Gần 1,6 triệu thanh niên '3 không' tại Việt Nam trong quý I/2026, tăng mạnh so với cùng kỳ
Theo số liệu mới nhất từ Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính, thị trường lao động Việt Nam trong quý I năm 2026 tiếp tục duy trì sự ổn định tổng thể. Tuy nhiên, một con số đáng báo động đã được ghi nhận: gần 1,6 triệu thanh niên rơi vào nhóm "3 không" - không có việc làm, không tham gia học tập và không tham gia đào tạo.
Con số này đã tăng thêm 172.600 người so với quý trước và tăng 212.500 người so với cùng kỳ năm 2025, chiếm tỷ lệ 11,4% trong tổng số thanh niên. Tỷ lệ này tại khu vực thành thị là 8,9% và tại nông thôn lên tới 13%, phản ánh sự chênh lệch đáng kể giữa hai khu vực.
Tình hình thất nghiệp và thiếu việc làm
Tỷ lệ thất nghiệp chung trong độ tuổi lao động được ghi nhận ở mức 2,21%, hầu như không thay đổi so với quý trước và cùng kỳ năm ngoái. Đáng chú ý, tỷ lệ thất nghiệp tại khu vực thành thị là 2,46%, tiếp tục duy trì dưới ngưỡng 3% theo mục tiêu đã đề ra trong Nghị quyết số 01/NQ-CP của Chính phủ.
Tuy nhiên, tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm thanh niên từ 15 đến 24 tuổi vẫn ở mức cao, đạt 8,86%. Con số này đã giảm nhẹ 0,2 điểm phần trăm so với quý trước nhưng lại tăng 0,9 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2025.
Về tình trạng thiếu việc làm, số người trong độ tuổi lao động thiếu việc làm trong quý I là 786.700 người, tăng nhẹ 2.700 người so với quý trước nhưng giảm 10.300 người so với cùng kỳ năm ngoái. Tỷ lệ thiếu việc làm chung là 1,68%, gần như không thay đổi.
- Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản: 380.900 người thiếu việc làm, chiếm 48,4%
- Khu vực dịch vụ: 268.600 người thiếu việc làm, chiếm 34,1%
- Khu vực công nghiệp và xây dựng: 137.200 người thiếu việc làm, chiếm 17,4%
Cơ cấu lực lượng lao động và thu nhập
Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên trong quý I ước đạt 53,6 triệu người, giảm 232.900 người so với quý trước nhưng tăng 687.800 người so với cùng kỳ năm 2025. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động đạt 68,3%.
Một điểm tích cực là tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đã đạt 29,6%, tăng nhẹ so với các kỳ trước. Số lao động có việc làm trong quý I ước đạt 52,5 triệu người.
Thu nhập bình quân của người lao động trong quý I đạt 9 triệu đồng/tháng, tăng 329.000 đồng (4%) so với quý trước và tăng 706.000 đồng (9%) so với cùng kỳ năm 2025. Cơ quan thống kê nhận định: "Mức tăng thu nhập cùng với lạm phát được kiểm soát góp phần cải thiện thu nhập thực và nâng cao đời sống người lao động".
Đối với lao động làm công hưởng lương, thu nhập bình quân quý I đạt 10 triệu đồng/tháng, tăng gần 7% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, lao động khu vực thành thị đạt 11,2 triệu đồng/tháng và khu vực nông thôn đạt 9,1 triệu đồng/tháng.
Thách thức từ lao động phi chính thức và tự sản tự tiêu
Tỷ lệ lao động phi chính thức trong quý I vẫn chiếm tỷ trọng lớn, đạt 62,2%, tăng 0,3 điểm phần trăm so với quý trước. Sự chênh lệch giữa thành thị và nông thôn rõ rệt: tỷ lệ này ở thành thị là 48,4% trong khi ở nông thôn lên tới 71,1%.
Bên cạnh đó, số lao động làm công việc tự sản tự tiêu đạt hơn 3,8 triệu người, tương đương cùng kỳ năm trước. Nhóm này tập trung chủ yếu ở khu vực nông thôn (93,9%). Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng đòi hỏi kỹ năng cao, cơ hội để nhóm lao động này tìm được việc làm tốt vẫn gặp nhiều khó khăn.
Những con số này đặt ra thách thức không nhỏ cho công tác đào tạo nghề và tạo việc làm, đặc biệt là đối với nhóm thanh niên "3 không" đang có xu hướng gia tăng.
