Ngành cá tra Việt Nam lập kỷ lục xuất khẩu 2,2 tỷ USD năm 2025
Đồng bằng sông Cửu Long hiện duy trì ổn định diện tích nuôi cá tra khoảng hơn 6.000 ha, tập trung chủ yếu tại các tỉnh Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ và Vĩnh Long. Năm 2025, sản lượng toàn ngành ước đạt 1,67 triệu tấn, đánh dấu một cột mốc lịch sử khi kim ngạch xuất khẩu cá tra vượt ngưỡng 2,2 tỷ USD, tăng 8% so với năm 2024.
Sản phẩm chế biến tăng trưởng mạnh, thị trường đa dạng hóa
Không chỉ dừng lại ở sản phẩm phi lê đông lạnh truyền thống, tỷ trọng các sản phẩm cá tra qua chế biến, có giá trị gia tăng cao sang thị trường Mỹ đã tăng đột biến 21 lần so với cùng kỳ năm trước. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025, Trung Quốc tiếp tục là thị trường chủ lực của ngành cá tra với 27% thị phần.
Khối Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) trở thành điểm sáng với mức tăng trưởng 17%, đạt 340 triệu USD, trong đó các thị trường Mexico và Malaysia tăng trưởng mạnh mẽ. EU duy trì ổn định ở mức 8%. Đáng chú ý, thị trường Nga và khối Á - Âu tăng trưởng tới 35%, mở ra dư địa khai thác mới đầy tiềm năng.
Thách thức lớn từ biến đổi khí hậu và cạnh tranh quốc tế
Dự báo năm 2026, xuất khẩu cá tra có thể đạt khoảng 2,3 tỷ USD, tăng 5% so với năm 2025. Tuy nhiên, dù đang phục hồi tích cực để tiến gần “thời hoàng kim” của sáu, bảy năm trước, ngành hàng cá tra vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn nhất định.
- Nghề nuôi cá tra ở Đồng bằng sông Cửu Long chịu ảnh hưởng mạnh từ biến đổi khí hậu, chất lượng nước kém và tình trạng xâm nhập mặn ngày càng nghiêm trọng.
- Chất lượng con giống chưa được bảo đảm khiến tỷ lệ sống của cá thấp, ảnh hưởng đến năng suất.
- Công tác kiểm soát kháng sinh và dịch bệnh chưa bền vững, trong khi chi phí sản xuất gần đây tăng lên 1,2-1,3 USD/kg, làm giảm sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Rào cản thương mại và cạnh tranh từ các nước khác
Bước sang năm 2026, mức thuế đối ứng 20% tại thị trường Mỹ được dự báo sẽ tiếp tục gây tác động bất lợi, làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm cá tra Việt Nam. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các quốc gia như Bangladesh, Indonesia và Trung Quốc đang gây áp lực lớn với doanh nghiệp xuất khẩu cá tra trong nước.
Thách thức từ các rào cản kỹ thuật như quy định về địa điểm nhận hàng, đạo luật nông trại và các quy định về lao động, môi trường, tín chỉ xanh cũng ngày càng khắt khe hơn, đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục thích ứng.
Định hướng phát triển bền vững cho ngành cá tra
Ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường, nhìn nhận rằng xuất khẩu thủy sản, trong đó có cá tra, vẫn chưa tạo được đột phá tương xứng với tiềm năng vốn có. Ông Tiến cho rằng, năm 2026, ngành hàng cá tra đứng trước yêu cầu chuyển dịch căn bản từ tư duy tăng sản lượng sang tư duy giá trị, hiệu quả và bền vững.
Việc giải quyết điểm nghẽn về con giống, tổ chức lại sản xuất theo chuỗi, nâng cao chất lượng, giảm phát thải và chủ động thích ứng các tiêu chuẩn quốc tế được coi là nền tảng để ngành hàng cá tra Việt Nam nâng cao thương hiệu, khẳng định vị thế trên bản đồ thủy sản toàn cầu.
Tác động từ bất ổn địa chính trị và chi phí vận tải
Hiện nay, triển vọng tăng trưởng của ngành cá tra đang chịu tác động do bất ổn địa chính trị tại Trung Đông. Trong bối cảnh nhiều tuyến vận tải biển quan trọng bị gián đoạn, chi phí vận chuyển mỗi container lạnh có thể tăng thêm 2.000-4.000 USD.
Ngoài chi phí vận tải tăng cao, doanh nghiệp còn phải gánh thêm nhiều loại phụ phí như phụ phí nhiên liệu và phí rủi ro chiến tranh, làm gia tăng áp lực về tài chính và khả năng cạnh tranh.
