Trong bốn tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của Việt Nam đạt 168,53 tỷ USD, tăng 19,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, nhập khẩu tăng mạnh 28,7%, đạt 175,64 tỷ USD, dẫn đến cán cân thương mại ghi nhận mức nhập siêu 7,11 tỷ USD. Con số này đảo chiều so với mức xuất siêu 4,3 tỷ USD của cùng kỳ năm 2025.
Nhập siêu – Tín hiệu tích cực cho nền kinh tế
Trong bối cảnh hoạt động đầu tư vào bất động sản và chứng khoán có dấu hiệu chững lại, cùng với giá vàng trong nước giảm nhờ các động thái quyết liệt từ Chính phủ, việc quay trở lại nhập siêu được nhiều chuyên gia đánh giá là tín hiệu tích cực. Điều này phản ánh nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu và thiết bị tăng mạnh, phục vụ cho hoạt động sản xuất và xuất khẩu.
Cụ thể, kim ngạch nhập khẩu xăng dầu tăng 36,2% về lượng và tăng tới 105,5% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Nhập khẩu khí đốt hóa lỏng tăng 19,9%, máy tính, điện tử và linh kiện tăng 52,3%, và các sản phẩm từ sắt thép cũng tăng 26,3%.
Cơ cấu nhập khẩu tập trung vào tư liệu sản xuất
Phân tích cơ cấu nhập khẩu, Tiến sĩ Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, chỉ ra rằng nhóm hàng tư liệu sản xuất ước đạt 165,37 tỷ USD, chiếm tới 94,2% tổng kim ngạch nhập khẩu. Trong đó, nhóm hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng chiếm 54,8%, nhóm hàng nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 39,4%, trong khi nhóm hàng vật phẩm tiêu dùng chỉ chiếm khoảng 5,8%. Hiện tượng nhập khẩu nguyên vật liệu trước được xem là bước đệm để tạo đà cho xuất khẩu trong các quý tiếp theo.
Phục hồi kinh tế thúc đẩy sản xuất
Nền kinh tế phục hồi mạnh mẽ, với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) quý I/2026 ước tăng 7,83%, đã thúc đẩy các doanh nghiệp chủ động tăng mua sắm để chuẩn bị cho chu kỳ sản xuất mới. Nhóm phân tích của Công ty Chứng khoán SSI cho rằng con số nhập siêu 7,11 tỷ USD không nên bị nhìn nhận theo hướng tiêu cực. Mặc dù điều này có thể làm cán cân thương mại nghiêng về phía nhập khẩu trong ngắn hạn, nhưng việc Việt Nam ghi nhận nhập siêu trong bốn tháng đầu năm 2026 cho thấy sự tăng tốc ở đầu vào sản xuất, kỳ vọng mở rộng sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp. Điều này tạo nền tảng cho tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ hơn trong những giai đoạn tới.
Gần 94% mức tăng nhập khẩu đến từ hàng hóa tư liệu sản xuất và nguyên vật liệu trung gian, phù hợp với bối cảnh đầu tư mạnh và mở rộng năng lực sản xuất, thay vì phản ánh sự suy yếu về năng lực cạnh tranh.
Thị trường hàng hóa sôi động
Trong quý I/2026, thị trường hàng hóa toàn cầu liên tục biến động dưới tác động của địa chính trị, chính sách tiền tệ và thời tiết cực đoan tại nhiều khu vực sản xuất. Dòng tiền đầu tư trên thị trường giao dịch hàng hóa Việt Nam duy trì mạnh mẽ, kéo theo sự gia tăng thanh khoản, sự dịch chuyển rõ nét giữa các nhóm hàng hóa và cuộc cạnh tranh ngày càng sôi động giữa các thành viên kinh doanh.
Theo thống kê từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam, khối lượng giao dịch toàn thị trường trong quý I/2026 đã tăng gần 60% so với quý trước và tăng hơn 140% so với cùng kỳ năm ngoái. Diễn biến này phản ánh sự trở lại rõ nét của dòng tiền đầu tư tại Việt Nam trong bối cảnh thị trường hàng hóa thế giới liên tục biến động mạnh về giá.
Niềm tin của nhà đầu tư
Kết quả tích cực này phản ánh hiệu quả thực tiễn từ quá trình cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư và kinh doanh tại Việt Nam thời gian qua, với hàng loạt chính sách pháp luật được thông qua nhằm tháo gỡ các “nút thắt” về cấu trúc và thực thi. Đây cũng là minh chứng rõ nét về niềm tin của nhà đầu tư vào một nền kinh tế không chỉ dựa vào đầu tư công mà còn khai thác hiệu quả lợi thế từ các yếu tố sản xuất bền vững.
Minh Phương
