Ở miền bắc Trung Quốc, có một thị trấn khai thác đất hiếm mang tên Bao Đầu (Baotou) được bảo vệ vô cùng nghiêm ngặt. Nơi đây chứa đựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh từ các trường đại học giảng dạy các chương trình chuyên ngành đến các phòng thí nghiệm thực hiện nghiên cứu tiên tiến và các nhà máy tinh chế chuyển đổi các khoáng chất quan trọng thành nam châm cung cấp năng lượng cho động cơ phản lực, xe điện và tua bin gió.
Sự tích lũy chuyên môn này giúp Trung Quốc duy trì kiểm soát đối với nguồn cung cấp đất hiếm tinh chế toàn cầu - điều mà Bắc Kinh xem là một tài sản địa chính trị. Và kể từ năm 2023, Trung Quốc cấm xuất khẩu công nghệ và thiết bị đất hiếm.
Các mẫu vật được trưng bày trong khu vực dành riêng cho sản xuất các nguyên tố đất hiếm tại triển lãm về thành tựu sản xuất tại Bảo tàng Quốc gia ở Bắc Kinh (Trung Quốc), ngày 24.3.2026. Ảnh: REUTERS
Nhà vật lý người Bồ Đào Nha Luís Carlos đã đến thăm các viện nghiên cứu trong nước. Ông nhận xét: “Một điểm khác biệt rất lớn là các trường đại học và phòng thí nghiệm ở Trung Quốc không chỉ tập trung vào vật liệu mới, mà chủ yếu là vào ứng dụng của những vật liệu này. Vì vậy, họ tham gia vào chuỗi cung ứng, vào chuỗi chính. Không chỉ dựa trên chuỗi cung ứng, tìm kiếm các hệ thống mới, mà còn gia tăng giá trị cho các vật liệu mà họ đang nghiên cứu”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và các nhà lãnh đạo phương Tây khác đã cam kết đầu tư hàng tỉ USD để phá vỡ thế độc quyền này. Nhưng Trung Quốc vẫn nắm giữ lợi thế đáng kể nhờ nhân tài và quy mô nghiên cứu mà họ đã phát triển ở các khu vực như Bao Đầu, nơi hàng trăm sinh viên đến mỗi năm để học về các khoáng sản.
Hiện Trung Quốc sản xuất hơn 90% lượng đất hiếm và nam châm đất hiếm đã qua chế biến của thế giới.
