Tại xã Vân Canh, huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định, hàng trăm hộ dân đã sinh sống và canh tác ổn định trên diện tích đất của Nông trường dừa Vân Canh cũ từ năm 1999, nhưng đến nay vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ). Điều này gây nhiều khó khăn cho người dân trong các giao dịch dân sự như vay vốn, chuyển nhượng hay thừa kế tài sản.
Lịch sử hình thành khu dân cư trên đất nông trường
Theo thông tin từ người dân, trước đây trên địa bàn huyện Vân Canh (cũ) có Nông trường dừa Vân Canh. Sau một thời gian hoạt động, cây dừa kém hiệu quả, năng suất thấp nên nông trường giải thể. Khoảng năm 1999, UBND xã Canh Hiệp (nay thuộc xã Vân Canh) đã phân chia lại quỹ đất của nông trường cho hàng trăm hộ dân tại các khu phố Hiệp Hà, Hiệp Hội, Hiệp Giao… để làm nhà ở và sản xuất nông nghiệp.
Sau khi nhận đất, bà con đã sinh sống, canh tác ổn định và liên tục suốt hơn hai thập niên. Tuy nhiên, các hộ dân vẫn chưa thể hoàn tất thủ tục pháp lý để được cấp sổ đỏ. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của bà con, đặc biệt là nhu cầu vay vốn ngân hàng để đầu tư sản xuất, thực hiện chuyển nhượng hoặc thủ tục thừa kế, tặng cho tài sản.
Những khó khăn từ việc thiếu giấy tờ pháp lý
Chị Nguyễn Thị Lúi (40 tuổi, ở khu phố Hiệp Hà) cho biết năm 1999, cha mẹ chị được giao một lô đất tại khu vực Nông trường dừa Vân Canh. Gia đình đã dựng nhà, canh tác và sinh sống ổn định từ đó đến nay. Tuy nhiên, đã nhiều lần chị nộp hồ sơ xin cấp sổ đỏ nhưng vẫn chưa được giải quyết.
“Cha mẹ tôi đã qua đời, nhưng vì chưa có sổ đỏ nên việc làm thủ tục thừa kế rất khó khăn. Tôi mong chính quyền sớm xem xét để đảm bảo quyền lợi cho người dân”, chị Lúi nói.
Tương tự, chị Nguyễn Thị Nghẹ (38 tuổi, ở khu phố Hiệp Hà) cho hay cha mẹ chị trước đây được giao đất do thiếu đất sản xuất, nhưng chỉ bằng hình thức nói miệng. Từ năm 1999, gia đình xây dựng nhà cửa, sinh sống ổn định. Hiện đất đã được chia cho ba người con, các hộ đều dựng nhà, nhưng vẫn chưa được cấp sổ đỏ.
“Chúng tôi gặp nhiều khó khăn, nhất là trong việc vay vốn làm ăn, mong sớm được cấp sổ đỏ để ổn định cuộc sống lâu dài”, chị Nghẹ bày tỏ.
Nguyên nhân và giải pháp từ chính quyền địa phương
Theo bà con, vào thời điểm giao đất, người dân chỉ được giao đất trên thực địa, không có văn bản hay quyết định từ cơ quan chức năng. Đây chính là rào cản khiến hồ sơ xin cấp sổ đỏ của bà con bị nằm im tại chỗ.
Toàn xã Vân Canh hiện có 197 hộ dân thuộc diện được giao đất từ Nông trường dừa Vân Canh nhưng chưa được cấp sổ đỏ. Nhiều hộ đã xây dựng nhà kiên cố, trồng cây lâu năm, song vẫn thiếu cơ sở pháp lý liên quan đến diện tích đất ở cũng như đất sản xuất.
Bà Bùi Thị Diên, Phó trưởng phòng Kinh tế xã Vân Canh, cho biết thời điểm giao đất, UBND xã Canh Hiệp không lập hồ sơ, giấy tờ nên hiện nay gặp nhiều khó khăn trong quá trình cấp sổ đỏ. Ngoài ra, theo thời gian, một số trường hợp phát sinh tình trạng lấn chiếm, chuyển nhượng, khiến việc xác minh càng phức tạp.
“Hiện 197 hộ có nhu cầu cấp sổ đỏ đối với đất ở và đất nông nghiệp. Thời gian tới, địa phương sẽ rà soát, xác minh nguồn gốc, hiện trạng sử dụng đất, phân loại từng trường hợp. Những trường hợp đủ điều kiện sẽ được tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh để xin chủ trương cấp sổ đỏ”, bà Diên cho biết.
Mong muốn của người dân
“Chúng tôi mong rằng sau khi rà soát, xác minh nguồn gốc, hiện trạng sử dụng đất của từng hộ dân, chính quyền sẽ sớm có phương án để cấp sổ đỏ cho chúng tôi, giúp bà con ổn định về mặt pháp lý nhà đất; chính quyền cũng quản lý dễ dàng, tránh những lộn xộn xảy ra khi đất đai chưa được công nhận quyền sử dụng đất cho từng hộ”, một hộ dân ở khu phố Hiệp Hà bày tỏ.
