Đề Xuất Bỏ Quy Định Bắt Buộc Công Chứng Giao Dịch Bất Động Sản
Sáng ngày 11/4, dưới sự điều hành của Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm đặc biệt của nhiều đại biểu chính là phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản nhạy cảm.
Quan Điểm Của Các Đại Biểu Quốc Hội
Các ý kiến thảo luận đều nhấn mạnh rằng dự thảo luật cần được quy định một cách cụ thể và minh bạch hơn, tránh lối diễn đạt định tính có thể dẫn đến việc áp dụng không thống nhất trên thực tế. Đồng thời, luật phải đảm bảo sự hài hòa giữa yêu cầu an toàn pháp lý với mục tiêu tạo thuận lợi, giảm thiểu chi phí cho người dân và doanh nghiệp trong các giao dịch hàng ngày.
Đi thẳng vào thực tiễn giao dịch nhà đất, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn, thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ, cho biết công chứng bất động sản là vấn đề được người dân đặc biệt quan tâm. Theo đại biểu, lĩnh vực này đang phát sinh nhiều vướng mắc phức tạp, do đó lần sửa luật này cần hướng tới việc tạo thuận lợi hơn cho giao dịch và nâng cao hiệu quả thực thi.
Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn nhấn mạnh rằng không nên quy định theo hướng tất cả giao dịch bất động sản đều bắt buộc phải công chứng. Thay vào đó, cần thiết kế theo hướng linh hoạt, có loại hợp đồng nên khuyến khích công chứng, có loại có thể để người dân tự lựa chọn theo nhu cầu cụ thể của mình.
Cùng với đó, đại biểu đề nghị làm rõ bản chất của hoạt động công chứng trong giao dịch bất động sản là công chứng về hình thức hay cả nội dung. Trong trường hợp giao dịch có dấu hiệu vi phạm, chẳng hạn như hành vi trốn thuế, trách nhiệm của công chứng viên cần được xác định một cách rõ ràng và minh bạch.
Kiến Nghị Cụ Thể Từ Thực Tiễn
Từ thực tế này, đại biểu kiến nghị ban soạn thảo tiếp tục nghiên cứu theo hướng linh hoạt, phù hợp với từng loại hợp đồng cụ thể để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Đồng thời, đại biểu Lê Thanh Hoàn, thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa, cũng đề nghị cân nhắc thận trọng việc có nên đưa hợp đồng đặt cọc mua bán bất động sản vào diện thuộc thẩm quyền công chứng hay không.
Theo đại biểu Lê Thanh Hoàn, pháp luật hiện hành chỉ bắt buộc công chứng đối với các hợp đồng mua bán, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng bất động sản; còn hợp đồng đặt cọc không thuộc diện này. Nếu coi đặt cọc là một phần không tách rời của giao dịch mua bán, phạm vi hợp đồng phải công chứng sẽ bị mở rộng đáng kể.
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy điều này có thể phát sinh nhiều hệ lụy không mong muốn. Đại biểu dẫn chứng trường hợp bên mua vi phạm thỏa thuận đặt cọc, về nguyên tắc, bên bán có quyền giao dịch với người khác, nhưng nếu hợp đồng đặt cọc đã được công chứng mà chưa được hủy bỏ, có thể phát sinh vướng mắc pháp lý phức tạp, thậm chí bị lợi dụng gây bất lợi cho bên bán.
Đồng Thuận Chung Về Tính Linh Hoạt
Đa số đại biểu cùng chung quan điểm rằng phạm vi giao dịch bắt buộc phải công chứng là nội dung có ảnh hưởng rất lớn đến đời sống dân sự, hoạt động đầu tư, kinh doanh và quyền lợi của người dân trong các giao dịch bất động sản. Do đó, việc sửa luật cần theo hướng xác định rõ ràng, cụ thể, tránh quy định quá rộng hoặc mang tính định tính; đồng thời phải đảm bảo thống nhất với hệ thống pháp luật chuyên ngành để không tạo thêm rào cản trong thực thi.
Bên cạnh yêu cầu tăng cường an toàn pháp lý, các đại biểu cũng lưu ý rằng luật không nên được thiết kế theo hướng làm phát sinh thêm thủ tục, chi phí hoặc hạn chế quyền lựa chọn hợp lý của người dân trong những giao dịch mà thực tiễn đang đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt hơn. Sự cân nhắc kỹ lưỡng này nhằm đảm bảo rằng các quy định mới vừa bảo vệ được quyền lợi của các bên, vừa thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản.
