Theo Ủy ban Cạnh tranh quốc gia, trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, việc mua sắm trực tuyến đã trở nên ngày càng thuận tiện và phổ biến, thu hút hàng triệu người tiêu dùng mỗi ngày. Tuy nhiên, bên cạnh mức giá hiển thị ban đầu hấp dẫn, người tiêu dùng có thể phải chi trả thêm nhiều khoản chi phí khác trong quá trình hoàn tất giao dịch, dẫn đến tổng số tiền thanh toán thực tế cao hơn đáng kể so với dự kiến ban đầu.
Những chi phí ẩn phía sau mức giá ban đầu 300.000 đồng
Những khoản chi phí này, nếu không được thể hiện đầy đủ và rõ ràng ngay từ đầu, có thể làm thay đổi đáng kể tổng chi phí thực tế mà người tiêu dùng phải thanh toán, gây ra sự bất ngờ và thất vọng. Đơn cử, mức giá hiển thị ban đầu thường chưa bao gồm các khoản chi phí bổ sung quan trọng. Trong trường hợp này, giá sản phẩm được công bố ở bước đầu chỉ là một phần nhỏ của chi phí tổng thể, trong khi các khoản như phí vận chuyển, phụ phí dịch vụ hoặc chi phí liên quan khác chỉ được hiển thị ở các bước tiếp theo của quá trình thanh toán, khi người tiêu dùng đã gần như quyết định mua hàng.
Ví dụ cụ thể về chi phí tăng thêm
Ví dụ, một sản phẩm được quảng cáo với giá 300.000 đồng, tuy nhiên khi hoàn tất đơn hàng, người tiêu dùng phải trả thêm 30.000 đồng phí vận chuyển và 10.000 đồng phụ phí, nâng tổng chi phí thực tế lên 340.000 đồng. Điều này cho thấy quyết định mua hàng ban đầu có thể được hình thành trên cơ sở thông tin chưa đầy đủ, dẫn đến nhận thức sai lệch về giá trị thực của sản phẩm.
Người tiêu dùng cần cảnh giác với điều kiện áp dụng giá
Cùng với đó, mức giá hiển thị thường gắn với các điều kiện áp dụng cụ thể, có thể làm tăng chi phí nếu không đáp ứng. Trong nhiều trường hợp, mức giá hấp dẫn chỉ đạt được khi người tiêu dùng đáp ứng đồng thời một số điều kiện nhất định, như sử dụng mã giảm giá, lựa chọn phương thức thanh toán cụ thể hoặc đạt ngưỡng giá trị đơn hàng tối thiểu. Nếu các điều kiện này không được thể hiện rõ ràng ngay từ đầu, người tiêu dùng có thể hiểu nhầm đây là mức giá phổ biến và dễ dàng tiếp cận.
Ví dụ về chênh lệch giá do điều kiện
Ví dụ, một sản phẩm được hiển thị với giá 250.000 đồng, nhưng mức giá này chỉ áp dụng khi sử dụng mã giảm giá và thanh toán qua ví điện tử cụ thể. Nếu không đáp ứng điều kiện, mức giá thực tế có thể là 300.000 đồng hoặc cao hơn. Điều này có thể tạo ra chênh lệch lớn giữa mức giá kỳ vọng và mức giá thực tế phải thanh toán, gây bất mãn cho người mua.
Các dạng chi phí ẩn phổ biến trong thương mại điện tử
Cơ quan chức năng cũng cảnh báo về các dạng chi phí ẩn phổ biến trong thương mại điện tử, bao gồm:
- Chi phí phát sinh theo tiến trình giao dịch, như phí xử lý đơn hàng.
- Chi phí gắn với điều kiện và cấu trúc ưu đãi phức tạp.
- Chi phí phát sinh từ thiết kế mặc định và dịch vụ bổ sung tự động thêm vào.
- Chi phí "khó nhận diện" do cách thức trình bày thông tin không minh bạch.
Khuyến nghị cho người tiêu dùng và doanh nghiệp
Theo đó, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia khuyến nghị người tiêu dùng chủ động đánh giá tổng chi phí giao dịch bằng cách xác định tổng chi phí thực tế phải thanh toán thay vì chỉ dựa vào mức giá hiển thị ban đầu hoặc tỉ lệ giảm giá. Việc kiểm tra các khoản chi phí phát sinh như phí vận chuyển, phụ phí dịch vụ, cũng như các điều kiện áp dụng ưu đãi và phương thức thanh toán là cần thiết để hình thành kỳ vọng đúng về giá trị giao dịch và tránh bị lừa dối.
Cùng với đó, doanh nghiệp cần minh bạch và nhất quán trong cung cấp thông tin giá để xây dựng lòng tin với khách hàng. Trước hết, các yếu tố cấu thành tổng chi phí giao dịch nên được thể hiện ngay từ giai đoạn đầu của quá trình mua hàng thay vì phân tán ở các bước sau, giúp người tiêu dùng đưa ra quyết định mua sắm sáng suốt hơn.
