Kho vũ khí 'bất đối xứng' của Iran: Thách thức lớn với Mỹ và Israel
Việc vô hiệu hóa năng lực sản xuất máy bay không người lái (UAV) của Iran được xem là chìa khóa then chốt để mở lại eo biển Hormuz và chặn đứng các đòn tấn công nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh. Tuy nhiên, mục tiêu này không hề dễ dàng đạt được, bởi Tehran đã xây dựng một kho vũ khí "bất đối xứng" với chi phí thấp nhưng hiệu quả cao.
Sức mạnh không quân bị suy giảm và sự chuyển hướng chiến lược
Do sức mạnh không quân bị suy giảm bởi các lệnh trừng phạt phương Tây, Iran trong nhiều năm qua đã dồn nguồn lực đáng kể để phát triển tên lửa và UAV. Điều này đã giúp nước này tích lũy một kho vũ khí mà tình báo Mỹ đầu năm 2025 đánh giá là "lớn nhất Trung Đông", theo báo cáo từ New York Times. Kho vũ khí này vừa là mục tiêu trọng yếu trong các chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel, vừa là công cụ đáp trả chủ lực của Tehran.
Iran đã triển khai tên lửa và UAV nhằm vào Israel, lực lượng Mỹ tại Trung Đông và nhiều mục tiêu ở hơn một chục quốc gia khác. Gần đây, vào ngày 20/3, Tehran đã gây bất ngờ khi chứng minh khả năng tấn công mục tiêu cách xa tới 4.000 km, nhắm vào căn cứ quân sự Mỹ - Anh tại Diego Garcia ở Ấn Độ Dương. Với tầm bắn ấn tượng này, nhiều thành phố Tây Âu như London hay Paris cũng nằm trong phạm vi tấn công tiềm tàng.
UAV Shahed: Vũ khí giá rẻ nhưng hiệu quả
Trong kho vũ khí đồ sộ của Iran, UAV Shahed nổi bật như một loại vũ khí giá rẻ, sử dụng linh kiện thương mại sẵn có và có thể lắp ráp trong các xưởng nhỏ, thậm chí với quy mô khiêm tốn. Ông Maximilian Bremer, chuyên gia an ninh tại Trung tâm Stimson, nhận định: "Vấn đề của loại công nghệ này là nó đã trở nên phổ biến hóa. Khi việc gia công nhôm, in 3D hay lắp ráp động cơ đơn giản trở nên dễ dàng, việc truy vết nguồn gốc sản xuất sẽ khó hơn rất nhiều".
Chi phí thấp và quy trình sản xuất linh hoạt giúp Iran duy trì năng lực tác chiến và gây sức ép trên diện rộng. Dù cường độ đã giảm so với giai đoạn đầu, Iran vẫn phóng khoảng 70-90 UAV mỗi ngày, với số liệu chính xác khó kiểm chứng do thiếu minh bạch từ các bên. Tehran hiện tập trung UAV vào các quốc gia vùng Vịnh, nơi khoảng cách địa lý ngắn hơn nhiều so với Israel, khiến thời gian phản ứng của hệ thống phòng thủ bị rút ngắn đáng kể.
Những ẩn số chiến lược và thách thức đối với Mỹ - Israel
Giới hoạch định quân sự tại Washington và Tel Aviv hiện đối mặt với bài toán khó: Iran còn bao nhiêu UAV dự trữ hoặc có thể sản xuất thêm, và liệu họ có đủ tên lửa đánh chặn để vô hiệu hóa trước khi các đòn tấn công tiếp tục gây thiệt hại cho khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu. Các ước tính dao động từ vài nghìn đến hàng chục nghìn UAV ngay từ đầu xung đột.
Đặc biệt, so với tên lửa đạn đạo, UAV Shahed dễ triển khai hơn nhiều. Chúng có thể được vận chuyển bằng xe bán tải và ngụy trang đơn giản bằng bạt để tránh bị phát hiện. Khi UAV đã vào không phận, Iran có thêm đòn bẩy để kiểm soát việc lưu thông qua eo biển Hormuz, trong khi Mỹ phải gấp rút tăng cường binh lực và khí tài nhằm khôi phục hoàn toàn tuyến hàng hải chiến lược này.
Ngay cả khi năng lực sản xuất UAV của Iran bị suy giảm đáng kể, nước này vẫn có thể nhận hỗ trợ từ Nga. Một số chuyên gia cho biết Moscow đang hướng tới năng lực sản xuất tới 1.000 UAV mỗi ngày, điều này có thể củng cố thêm khả năng của Tehran.
Kết luận: Một cuộc chiến không cân sức
Theo các đánh giá quân sự, Iran không tìm cách đánh bại Mỹ theo cách truyền thống, mà đã nhanh chóng thích nghi chiến lược, tập trung tấn công vào hệ thống phòng không, radar và các trung tâm chỉ huy - kiểm soát. Quân đội Israel ước tính Iran sở hữu khoảng 2.500 tên lửa đạn đạo khi xung đột hiện tại bùng phát, và kể từ đó, Tehran đã phóng ít nhất 1.200 quả nhằm vào nhiều quốc gia.
Trong khi đó, chưa có ước tính chính thức về số lượng UAV của Iran, nhưng nhiều khả năng con số này vượt xa kho tên lửa. Bloomberg ước tính hơn 2.100 UAV Shahed đã được sử dụng. Do không đòi hỏi hạ tầng phóng phức tạp và dễ sản xuất hơn, UAV đang trở thành công cụ chiến tranh linh hoạt và khó kiểm soát nhất của Tehran, tạo ra một thách thức "bất đối xứng" kéo dài cho Mỹ và Israel.
