USD. Khoản chênh lệch 40.000 USD là dấu hiệu đáng báo động cho một xu hướng đang lan rộng.
"Đây là cuộc chiến mà chúng tôi phải đối mặt mỗi ngày", Horner chia sẻ. Ngày càng nhiều người Mỹ khi đổi xe cũ lấy xe mới phải đối mặt với thực tế phũ phàng: chiếc xe của họ không đáng giá bằng số tiền đang nợ. Theo Edmunds, khoảng 30% người vay trong quý 1 năm nay rơi vào tình trạng vốn chủ sở hữu âm (negative equity). Trung bình, họ gánh khoản nợ cũ 7.200 USD trước khi bắt đầu khoản vay mới, tăng 42% so với 5 năm trước.
Nguy cơ vòng xoáy nợ nần
Jessica Caldwell, trưởng bộ phận phân tích tại Edmunds, nhận định: "Con số này càng cao, khả năng người dân không bao giờ thoát khỏi vòng xoáy nợ nần càng lớn". Tình trạng âm vốn chiếm khoảng 1/3 giao dịch đổi xe tại Mỹ vốn là điều bình thường, nhưng mức thâm hụt đã tăng vọt khi người tiêu dùng tìm cách đẩy đi những chiếc xe mua với giá cắt cổ thời đại dịch. Thị trường ô tô vốn chịu áp lực từ giá xe đắt đỏ và lãi suất leo thang, nay lại thêm gánh nặng này.
Để giảm chi phí hàng tháng, người mua kéo dài thời hạn vay. Kỳ hạn vay trung bình cho xe mới trong quý 1 là 70 tháng, với mức thanh toán hàng tháng 1.000 USD, thậm chí kéo dài trên 8 năm. Việc "cuộn" khoản nợ âm từ xe cũ vào khoản vay mới chỉ khiến nợ chồng nợ, đẩy người tiêu dùng vào thế kẹt tài chính nghiêm trọng hơn.
Nguồn gốc từ khủng hoảng chất bán dẫn
Tình trạng hiện tại bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng chất bán dẫn thời đại dịch, gây khan hiếm xe mới. Giá xe tăng vọt, và người mua sẵn lòng chi trả mức giá cao ngất ngưởng. Eric Frehsée, chủ tịch Tamaroff Group tại Detroit, thẳng thắn: "Trong kỷ nguyên Covid, rất nhiều đại lý đã hét giá quá mức. Giờ đây, khi những chiếc xe đó quay lại thị trường, hệ quả tất yếu là những khoản nợ âm khổng lồ".
Năm 2026, những người mua bị âm vốn phải vay trung bình gần 56.000 USD cho xe mới, cao hơn 12.000 USD so với người mua thông thường. Mức thanh toán trung bình hàng tháng là 932 USD, cao nhất từng được ghi nhận. Bức tranh kinh tế thể hiện sự phân hóa hình chữ K rõ rệt.
Nguy cơ tịch thu xe gia tăng
Theo nghiên cứu năm 2024 từ Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng (CFPB), người cộng dồn nợ cũ vào khoản vay mới có nguy cơ bị tịch thu xe trong vòng hai năm cao gấp đôi so với người có thặng dư khi đổi xe. Tỷ lệ nợ quá hạn dẫn đến tịch thu xe đang tăng dần. Theo Cox Automotive, tỷ lệ vỡ nợ vay mua ô tô vào tháng 3 đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2010.
Bà Caldwell dự báo tình trạng âm vốn nặng nề sẽ còn kéo dài: "Người tiêu dùng đã phải mua xe với giá quá cao trong bối cảnh lãi suất tăng. Tôi không nghĩ mức nợ này sẽ sớm hạ nhiệt".
Theo: WSJ Vũ Anh
