Tại cuộc họp báo thường kỳ quý II/2026 sáng 17/6, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh kim ngạch xuất nhập khẩu là chỉ tiêu kinh tế vĩ mô quan trọng cần được theo dõi sát sao. Ông cho biết: “Không chỉ nhập siêu hay xuất siêu mà cả tổng kim ngạch đều phản ánh sức khỏe nền kinh tế. Vì vậy, con số nhập siêu hiện nay là vấn đề cần quan tâm, và Bộ Tài chính cùng các cơ quan liên quan luôn theo dõi, phân tích kỹ lưỡng.”
Tổng kim ngạch tăng nhưng xuất khẩu thấp hơn nhập khẩu
Theo ông Chi, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu thời gian qua tiếp tục tăng, cho thấy mức độ kết nối và hội nhập của nền kinh tế Việt Nam với thế giới ngày càng mạnh mẽ. Tuy nhiên, xuất khẩu thấp hơn nhập khẩu dẫn đến nhập siêu. Để đánh giá đúng bản chất, cần phân tích cụ thể các nhóm hàng tác động đến cán cân thương mại.
Nguyên nhân nhập siêu: Xăng dầu và nguyên liệu sản xuất
Trong 6 tháng đầu năm 2026, giá xăng dầu thế giới tăng mạnh, kết hợp nhu cầu nội địa gia tăng khiến kim ngạch nhập khẩu xăng dầu tăng cao, góp phần tạo ra nhập siêu hơn 7 tỷ USD. Đây là mặt hàng thiết yếu phục vụ sản xuất, kinh doanh và đời sống, nên nền kinh tế buộc phải nhập khẩu để duy trì hoạt động.
Bên cạnh đó, nhóm linh kiện, nguyên nhiên vật liệu và máy móc thiết bị có mức nhập siêu trên 30 tỷ USD. Đây chủ yếu là các mặt hàng phục vụ đầu tư, mở rộng năng lực sản xuất và chuẩn bị cho hoạt động sản xuất trong thời gian tới. Từ đầu năm đến ngày 7/6/2026, Việt Nam đã nhập siêu khoảng 15,36 tỷ USD.
Phân tích cơ cấu nhập khẩu: Tín hiệu tích cực
Mặc dù nhập siêu khoảng 15 tỷ USD, nhưng khi phân tích cơ cấu nhập khẩu có thể thấy một số yếu tố quan trọng. Thứ nhất, quy mô xuất nhập khẩu của nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng. Thứ hai, có tác động khách quan từ biến động giá quốc tế, đặc biệt là xăng dầu. Thứ ba, phần lớn kim ngạch nhập khẩu tập trung vào nguyên nhiên vật liệu, linh kiện và máy móc thiết bị phục vụ sản xuất, cho thấy doanh nghiệp đang chủ động chuẩn bị nguồn lực cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Kỳ vọng xuất khẩu tăng trưởng nhờ thỏa thuận thương mại
Thứ trưởng Chi nhấn mạnh: “Nếu các điều kiện thuận lợi hơn trong thời gian tới, đặc biệt là các thỏa thuận về thuế quan và thương mại với Hoa Kỳ cũng như các đối tác khác được ký kết, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ hội sử dụng nguồn nguyên liệu, máy móc đã nhập khẩu để đẩy mạnh sản xuất và xuất khẩu.”
Trên cơ sở đó, có thể kỳ vọng xuất khẩu của Việt Nam trong những tháng cuối năm 2026 sẽ tăng trưởng tích cực hơn, góp phần mở rộng quy mô thương mại, cải thiện cán cân xuất nhập khẩu và từng bước hướng tới mục tiêu cân bằng, thậm chí đạt xuất siêu.
“Đó là kỳ vọng và cũng là cơ sở để tin tưởng, bởi khi nhìn vào cơ cấu hàng nhập khẩu, quy mô cũng như tính chất của các mặt hàng nhập khẩu hiện nay, có thể thấy phần lớn nguồn nhập khẩu đang phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất, đầu tư và tăng trưởng của nền kinh tế trong thời gian tới”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nói.
