Eo Biển Hormuz Tê Liệt Trước Giờ G Ngừng Bắn Mỹ - Iran
Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải trọng yếu toàn cầu, đang rơi vào tình trạng tê liệt và hỗn loạn chưa từng có. Sự kiện này diễn ra đúng thời điểm lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran bước vào những ngày cuối cùng, với hạn chót dự kiến vào ngày 23/4.
Tình Trạng Hỗn Loạn Trên Biển
Theo báo cáo từ hãng vận tải biển Lloyd’s List, eo biển Hormuz gần như tê liệt sau một loạt vụ nổ súng nhằm vào tàu thuyền vào ngày 18/4. Ban đầu, một số tàu đã bắt đầu di chuyển trở lại, mang lại tín hiệu khôi phục giao thông. Tuy nhiên, đến tối cùng ngày, mọi thứ đảo chiều nhanh chóng khi các tín hiệu vô tuyến cảnh báo eo biển quay về trạng thái “kiểm soát nghiêm ngặt của lực lượng vũ trang Iran”.
Phóng viên Al Jazeera tại Kuwait cho biết trong nhiều giờ, gần như không có tàu nào di chuyển qua eo biển, ngoại trừ vài tàu du lịch đi qua vùng biển Oman. Tình trạng hỗn loạn thể hiện rõ trên các hệ thống theo dõi hàng hải, với nhiều tàu sau khi đi qua đảo Larak – khu vực do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) giám sát – bất ngờ quay đầu, chuyển hướng về phía tây.
Một trường hợp điển hình là tàu chở dầu Ấn Độ Sanmar Herald. Theo ghi âm liên lạc, con tàu này ban đầu được cấp phép đi qua eo biển, nhưng sau đó bị rút lại và phải đối mặt với nổ súng cảnh cáo, buộc phải quay đầu. Một tàu khác đang tiến vào Hormuz cũng phải đổi hướng trong tình huống tương tự.
Thế Đối Đầu Kép Và Nguy Cơ Leo Thang
Giáo sư Simon Mabon từ Đại học Lancaster nhận định, sự leo thang tại Hormuz phản ánh một áp lực lớn đang dồn lên Tehran. Ông chỉ ra hai điểm đáng lo ngại:
- Liệu đây là chiến lược cưỡng ép có chủ đích để kiểm soát eo biển, hay dấu hiệu của rạn nứt trong cấu trúc quyền lực nội bộ Iran? Các tín hiệu mâu thuẫn khiến khó xác định ai thực sự nắm quyền quyết định.
- Nguy cơ lớn hơn nằm ở việc “hai lực lượng phong tỏa khác nhau đang cạnh tranh kiểm soát eo Hormuz”. Một bên là Iran với biện pháp kiểm soát trực tiếp, bên kia là Mỹ với lệnh phong tỏa rộng hơn. Sự chồng lấn này làm gia tăng căng thẳng, đặc biệt khi lệnh ngừng bắn sắp hết hạn.
Hormuz đang bị kéo vào một thế đối đầu kép, nơi mỗi động thái của một bên đều lập tức kích hoạt phản ứng từ bên kia, khiến không gian điều tiết gần như biến mất. Điều này biến tuyến hàng hải thành một “vùng rủi ro liên tục”, nơi mọi quyết định di chuyển có thể bị đảo ngược chỉ trong vài phút.
Lá Bài Cuối Trên Bàn Đàm Phán
Trong khi tình hình thực địa căng thẳng, Iran cũng chủ động phô diễn năng lực quân sự để gia tăng sức ép đàm phán. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố lực lượng Iran đã bắn hạ 180 máy bay không người lái và một tiêm kích F-35. Ông nhấn mạnh đây không phải sự kiện đơn lẻ mà là chiến dịch thể hiện năng lực kỹ thuật và thiết kế.
Trước đó, quan chức quân đội Mỹ xác nhận một tiêm kích F-35 Lightning II tham gia hoạt động tại Iran đã phải hạ cánh khẩn cấp, với khả năng bị trúng hỏa lực từ phía Iran. Những tuyên bố này là màn phô diễn sức mạnh kèm cảnh báo thẳng tới Washington.
Ngày 19/4, Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei tiếp tục nâng mức cảnh báo, nói về “một thất bại cay đắng mới” nhằm vào Mỹ và Israel. Đồng thời, tâm trạng người dân Iran trở nên nặng nề khi thời hạn ngừng bắn đang đếm ngược. Theo Al Jazeera, người dân Tehran theo dõi sát diễn biến với cảm giác đan xen hy vọng và lo âu, lo ngại chiến sự có thể quay lại cùng nguy cơ tấn công bất ngờ.
Hormuz – Đòn Bẩy Mặc Cả Quan Trọng
Theo nhận định của Al Jazeera, các thông điệp từ Iran hiện mang tính hai mặt: một mặt, chính quyền phát tín hiệu sẵn sàng mở lại eo biển; mặt khác, lực lượng IRGC duy trì kiểm soát chặt chẽ. Ban đầu, Iran coi tình trạng tại Hormuz là hệ quả của thời chiến, sau đó từng gợi ý mở lại tuyến hàng hải với điều kiện. Tuy nhiên, việc Mỹ tiếp tục phong tỏa đã khiến tiến trình rơi vào bế tắc.
Điều này cho thấy Hormuz không đơn thuần là điểm nóng quân sự mà đã trở thành “đòn bẩy mặc cả” trực tiếp trong đàm phán. Khi lá bài này được tung ra cùng lúc với những màn phô diễn sức mạnh, Tehran đang đặt toàn bộ áp lực lên bàn đàm phán vào thời điểm nhạy cảm nhất, với hy vọng giành lợi thế trước giờ G ngừng bắn.
