Iran Gây Chấn Động Với Cuộc Tấn Công Tầm Xa Vào Căn Cứ Chiến Lược Mỹ-Anh
Trong một động thái gây bất ngờ lớn, Iran đã phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào căn cứ quân sự chung của Mỹ và Anh trên đảo Diego Garcia thuộc Ấn Độ Dương. Sự kiện này diễn ra vào ngày 20/3/2026, đánh dấu lần đầu tiên Tehran triển khai vũ khí có tầm bắn vượt xa khu vực Trung Đông kể từ khi cuộc chiến với Mỹ và Israel bùng nổ cách đây ba tuần.
Vũ Khí Bí Mật Với Tầm Bắn Gần 4.000 Km
Căn cứ ở Diego Garcia, nằm cách Iran gần 4.000 km, là một vị trí chiến lược quan trọng với sân bay có khả năng tiếp nhận máy bay ném bom tàng hình B-2. Theo nguồn tin từ Bloomberg, vụ tấn công không gây thiệt hại nghiêm trọng, nhưng nó đã làm dấy lên lo ngại về khả năng quân sự chưa từng được biết đến của Iran. Chuyên gia quân sự William Alberque từ Pacific Forum ở châu Âu nhận định: "Không ai có thể đoán được Iran có tên lửa với tầm bắn như vậy. Điều này cho thấy họ có thể đã sử dụng một tên lửa cải tiến, có thể là nguyên mẫu, từ kho dự trữ bí mật."
Ông Alberque giải thích thêm rằng Iran có thể đã giảm trọng lượng tên lửa hiện có hoặc tháo bỏ đầu đạn để kéo dài tầm bắn, và đây có thể là thiết kế chỉ sử dụng một lần. Jeffrey Lewis, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí James Martin, cho biết Iran sở hữu các phương tiện dân sự như tên lửa phóng vệ tinh Zoljanah, có thể chuyển đổi thành tên lửa đạn đạo tầm trung với tầm bắn 4.000–5.000 km.
Bối Cảnh Chính Trị Và Phản Ứng Quốc Tế
Cuộc tấn công diễn ra chỉ vài giờ trước khi chính phủ Anh dưới thời Thủ tướng Keir Starmer cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh, bao gồm Diego Garcia, cho các hoạt động phòng thủ cụ thể. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã chỉ trích động thái này và cảnh báo Tehran sẽ thực hiện quyền tự vệ. Bộ Quốc phòng Anh, trong một tuyên bố, đã lên án các cuộc tấn công của Iran là "liều lĩnh" và đe dọa lợi ích của Anh cùng đồng minh, đồng thời khẳng định Không quân Hoàng gia đang bảo vệ công dân và lực lượng trong khu vực.
Với tầm bắn gần 4.000 km, vũ khí này có thể đưa các thành phố lớn ở châu Âu như London và Paris vào tầm ngắm của Iran, mặc dù chưa rõ Tehran có sở hữu thêm tên lửa đạn đạo tầm trung nào khác hay không. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ hiện chưa đưa ra phản hồi chính thức về vụ việc.
Mô Hình Quản Lý Leo Thang Và Khả Năng Chỉ Huy Của Iran
Bất chấp ước tính của Mỹ và Israel rằng khoảng 2/3 bệ phóng tên lửa của Iran đã bị phá hủy và năng lực tấn công giảm 90%, Tehran vẫn tiếp tục tấn công các mục tiêu quanh vùng Vịnh bằng hàng trăm tên lửa và hơn 2.100 máy bay không người lái cảm tử Shahed. Một vụ tấn công đáng chú ý khác là tên lửa Iran vượt qua hệ thống phòng thủ của Israel để bắn trúng thành phố Dimona, gần cơ sở hạt nhân.
Danny Citrinowicz, nghiên cứu viên cao cấp về Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, nhận định đây là một phần của mô hình quản lý leo thang có kiểm soát. Ông cho rằng: "Cuộc tấn công vào Dimona và Haifa sau South Pars cho thấy một mô hình rõ ràng: leo thang được kiểm soát thông qua các tín hiệu có chủ đích. Đây không phải là sự trả đũa ngẫu nhiên, mà là sự răn đe có cấu trúc nhằm định hình hành vi và áp đặt cái giá phải trả." Điều này phản bác lại tuyên bố của Israel rằng họ đang phá vỡ hệ thống chỉ huy và kiểm soát của Iran bằng cách tiêu diệt các lãnh đạo.
Tác Động Và Triển Vọng Trong Cuộc Xung Đột
Trong ba tuần giao tranh, Iran đã tấn công hàng chục mục tiêu quân sự Mỹ, gây thương vong và làm tê liệt một phần năng lực tác chiến. Tuy nhiên, khả năng phòng thủ chống tên lửa vẫn là thách thức lớn, với các cuộc tấn công liên tục vào cơ sở năng lượng và mục tiêu khác ở Trung Đông. Sự kiện tại Diego Garcia không chỉ làm gia tăng căng thẳng trong khu vực mà còn đặt ra câu hỏi về mức độ hiểu biết của cộng đồng quốc tế đối với tiềm lực quân sự của Iran.
