Thái Lan đề xuất chính sách 'đổi xe cũ lấy xe mới' nhằm thúc đẩy chuyển đổi xanh
Trước đề xuất thúc đẩy chính sách "đổi xe cũ lấy xe mới" của Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Thái Lan Ekniti Nitithanprapas, giới chuyên gia nhấn mạnh rằng thành công của chính sách này không thể chỉ dựa vào các ưu đãi tài chính. Thay vào đó, cần một thiết kế tổng thể mang tính dài hạn và bền vững để đạt được mục tiêu chuyển đổi quốc gia hướng tới nền kinh tế xanh.
Chi tiết đề xuất chính sách
Bộ Tài chính Thái Lan đã giao các cơ quan liên quan xây dựng chi tiết điều kiện thực hiện chính sách này. Đây được xem là một trong những công cụ quan trọng trong chiến lược chuyển đổi quốc gia, đồng thời góp phần giảm ô nhiễm không khí, đặc biệt là bụi mịn PM2.5.
Hai tiêu chí chính đang được xem xét bao gồm:
- Phương tiện phải có mức phát thải CO₂ thấp
- Phải là xe được sản xuất tại Thái Lan
Các tiêu chí này nhằm đảm bảo phù hợp với chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt, đồng thời hỗ trợ ngành công nghiệp ôtô nội địa. Chính sách dự kiến áp dụng cho nhiều loại phương tiện, từ xe thuần điện (BEV), plug-in hybrid (PHEV), hybrid (HEV) cho đến xe máy điện.
Cách thức triển khai và thí điểm
Về cách thức triển khai, nhà nước dự kiến cấp trợ cấp thông qua các hãng xe, với điều kiện khoản hỗ trợ này phải được chuyển thành ưu đãi trực tiếp cho người mua. Chính phủ cũng đang nghiên cứu mô hình từ Nhật Bản, trong đó xe cũ thu hồi có thể được xuất khẩu sang các thị trường vẫn còn nhu cầu sử dụng.
Các nội dung quan trọng khác như ngân sách thực hiện, độ tuổi xe đủ điều kiện, phạm vi áp dụng (bao gồm cả xe bán tải hay không), cũng như hệ thống xử lý xe cũ sau thu hồi vẫn đang được hoàn thiện. Giai đoạn thí điểm có thể triển khai với quy mô từ 10.000 đến 20.000 xe, thông qua hình thức đăng ký nhận quyền lợi.
Ý kiến từ giới chuyên gia
Ông Krisda Utamote, cố vấn danh dự của Hiệp hội Xe điện Thái Lan, cho rằng nếu được thiết kế bài bản, chính sách này không chỉ kích cầu ngắn hạn mà còn có thể trở thành động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang hệ sinh thái xe điện hóa (xEV). Điều này mang lại lợi ích trên nhiều phương diện như giảm ô nhiễm, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu và nâng cao năng lực chuỗi cung ứng nội địa.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng yếu tố tài chính không phải là điều kiện duy nhất quyết định thành công. Việc xác định đúng nhóm đối tượng, đặc biệt là các phương tiện cũ có mức phát thải cao, cùng với thiết kế cơ chế mang lại lợi ích mang tính cấu trúc cho ngành công nghiệp mới là yếu tố then chốt.
Quan điểm từ doanh nghiệp
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Pongsak Lertrudeewattanavong, Phó Tổng Giám đốc MG Sales (Thailand), bày tỏ sự ủng hộ đối với các chính sách kích thích kinh tế, nhưng cho rằng cần có sự rõ ràng về điều kiện và mục tiêu cụ thể trước khi doanh nghiệp có thể đánh giá chi tiết.
Trong khi đó, ông Surapong Paisitpatthanapong, đại diện Liên đoàn Công nghiệp Thái Lan (FTI), cho biết chính sách này từng được đề xuất nhằm giải quyết vấn đề bụi mịn PM2.5 trước đây. Lần tái khởi động này hướng nhiều hơn đến mục tiêu giảm tiêu thụ năng lượng, đặc biệt là nhiên liệu hóa thạch.
Bên cạnh đó, nhiều ý kiến từ doanh nghiệp cho rằng chính sách nên bao gồm cả xe động cơ đốt trong (ICE) và xe bán tải. Đây là những dòng xe vẫn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, đặc biệt khi xe bán tải có tỷ lệ nội địa hóa lên tới hơn 90% và đã có nhiều cải tiến về tiết kiệm nhiên liệu.
Thách thức và triển vọng
Một trong những vấn đề quan trọng nhất là xử lý xe cũ sau khi thu hồi. Theo các chuyên gia, cần xây dựng hệ thống minh bạch và có thể kiểm soát, nhằm đảm bảo các phương tiện này không quay trở lại lưu thông, yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu môi trường.
Nhìn chung, "đổi xe cũ lấy xe mới" được đánh giá là một chính sách tiềm năng, nhưng để đạt hiệu quả thực chất, cần một cách tiếp cận toàn diện - từ thiết kế chính sách, lựa chọn đối tượng, đến quản lý vòng đời phương tiện sau khi thu hồi. Sự thành công của chính sách này sẽ phụ thuộc vào khả năng kết hợp hài hòa giữa mục tiêu môi trường, lợi ích kinh tế và tính khả thi thực tiễn.
