Mỹ Đe Dọa Tấn Công Nhà Máy Điện Iran, Hormuz Trở Thành Điểm Nóng Chiến Lược
Ngày 22/3/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra một tối hậu thư cứng rắn đối với Iran, cảnh báo rằng nếu Tehran không mở cửa eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ, Mỹ sẽ tiến hành tấn công các nhà máy điện của nước này, bắt đầu từ cơ sở lớn nhất. Động thái này nhằm mục tiêu khơi thông tuyến hàng hải trọng yếu, vốn đang bị phong tỏa, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế toàn cầu.
Eo Biển Hormuz: "Yết Hầu" Năng Lượng Toàn Cầu Bị Tê Liệt
Eo biển Hormuz hiện được ví như yết hầu của thế giới, với hơn 480 tàu chở dầu bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư và hơn 300 tàu khác đang chờ ở Vịnh Oman. Các nhà sử học nhận định đây là tình trạng đóng cửa nghiêm trọng nhất kể từ khi Trung Đông trở thành khu vực sản xuất dầu mỏ chủ chốt vào thập niên 1940. Nền kinh tế toàn cầu phụ thuộc lớn vào khu vực địa lý nhỏ hẹp này, nhưng nguy cơ gián đoạn ngày càng gia tăng.
Phía Iran đã phản hồi thông qua đại diện tại Tổ chức Hàng hải Quốc tế, khẳng định các tàu nước ngoài vẫn có thể đi qua eo Hormuz nếu phối hợp với chính phủ về biện pháp an ninh. Ông Ali Mousavi, đại sứ Iran tại Anh, nhấn mạnh eo biển chỉ đóng cửa với "các quốc gia thù địch" và đổ lỗi cho Mỹ cùng Israel là nguyên nhân gốc rễ của khủng hoảng.
Lịch Sử Và Thách Thức Trong Việc Giữ Hormuz Thông Suốt
Trong lịch sử, các cường quốc luôn sử dụng quân đội để đảm bảo tuyến thương mại này. Từ năm 1949, hải quân Mỹ đã duy trì sự hiện diện thường xuyên tại đây. Năm 1980, Tổng thống Jimmy Carter tuyên bố Mỹ có thể dùng vũ lực để đảm bảo dầu mỏ lưu thông, hình thành học thuyết Carter. Điều này cho thấy tầm quan trọng chiến lược của Hormuz đối với Mỹ, ngay cả với những tổng thống ưa chuộng hạn chế can thiệp quân sự.
Theo New York Times, việc ông Trump không thể giữ Hormuz thông suốt là một tính toán sai lầm, trong khi Iran, dù yếu thế hơn, vẫn có đòn đáp trả hiệu quả. Chiến dịch quân sự của Mỹ hiện tập trung tại eo biển này, với mục tiêu then chốt là mở lại tuyến hàng hải để giảm áp lực kinh tế - chính trị lên Nhà Trắng.
Năm Thách Thức Lớn Mà Mỹ Phải Đối Mặt
Để khơi thông eo biển Hormuz, Mỹ đang đối mặt với hàng loạt công việc phức tạp và rủi ro:
- Loại bỏ mối đe dọa tấn công tàu thuyền: Quân đội Mỹ cần giảm thiểu nguy cơ từ tên lửa và UAV trước khi hải quân có thể hộ tống tàu thương mại. Các cuộc không kích gần đây nhắm vào bệ phóng tên lửa và kho vũ khí ở miền Nam Iran là một phần của nỗ lực này.
- Rà phá thủy lôi: Việc này có thể mất nhiều tuần và đặt thủy thủ Mỹ vào nguy hiểm. Iran được cho là sở hữu nhiều loại thủy lôi tinh vi, chỉ cần một quả lọt qua cũng đủ gây đình trệ vận tải biển.
- Nhìn nhận đúng lực lượng hải quân Iran: Dù Mỹ tuyên bố đã tiêu diệt hải quân Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo vẫn có lực lượng hải quân riêng với tàu cao tốc, có thể gây thiệt hại nghiêm trọng.
- Cân nhắc đổ bộ đảo Kharg: Mỹ đang xem xét chiếm đóng hoặc phong tỏa đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu của Iran, nhưng đây là chiến dịch đầy rủi ro.
- Tiến hành hộ tống tàu chở dầu: Hoạt động này đòi hỏi số lượng lớn tàu chiến và hỗ trợ, gây áp lực lên hải quân Mỹ. Trong chiến dịch hộ tống thập niên 1980, 37 thủy thủ Mỹ đã thiệt mạng.
Hậu Quả Tiềm Tàng Và Tính Toán Chiến Lược
Việc tấn công nhà máy điện Iran, nếu xảy ra, sẽ ngay lập tức tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu, điều mà chính quyền ông Trump muốn tránh. Trước đó, Mỹ đã phải nới lỏng lệnh trừng phạt dầu mỏ Iran để ổn định thị trường. Ông Trump cũng từng yêu cầu Israel ngừng tấn công cơ sở năng lượng của Iran.
Đô đốc Brad Cooper, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, tuyên bố quân đội Mỹ đã thực hiện hơn 8.000 cuộc không kích vào Iran và phá hủy toàn bộ lực lượng hải quân nước này. Tuy nhiên, việc mở lại eo biển Hormuz vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi sự can đảm và không có lựa chọn an toàn tuyệt đối trong bối cảnh xung đột leo thang.
